Sukta 20
Sukta 2.20
Gṛtsamada (traditional for RV 2.20)
Indra
Triṣṭubh (probable)
RV 2.20 ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦର ଏକ ସ୍ତୁତି-ସୂକ୍ତ; ଏଠାରେ କବି ନିଜ ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତିକୁ ସୁଯୋଜିତ ରଥ ପରି ଅର୍ପଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷା, ବିଜୟ ଓ ଉଦାର ପୁରସ୍କାର ଆଶା କରେ। ସୂକ୍ତଟି ଅଙ୍ଗିରସ-ସଂପୃକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ କୃତ୍ୟ—ପଥ ଖୋଲିବା, ପାହାଡ଼/ଦୁର୍ଗ ଭାଙ୍ଗିବା, ଏବଂ ଆଲୋକ ମୁକ୍ତ କରିବା—କୁ ସ୍ମରଣ କରେ; ପରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞୀୟ ଅନୁରୋଧ କରେ: ଗାୟକ ପାଇଁ ଓ ସଭା ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ‘ଦୋହି’ ବାହାରୁ, ଏବଂ ବିଦଥରେ ବୀର ସନ୍ତାନ ଓ ମହାନ ସ୍ୱର ସହ ସଭା ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ।
Mantras
Mantra 1
वयं ते वय इन्द्र विद्धि षु णः प्र भरामहे वाजयुर्न रथम् । विपन्यवो दीध्यतो मनीषा सुम्नमियक्षन्तस्त्वावतो नॄन् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋ ପାଇଁ ଆମର ବଳକୁ ଜାଣ; ବଳ-ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା ରଥ ପରି ଆମେ ତାହାକୁ ଆଗକୁ ବହି ଆଣୁଛୁ। ଦୀପ୍ତ ବାଣୀର ସନ୍ଧାନୀ ଆମେ, ମନୀଷା (ଚିନ୍ତନ)ରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ତୋ ସୁମ୍ନ (କୃପା) ଲାଭ କରିବାକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଛୁ—ତୋ ଆଶ୍ରୟରେ ଧୃତ ନରମାନେ।
Mantra 2
त्वं न इन्द्र त्वाभिरूती त्वायतो अभिष्टिपासि जनान् । त्वमिनो दाशुषो वरूतेत्थाधीरभि यो नक्षति त्वा ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ସହାୟତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପ୍ରତି ଗତି କରୁଥିବା ଜନମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର—ଅଭିଷ୍ଟିପା, ଇଚ୍ଛିତ କଳ୍ୟାଣର ରକ୍ଷକ। ଦାଶୁଷ (ଦାନକର୍ତ୍ତା)ର ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ; ଏହିପରି ସମ୍ୟକ୍ ଧୀ (ଯଥାର୍ଥ ଦର୍ଶନ/ବୁଦ୍ଧି) ସହ ତୁମେ ତାହାର ନିକଟକୁ ଆସ, ଯେ ତୁମକୁ ପାଇବାକୁ ହାତ ବଢ଼ାଏ।
Mantra 3
स नो युवेन्द्रो जोहूत्रः सखा शिवो नरामस्तु पाता । यः शंसन्तं यः शशमानमूती पचन्तं च स्तुवन्तं च प्रणेषत् ॥
ଯୁବ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ପାଇଁ ଜୋହୂତ୍ର—ଆହ୍ୱାନକାରୀ ସଖା—ହେଉନ୍ତୁ; ନରମାନଙ୍କର ଶିବ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ) ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ। ଯେ ଶଂସ କରେ (ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରେ), ଯେ ପରିଶ୍ରମ କରେ, ଯେ ପଚାଏ/ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ଏବଂ ଯେ ସ୍ତବନ କରେ—ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଊତି (ସହାୟ) ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
Mantra 4
तमु स्तुष इन्द्रं तं गृणीषे यस्मिन्पुरा वावृधुः शाशदुश्च । स वस्वः कामं पीपरदियानो ब्रह्मण्यतो नूतनस्यायोः ॥
ତାହାକୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ; ତାହାକୁ ମୁଁ ଗାୟନ କରେ—ଯାହାରେ ପୁରାତନମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ ଲାଭ କଲେ। ସଦା ଗତିଶୀଳ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ (ବ୍ରହ୍ମ-ସାଧକ) ନୂତନ ଆର୍ୟଙ୍କର ବସୁ (ସମ୍ପଦ) ପାଇଁ ଥିବା କାମନାକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି।
Mantra 5
सो अङ्गिरसामुचथा जुजुष्वान्ब्रह्मा तूतोदिन्द्रो गातुमिष्णन् । मुष्णन्नुषसः सूर्येण स्तवानश्नस्य चिच्छिश्नथत्पूर्व्याणि ॥
ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କର ଉଚଥ (ସ୍ତୁତି-ଗୀତ) ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମା (ମନ୍ତ୍ର-ରଚୟିତା) ଇନ୍ଦ୍ର ଗାତୁ (ପଥ) ଖୋଲିଦେଲେ, ଗତିକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉଷାମାନଙ୍କୁ ‘ଛିନି’ ନେଇ, ସ୍ତବନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଶିଳା/ପର୍ବତର ପ୍ରାଚୀନ ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
Mantra 6
स ह श्रुत इन्द्रो नाम देव ऊर्ध्वो भुवन्मनुषे दस्मतमः । अव प्रियमर्शसानस्य साह्वाञ्छिरो भरद्दासस्य स्वधावान् ॥
ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଇନ୍ଦ୍ର ନାମରେ—ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଅଦ୍ଭୁତ। ସ୍ୱଧାବାନ (ସ୍ୱଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ) ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହିଂସ୍ର ଦାସ ଅର୍ଶସାନଙ୍କ ଶିରକୁ ତଳକୁ ଦବାଇ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
Mantra 7
स वृत्रहेन्द्रः कृष्णयोनीः पुरंदरो दासीरैरयद्वि । अजनयन्मनवे क्षामपश्च सत्रा शंसं यजमानस्य तूतोत् ॥
ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁର୍ଗଭେଦୀ ପୁରନ୍ଦର, କୃଷ୍ଣୟୋନୀ (ଅନ୍ଧକାରନିବାସୀ) ଦାସୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଛିଟାଇ ଦୂରେ ହଂକାଇଲେ। ମନୁ ପାଇଁ ସେ କ୍ଷେତ୍ର (କ୍ଷାମ୍) ଓ ଜଳ (ଅପଃ) ପ୍ରକଟ କଲେ; ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ଶଂସ (ସ୍ତୁତି)କୁ ସଦା ପ୍ରେରିତ କରିଲେ।
Mantra 8
तस्मै तवस्यमनु दायि सत्रेन्द्राय देवेभिरर्णसातौ । प्रति यदस्य वज्रं बाह्वोर्धुर्हत्वी दस्यून्पुर आयसीर्नि तारीत् ॥
ତାଙ୍କୁ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସାମୂହିକ ସମରରେ, ପ୍ରବାହ/ବନ୍ୟାଜଳ (ଅର୍ଣସ) ଜିତିବା ପାଇଁ, ବଳ ଦିଆଗଲା। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବାହୁରେ ବଜ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହେଲା, ସେ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଲୋହାର ଦୁର୍ଗ (ଆୟସୀ ପୁରଃ)ଗୁଡ଼ିକୁ ତଳେ ପତିତ କଲେ।
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜରିତ୍ର (ଗାୟକ) ପାଇଁ ତୋ ପ୍ରତି ଉତ୍ତରରୂପେ ସେ ସମୃଦ୍ଧ ଦକ୍ଷିଣା—ମଘୋନୀ—ଦୁହାଯାଇ ବାହାରୁକ। ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅ; ଆମର ଭଗ (ସୌଭାଗ୍ୟର ଅଂଶ) ଦଗ୍ଧ ନ ହେଉ, କ୍ଷୀଣ ନ ହେଉ। ସୁବୀର ହୋଇ ଆମେ ବିଦଥ (ସଭା/ଯଜ୍ଞସଭା)ରେ ବୃହତ୍ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।
Frequently Asked Questions
It asks Indra to recognize the singers’ inspired praise, protect and empower them, and grant success and prosperity—especially the generous dakṣiṇā (reward/gift) for the ritual poet and priests.
These are remembered as Indra’s ancient victory-deeds: by accepting sacred chants and breaking obstructions, he ‘opens the path’ and releases light and order. The poet cites this as proof Indra can remove present obstacles too.
It means: “May we speak a great and powerful word in the assembly, possessing good and heroic offspring (or heroic strength).” It is a closing wish for strong speech, public success, and lasting vitality.
Ask anything about Sukta 20 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.