
Sukta 2.19
Gṛtsamada (traditional for RV 2.19)
Indra
Triṣṭubh (probable for RV 2.19)
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది—సోమబలంతో పరిపుష్టుడైన ప్రభువుగా—అతడు “ఉన్నత స్వర్గంలో” తన ఆసనాన్ని స్థాపించి, యజమాని ప్రార్థనకు స్పందించి, వెలుగు, సంపద, విజయాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. సమ్యక్ స్తోత్రం (బ్రహ్మన్) మరియు సోమ పీడనం ఇంద్రుని స్పష్టమైన వరాలతో అనుసంధానించబడతాయి—సూర్యసమాన ప్రకాశం, దాగిన నిధులు, మరియు గాయకులకు క్షీణించని భాగం (భగ). ముగింపు ప్రార్థనలో, ఉదారమైన దక్షిణా యాజక సమాజానికి “పాలు దోహినట్లు” వెలికితీయబడాలని, వారు సభలో బలమైన సంతానం మరియు వీరశక్తితో ‘బృహత్’ (విస్తారమైన/మహత్తరమైన) వాక్యాన్ని పలకాలని కోరుతుంది.
Mantra 1
अपाय्यस्यान्धसो मदाय मनीषिणः सुवानस्य प्रयसः । यस्मिन्निन्द्रः प्रदिवि वावृधान ओको दधे ब्रह्मण्यन्तश्च नरः ॥
అర్పణపు పరిపూర్ణత నుండి పిండిన యజ్ఞరసానందాన్ని మనీషి ఋషి పరవశానందార్థం పానముచేశాడు. ఆ (సోమ)లో ఇంద్రుడు, ఉన్నత దివిలో వృద్ధిచెందుతూ, తన నివాసాన్ని స్థాపించాడు; బ్రహ్మాన్ని అన్వేషించే నరులు అతని వద్ద సమవేతమవుతారు.
Mantra 2
अस्य मन्दानो मध्वो वज्रहस्तोऽहिमिन्द्रो अर्णोवृतं वि वृश्चत् । प्र यद्वयो न स्वसराण्यच्छा प्रयांसि च नदीनां चक्रमन्त ॥
ఈ మధురరసంలో ఆనందించి, వజ్రహస్తుడైన ఇంద్రుడు వరదను కప్పివేసిన అహిని చీల్చి తొలగించాడు. అప్పుడు, పక్షులు తమ తమ ప్రవాహాల వైపు దూసుకుపోవునట్లు, నదుల గమనాలు మరియు ముందుకు దూసే వేగాలు కదలికలోనికి వచ్చి ప్రవాహం మేల్కొన్నది.
Mantra 3
स माहिन इन्द्रो अर्णो अपां प्रैरयदहिहाच्छा समुद्रम् । अजनयत्सूर्यं विदद्गा अक्तुनाह्नां वयुनानि साधत् ॥
ఆ మహిమావంతుడైన ఇంద్రుడు—అహిహా (వృత్రహన్)—జలప్రవాహాన్ని సముద్రం వైపు ప్రవహింపజేశాడు. అతడు సూర్యుని జన్మింపజేశాడు; కిరణాలను (గోవులవలె) కనుగొన్నాడు; రాత్రి పగలు ‘ఋత’ క్రమంతో కూడిన వివేకకర్మలను సాధించాడు.
Mantra 4
सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥
ఆ ఇంద్రుడు మనువుకు అనేక అప్రతిహత వరాలను దానమిచ్చాడు; దానం చేసే వానికి కోసం వృత్రుని సంహరిస్తాడు. సూర్య-సాధన యుద్ధంలో, శత్రుత్వంతో పోటీపడేవారికి ఎదిరిగా, మనుష్యులకు తక్షణమే అజేయుడై నిలిచేవాడు అతడే.
Mantra 5
स सुन्वत इन्द्रः सूर्यमा देवो रिणङ्मर्त्याय स्तवान् । आ यद्रयिं गुहदवद्यमस्मै भरदंशं नैतशो दशस्यन् ॥
సోమరసాన్ని పిండేవాడికోసం, స్తుతించే మర్త్యునికి ఇంద్రదేవుడు సూర్యుని సమీపానికి తీసుకొస్తాడు. అలాగే అతనికోసం దాగి ఉన్న, దోషరహిత సమృద్ధిని వెలికి తెచ్చినప్పుడు, దానిని యథోచిత భాగంగా మోసి అందిస్తాడు—సేవలో ఏతశ (Etaśa) భాగాన్ని తెచ్చినట్లుగా.
Mantra 6
स रन्धयत्सदिवः सारथये शुष्णमशुषं कुयवं कुत्साय । दिवोदासाय नवतिं च नवेन्द्रः पुरो व्यैरच्छम्बरस्य ॥
దివ్యసారథి కుత్సుని కోసం, శోషించే శుష్ణుని మరియు కుయవుని అతడు వశపరచాడు. దివోదాసుని కోసం, శంబరుని తొంభై తొమ్మిది దుర్గాలను ఇంద్రుడు పగులగొట్టి తెరిచాడు.
Mantra 7
एवा त इन्द्रोचथमहेम श्रवस्या न त्मना वाजयन्तः । अश्याम तत्साप्तमाशुषाणा ननमो वधरदेवस्य पीयोः ॥
ఓ ఇంద్రా, ఇలానే కీర్తికోసం మేము నీ స్తోత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తాము; మన స్వబలంతోనే సమృద్ధులను గెలుచుకోవాలని యత్నిస్తాము. వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లి ఆ ఏడవ పదం/లోకాన్ని మేము పొందుదుముగాక; దేవహీనుల ఆయుధబలం—ఉబ్బిన శత్రుశక్తి—మా ముందు వంగిపోవుగాక.
Mantra 8
एवा ते गृत्समदाः शूर मन्मावस्यवो न वयुनानि तक्षुः । ब्रह्मण्यन्त इन्द्र ते नवीय इषमूर्जं सुक्षितिं सुम्नमश्युः ॥
ఓ శూరా, ఇలానే నీ సహాయాన్ని కోరే గృత్సమదులు తమ మనోభావాలను నైపుణ్యకార్యంలా మలిచారు. బ్రహ్మాన్ని ఆశ్రయించి, ఓ ఇంద్రా, వారు నీ నూతనతర వరాన్ని పొందారు—ప్రేరణ మరియు వృద్ధి, సుస్థిర నివాసం, మరియు సమృద్ధి యొక్క అనుగ్రహం.
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ఇప్పుడే నిశ్చయంగా, ఓ ఇంద్రా, గాయకుని కోసం నీకు ప్రతిగా ఆ సమృద్ధితో నిండిన ఉదార దక్షిణా (దానం) దోహింపబడుగాక. స్తోతృలకు అనుగ్రహం/దానం ప్రసాదించు; మా ‘భగ’ (కల్యాణభాగం) దగ్ధం కాక, క్షీణించకుండుగాక. విధథే (సభ/యజ్ఞసమావేశం) లో మేము ‘బృహత్’ (మహత్తర వాక్కు/స్తుతి) పలుకుదుము—సువీరాః (శ్రేష్ఠ వీరశక్తి గలవారు) గా.
It teaches that Indra responds to Soma and sincere praise by bringing light (clarity and success), granting wealth (even ‘hidden’ riches), and ensuring the singers receive their rightful share.
Dakṣiṇā is the ritual gift given to priests; calling it ‘to be milked’ uses cow imagery to ask that generous reward and nourishment flow out abundantly for the sacrificer and singers.
Bhaga means one’s allotted portion of good fortune. The hymn asks that this rightful share not be reduced or ‘burnt away,’ so prosperity and strength remain intact.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.