Sukta 18
Sukta 2.18
Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional for RV 2.18)
Indra (hymn context), with chariot imagery central
Triṣṭubh (probable)
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତରେ ଯୋତାଯାଇଥିବା “ନୂତନ ରଥ”କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ—ଯାହାର ଅନେକ ଯୁଗ, ରାଶି ଓ ଚାପୁ/ବାହୁଡ଼ି ପରି ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ଗଭୀର ପ୍ରତୀକାର୍ଥ ବହନ କରେ। କବିମାନଙ୍କ ଆହୁତି ଓ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତି ଶୀଘ୍ର ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ସୋମପାନ ସଭାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତତ୍କାଳ ଡାକାଯାଏ—ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଅଧିକ ବଳ ସହ—କାରଣ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ବିଜୟ, ରକ୍ଷା ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଭାଗ (ଭଗ) ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଶେଷଭାଗରେ ଦକ୍ଷିଣା (ପୁରୋହିତ-ଦାନ) ଓ ସାମୁଦାୟିକ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଯାଏ: ଦାନଶୀଳତା ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ବହୁକ, ସଭାରେ ବାଣୀ “ବିଶାଳ” ହେଉ, ଏବଂ ଜନମାନସ ବୀର ସନ୍ତାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ।
Mantras
Mantra 1
प्राता रथो नवो योजि सस्निश्चतुर्युगस्त्रिकशः सप्तरश्मिः । दशारित्रो मनुष्यः स्वर्षाः स इष्टिभिर्मतिभी रंह्यो भूत् ॥
ପ୍ରାତଃକାଳେ ନବ ରଥ ଯୋଜିତ ହୋଇଛି—ସସ୍ନି (ହାର୍ନେସ) ଧାରଣ କରି, ଚତୁର୍ୟୁଗ (ଚାରି ଯୁଗ/ଜୋଡ) ଥିବା, ତ୍ରିକଶ (ତିନି ଚାବୁକ) ଓ ସପ୍ତରଶ୍ମି (ସାତ ଲଗାମ) ଥିବା। ଦଶାରିତ୍ର (ଦଶ ହାଁକ/ଚପ୍ପୁ) ଥିବା, ମାନୁଷ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଷାଃ (ସୂର୍ୟଲୋକ-ବିଜୟୀ); ଆମ ଇଷ୍ଟି (ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ) ଓ ମତି (ଚିନ୍ତନ-ପ୍ରେରଣା) ଦ୍ୱାରା ସେ ଆମକୁ ବହନ କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ହେଉ।
Mantra 2
सास्मा अरं प्रथमं स द्वितीयमुतो तृतीयं मनुषः स होता । अन्यस्या गर्भमन्य ऊ जनन्त सो अन्येभिः सचते जेन्यो वृषा ॥
ସେ ଏହି ପ୍ରଥମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ସେଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଇଁ, ଏବଂ ତୃତୀୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ସେ ହୋତୃ। ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି; ଏବଂ ସେଇ ଜେନ୍ୟ ବୃଷଭ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକତ୍ର କରେ।
Mantra 3
हरी नु कं रथ इन्द्रस्य योजमायै सूक्तेन वचसा नवेन । मो षु त्वामत्र बहवो हि विप्रा नि रीरमन्यजमानासो अन्ये ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱକୁ, ତାଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ, ନୂତନ ଓ ସୁସଂସ୍କୃତ ସୂକ୍ତ-ବଚନରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଗାଉଛି। ଏଠାରେ ଅନେକ ବିପ୍ର ତୁମକୁ ଭ୍ରମିତ କରିନ ଦିଅନ୍ତୁ—ଅନ୍ୟ ଯଜମାନ, ଅନ୍ୟମାନେ—ନିଜ ଆହ୍ୱାନରେ ତୁମକୁ ଟାଣିନେଇ।
Mantra 4
आ द्वाभ्यां हरिभ्यामिन्द्र याह्या चतुर्भिरा षड्भिर्हूयमानः । आष्टाभिर्दशभिः सोमपेयमयं सुतः सुमख मा मृधस्कः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଇ ହରି ସହ ଆସ; ଚାରି ସହ ଆସ; ଛଅ ସହ ମଧ୍ୟ—ଡାକାଯାଉଥିବାବେଳେ। ଆଠ ସହ, ଦଶ ସହ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସ: ଏଠାରେ ସୁତ (ପିଷିତ) ସୋମ ଅଛି। ହେ ସୁମଖ (ସୁୟଜ୍ଞ), ଆମ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତି ଆଣିବାଳା ହେଉନାହିଁ।
Mantra 5
आ विंशत्या त्रिंशता याह्यर्वाङा चत्वारिंशता हरिभिर्युजानः । आ पञ्चाशता सुरथेभिरिन्द्रा षष्ट्या सप्तत्या सोमपेयम् ॥
ବିଶ ସହିତ, ତିରିଶ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆ; ଚାଳିଶ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଆ—ତୋର ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ/ଶକ୍ତି) ଯୋଗାଇ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପଞ୍ଚାଶ ସହିତ ସୁ-ରଥ (ଭଲ ରଥ) ନେଇ ଆ; ଷାଠି ସହିତ, ସତରି ସହିତ ସୋମପେୟ (ସୋମପାନ) ପାଇଁ ଆ—ତୋର ଅବତରଣ ବିଶାଳ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
Mantra 6
आशीत्या नवत्या याह्यर्वाङा शतेन हरिभिरुह्यमानः । अयं हि ते शुनहोत्रेषु सोम इन्द्र त्वाया परिषिक्तो मदाय ॥
ଅଶୀ ସହିତ, ନବ୍ବେ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆ; ଶତ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ/ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ବହିତ ହୋଇ ଆ। କାରଣ ଏହି ସୋମ ତୋ ପାଇଁ—ଶୁନହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ମଦ (ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦ) ପାଇଁ ଚାରିଦିଗରେ ପରିଷିକ୍ତ ଭାବେ ଢାଳାଯାଇଛି।
Mantra 8
न म इन्द्रेण सख्यं वि योषदस्मभ्यमस्य दक्षिणा दुहीत । उप ज्येष्ठे वरूथे गभस्तौ प्रायेप्राये जिगीवांसः स्याम ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମୋର ସଖ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ନ ହେଉ; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣା—ଧର୍ମପୂର୍ବ ଦାନଶକ୍ତି—ଆମ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦୋହୁ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ପରମ ବରୂଥ (ରକ୍ଷା)ରେ, ତାଙ୍କର ଗଭସ୍ତି (ହସ୍ତ/ପକଡ଼)ରେ ନିକଟରେ ଧାରିତ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରୟାଣ-ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଗ୍ରସରତାରେ ଆମେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଜୟୀ ହେଉ।
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ଏବେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜରିତ୍ରେ (ସ୍ତୋତା) ପାଇଁ ତୋର ବରର ପ୍ରତିଉତ୍ତରରୂପେ ସମୃଦ୍ଧ ଦକ୍ଷିଣା (ଦାନ) ଦୁହିବା ପରି ଫଳ ଦିଅ। ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେ, ତାଙ୍କର ମତି ବଢ଼ା; ଆମର ଭଗ—ସୁଖର ଭାଗ—କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ନ ହେଉ। ସୁବୀର (ବୀରାତ୍ମା) ହୋଇ ଆମେ ବିଦଥ (ସଭା)ରେ ବୃହତ୍—ବିଶାଳ ବାଣୀ—ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।
Frequently Asked Questions
The ‘new chariot’ is a poetic and ritual image for freshly mobilized divine power at dawn. It also suggests the disciplined harnessing of faculties—reins, yokes, and direction—so the rite and the mind move swiftly toward success.
They intensify the summons, portraying Indra’s approach as ever larger and more complete. The escalating count signals urgency, abundance, and a wish for the deity’s full presence and strength at the Soma-drinking.
Dakṣiṇā is the ritual gift given to priests/singers, and more broadly the principle of generous recompense that sustains the rite. The hymn asks that this generosity ‘yield’ fruitfully, while safeguarding Bhaga—the community’s rightful share of good fortune.
Ask anything about Sukta 18 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.