Adhyaya 27

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चतुर्युगस्वरूपं तु माहात्म्यं चैव सूतज । प्रमाणं वद कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

Para resi berkata: Wahai putera Sūta, jelaskanlah dengan lengkap rupa empat yuga beserta kemuliaannya, dan nyatakan ukuran yang sahih sepenuhnya—kerana rasa ingin tahu kami amat mendalam.

Verse 2

सूत उवाच । इममर्थं पुरा पृष्टो वासवेन बृहस्पतिः । यथा प्रोवाच विप्रेंद्रास्तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

Sūta berkata: Dahulu kala, perkara ini ditanyakan oleh Vāsava (Indra) kepada Bṛhaspati. Wahai yang terbaik antara para Brāhmaṇa, sebagaimana beliau menerangkannya, demikianlah akan aku sampaikan kepada kamu sekarang.

Verse 3

पुरा शक्रं समासीनं सभायां त्रिदशैः सह । सह शच्या महात्मानमुपासांचक्रिरे सुराः

Pada suatu ketika, tatkala Śakra (Indra) duduk di balairung bersama tiga puluh dewa, dengan Śacī di sisinya, para dewa pun berhimpun dan berkhidmat kepada tuan yang berhati agung itu.

Verse 4

गन्धर्वाप्सरसश्चैव सिद्धविद्याधराश्च ये । गुह्यकाः किंनरा दैत्या राक्षसा उरगास्तथा

Gandharva dan Apsaras, Siddha dan Vidyādhara, Guhyaka dan Kiṃnara, serta Daitya, Rākṣasa dan Nāga—semuanya hadir di sana.

Verse 5

कलाः काष्ठानिमेषाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा । सांगा वेदास्तथा मूर्तास्तीर्थान्यायतनानि च

Di sana juga ada pembahagian masa—kalā, kāṣṭhā dan nimeṣa—bersama rasi bintang dan planet; Weda beserta anggota bantuannya (Vedāṅga), wujud-wujud yang menjelma (ketuhanan), serta juga tīrtha dan tempat kediaman suci.

Verse 6

तथा चक्रुः कथाश्चित्रा देवदानवरक्षसाम् । राजर्षीणां पुराणानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः

Dan mereka pun menuturkan kisah-kisah yang menakjubkan—tentang para dewa, dānava dan rākṣasa; tentang para rājarṣi serta kisah-kisah Purāṇa, dan khususnya tentang para Brahmarṣi agung.

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते प्रस्तावे त्रिदशेश्वरः । पप्रच्छ विनयोपेतो विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

Kemudian, pada suatu ketika apabila konteks itu muncul, penguasa para dewa, dengan penuh rendah hati, bertanya kepada Bṛhaspati—yang terunggul dalam kalangan brāhmaṇa.

Verse 8

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं युगसंभवम् । माहात्म्यं च स्वरूपं च यथावद्वक्तुमर्हसि

Wahai yang mulia, aku ingin mendengar ukuran dan asal-usul yuga—keagungannya dan hakikatnya yang sejati. Sudilah tuan menjelaskannya dengan tepat, sebagaimana patut dituturkan.

Verse 9

बृहस्पति रुवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि माहात्म्यं युगसंभवम् । यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः

Bṛhaspati berkata: Aku akan menceritakan kepadamu keagungan dan asal-usul yuga—ukurannya dan hakikatnya juga. Dengarlah dengan penuh perhatian, dengan tumpuan yang teguh.

Verse 10

अष्टाविंशतिसहस्राणि लक्षाः सप्तदशैव तु । प्रमाणेन कृतं प्रोक्तं यत्र शुक्लो जनार्दनः

Menurut ukuran yang dinyatakan, bilangannya ialah dua puluh lapan ribu dan tujuh belas lakṣa; itulah Zaman Kṛta (Satya-yuga), ketika Janārdana menampakkan diri dalam rupa yang putih suci.

Verse 12

चतुष्पादस्तथा धर्मः सुसंपूर्णा वसुन्धरा । कामक्रोधविनिर्मुक्ता भयद्वेषविवर्जिताः । जनाश्चिरायुषस्तत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः । पञ्चतालप्रमाणाश्च दीप्तिमन्तो बहुश्रुताः

Di sana, dharma berdiri teguh pada keempat-empat kakinya, dan bumi melimpah sempurna. Manusia bebas daripada nafsu dan amarah, tiada takut dan benci; berumur panjang, jiwa tenteram, menguasai indera—setinggi lima tāla, bercahaya, serta sangat berilmu.

Verse 13

तत्र षोडशसाहस्रं बालत्वं जायते नृणाम् । ततश्च यौवनं प्रोक्तं द्वात्रिंशद्यावदेव हि

Di sana, zaman kanak-kanak manusia berlangsung selama enam belas ribu tahun. Sesudah itu, masa muda dikatakan berlanjutan hingga tiga puluh dua ribu tahun.

Verse 14

ततः परं च वार्द्धक्यं शनैः संजायते नृणाम् । लक्षांते परमं यावदन्येषामधिकं क्वचित्

Selepas itu, usia tua datang perlahan-lahan kepada manusia. Ia mencapai kemuncaknya hanya pada penghujung satu lakṣa tahun; dan bagi sesetengah orang, bahkan melebihi itu.

Verse 15

तत्र सत्त्वाश्च ये केचित्पशवः पक्षिणो मृगाः । दैवीं वाचं प्रजल्पंति न विरोधं व्रजंति च ।ा

Di sana, segala makhluk bernyawa—ternakan, burung, dan binatang liar—bertutur dengan wicara ilahi, dan tidak saling bertentangan atau berkonflik.

Verse 19

धेनवश्च प्रयच्छंति वांछितं स्वादु सत्पयः । सर्वेष्वपि हि कालेषु भूरि सर्प्पिःप्रदं नृणाम्

Lembu-lembu mengurniakan kepada manusia susu yang manis, suci dan berkhasiat seperti yang dihajati; sesungguhnya pada setiap waktu mereka juga menganugerahkan minyak sapi suci (ghee) yang melimpah kepada umat manusia.

Verse 20

न तत्र विधवा नारी जायते न च दुर्भगा । काकवंध्या सुतैर्हीना न च शीलविवर्जिता

Di sana tiada wanita menjadi balu, dan tiada pula yang malang; tiada yang mandul atau tanpa anak, dan tiada yang kehilangan budi pekerti yang baik.

Verse 21

यथाजन्म तथा मृत्युः क्रमात्संजायते नृणाम् । न वीक्षते पिता पुत्रं मृतं क्वापि कदाचन

Sebagaimana kelahiran berlaku, demikian juga kematian datang kepada manusia menurut tertibnya; namun di sana seorang bapa tidak pernah melihat anak lelakinya terbaring mati di mana-mana, pada bila-bila masa.

Verse 22

न प्रेतत्वं च लोकानां मृतानां तत्र जायते । न चापि नरके वासो न च रोगव्यथा क्वचित्

Di sana, bagi mereka yang meninggal, tidak timbul keadaan ‘preta’ yang gelisah; tiada pula tinggal di neraka, dan tiada kesakitan penyakit di mana-mana.

Verse 23

वेदांतगा द्विजाः सर्वे नित्यं स्वाध्यायशीलिनः । वेदव्याख्यानसंहृष्टा ब्रह्मज्ञानविचक्षणाः

Semua golongan dvija di sana berakar dalam Vedānta, sentiasa tekun dalam svādhyāya (telaah suci); gembira menghurai Veda, mereka arif dan tajam dalam pengetahuan tentang Brahman.

Verse 24

क्षत्रियाश्चापि भूपालमेकं कृत्वा सुभक्तितः । तदादेशात्प्रभुंजंति महीं धर्मेण नित्यशः

Golongan kṣatriya juga, dengan bhakti yang mendalam, mengakui seorang raja tunggal; menurut titah baginda mereka memerintah dan menikmati bumi senantiasa, selaras dengan dharma.

Verse 25

वैश्या वैश्यजनार्हाणि चक्रुः कर्माणि भूरिशः । पशुपालनपूर्वाणि क्रयविक्रयजानि च

Golongan vaiśya melakukan banyak pekerjaan yang layak bagi kelas pedagang—bermula dengan penternakan ternakan dan termasuk urusan yang timbul daripada jual beli.

Verse 26

मुक्त्वैकां द्विजशुश्रूषा न शूद्रास्तत्र चक्रिरे । किंचित्कर्म सुरश्रेष्ठ श्रद्धया परया युताः

Selain berkhidmat kepada golongan dvija (yang “dua kali lahir”), para śūdra di sana tidak melakukan pekerjaan lain; wahai yang termulia antara para dewa, dengan śraddhā tertinggi mereka hanya menunaikan tugas yang terbatas.

Verse 27

न तत्र चांत्यजो जज्ञे न च संकरसंभवः । नापवित्रो न वर्णानां पञ्चमो दृश्यते भुवि

Di sana tidak lahir seorang pun sebagai ‘antyaja’, dan tiada juga keturunan daripada percampuran varṇa; tiada yang dianggap tidak suci, dan di bumi itu tidak terlihat ‘golongan kelima’ di luar empat varṇa.

Verse 28

यजनं याजनं दानं व्रतं नियम एव च । तीर्थयात्रां नरास्तत्र निष्कामा एव कुर्वते

Di sana, manusia melaksanakan yajña dan memimpin yajña, bersedekah, memelihara vrata serta niyama, dan menziarahi tīrtha—semuanya dilakukan tanpa keinginan mementingkan diri.

Verse 29

एवंविधं सहस्राक्ष मया ते परिकीर्तितम् । आद्यं कृतयुगं पुण्यं सर्वलोकसुखावहम्

Demikianlah, wahai Yang Bermata Seribu, telah aku perihalkan kepadamu Kṛta Yuga yang mula—suci lagi membawa kebahagiaan kepada segala alam.

Verse 30

ततस्त्रेतायुगं नाम द्वितीयं संप्रवर्तते । वर्षाणां षण्णवत्याढ्या लक्षा द्वादश संख्यया

Sesudah itu bermulalah zaman kedua yang bernama Tretā Yuga, dengan tempoh dua belas lakṣa tahun, ditambah lagi sembilan puluh enam ribu.

Verse 31

सोऽपि साक्षाजगन्नाथः श्वेतद्वीपाश्रयाश्रितः । तत्र रक्तत्वमायाति भग वान्गरुडध्वजः

Bahkan Tuhan alam semesta sendiri—bernaung di tempat perlindungan Śvetadvīpa—di sana Baginda menampakkan rona merah: Yang Terberkati, berpanji Garuḍa.

Verse 32

त्रिपादस्तत्र धर्मः स्यात्पादेनैकेन पातकम् । तेनापि जायते स्पर्द्धा वर्णानामितरेतरम्

Di sana Dharma tegak pada tiga kaki, sedangkan dosa berdiri pada satu; namun demikian, persaingan tetap timbul antara golongan varṇa, saling bertentangan.

Verse 33

ततः फलानि वांछंति तीर्थयात्रोद्भवानि ते । व्रतानां नियमानां च स्वर्गवासादिहेतवः

Sesudah itu mereka mendambakan buah pahala yang lahir daripada ziarah ke tīrtha suci, serta hasil daripada vrata dan niyama—demi mengharap kediaman di syurga dan ganjaran seumpamanya.

Verse 34

ततः कामवशान्मोहं सर्वे गच्छंति मानवाः । मोहाद्द्रोहं ततो गत्वा पापं कुर्वंत्यनुक्रमात्

Kemudian, didorong oleh nafsu keinginan, semua manusia jatuh ke dalam kekeliruan; daripada kekeliruan mereka melangkah kepada niat jahat, lalu sedikit demi sedikit melakukan dosa.

Verse 35

ततस्तु रौरवादीनि नरकाणि यमः स्वयम् । सज्जीकरोति देवेन्द्र ह्येकविंशतिसंख्यया

Kemudian Yama sendiri—wahai Penguasa para dewa—menyediakan neraka-neraka bermula dengan Raurava, berjumlah dua puluh satu semuanya.

Verse 36

कर्मानुसारतस्तानि सेवयंति नराधमाः । केचिदन्ये महेन्द्रादिलोकान्मोक्षं तथा परे

Menurut perbuatan masing-masing, manusia yang hina menjalani keadaan neraka itu. Yang lain mencapai alam Mahendra dan seumpamanya; dan yang lain lagi memperoleh moksha, pembebasan.

Verse 37

त्रिविधाः पुरुषास्तत्र श्रेष्ठाश्चाधममध्यमाः । त्रिविधानि च कर्माणि प्रकुर्वंति सुरेश्वर

Di sana manusia terbahagi kepada tiga golongan—mulia, pertengahan, dan hina; dan mereka melakukan tiga jenis perbuatan yang sepadan, wahai Penguasa para dewa.

Verse 38

उन्नतास्तालमात्रेण तेजोवीर्यसमन्विताः । चक्रुश्च कृषिकर्माणि वैश्याश्चैवान्नलिप्सया

Mereka lebih tinggi kira-kira satu tapak tangan dan dikurniai tenaga serta semangat; dan kaum Vaiśya melakukan kerja pertanian, didorong oleh keinginan akan makanan dan hasil tuaian.

Verse 39

उप्तक्षेत्रं सकृच्चापि सप्तवारं लुनंति ते । यथर्तु फलिनो वृक्षा यथर्तु कुसुमान्विताः

Walaupun ladang disemai sekali sahaja, mereka menuainya hingga tujuh kali; pepohon berbuah menurut musimnya, dan pada musimnya juga ia dihiasi dengan bunga-bungaan.

Verse 40

यथर्तु पत्रसंयुक्तास्तत्र स्युः सुमनोहराः । अग्निष्टोमादिका यज्ञाः प्रवर्तंते सहस्रशः

Di sana, semuanya indah menawan, lengkap berdaun menurut musimnya; dan upacara yajña seperti Agniṣṭoma dijalankan beribu-ribu kali.

Verse 41

इतरेतरसंस्पर्धैः क्रियमाणा नृपोत्तमैः । ब्राह्मणैश्च सुरश्रेष्ठ स्वर्गलोकमभीप्सुभिः

Wahai yang terbaik di antara para dewa, amalan suci ini dilakukan dalam persaingan mulia oleh raja-raja unggul dan juga para brāhmaṇa—mereka yang merindui mencapai alam syurga.

Verse 42

तीर्थयात्रां व्रतं दानं नियमं संयमं तथा । परलोकमभीप्संतस्तत्र कुर्वंति मानवाः

Di sana, manusia melakukan ziarah ke tīrtha, mengambil vrata (nazar), bersedekah, serta mengamalkan niyama dan saṃyama—demi mengharapkan alam selepas kehidupan ini.

Verse 43

सहस्रेण तु वर्षाणां तत्र स्याद्यौवनं नृणाम् । सहस्रपञ्चकं यावदूर्ध्वं वार्द्धक मुच्यते

Di sana, keremajaan manusia bertahan selama seribu tahun; dan hingga lima ribu tahun selepas itu, ketuaan masih ditahan daripada mendatang.

Verse 44

रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च चंडालाः शूद्रमानवाः

Para tukang basuh, tukang kulit, para penghibur (pelakon), dan kaum Buruḍa; serta Kaivarta, Meda, Bhilla dan Caṇḍāla—semuanya dihuraikan sebagai komuniti Śūdra dalam kalangan manusia.

Verse 46

इन्द्र उवाच । उत्पत्तिः कथमेतेषामंत्यजानां द्विजो त्तम । यथावद्वद कार्त्स्न्येन अत्र कौतूहलं महत्

Indra bersabda: Wahai yang terbaik dalam kalangan dwija, bagaimana asal-usul golongan antyaja ini terjadi? Nyatakanlah dengan tepat dan sepenuhnya, kerana keingintahuanku di sini amat besar.

Verse 47

बृहस्पतिरुवाच । एतेषामष्टधा सृष्टिर्जायतेंऽत्यजसंभवा । योनि दोषात्सुरश्रेष्ठ जातेर्वक्ष्याम्यहं स्फुटम्

Bṛhaspati bersabda: Wahai yang terbaik antara para dewa, penciptaan mereka terbit dalam lapan bentuk, terkait dengan keturunan antyaja. Oleh kecacatan pada rahim/garis keturunan, akan aku jelaskan golongan mereka dengan terang.

Verse 48

ब्राह्मण्यां क्षत्रियाज्जातः सूत इत्यभिधीयते । सूतेन रजकश्चैव रजकेन च चर्मकृत्

Daripada wanita brāhmaṇa dan lelaki kṣatriya lahirlah yang disebut “Sūta”. Daripada Sūta lahir Rajaka (tukang basuh), dan daripada Rajaka lahir Carmakṛt (tukang kulit).

Verse 49

चर्मकारेण संजज्ञे नटश्चांत्यजसंज्ञकः । चत्वारः क्षेत्रसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम्

Daripada tukang kulit lahirlah Naṭa, yang digelar antyaja. Keempat-empat ini dikatakan lahir daripada “kṣetra” (ladang/medan), dalam kṣetra milik golongan dwija.

Verse 50

तथा च मागधो जज्ञे वैश्येन द्विजसंभवे । क्षेत्रे मागधवीर्येण बुरुडो मरुदुत्तम

Demikian juga, Māgadha lahir daripada seorang vaiśya dalam keturunan dwija. Dan di dalam “kṣetra”, melalui benih Māgadha, lahirlah Buruḍa—wahai ketua Marut (Indra).

Verse 51

बुरुडेन च कैवर्तः कैवर्तेन च मेदकः । चत्वारो वैश्यसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम् । प्रजायन्ते सुरश्रेष्ठ सवकर्मसु गर्हिताः

Daripada Buruḍa lahirlah Kaivarta, dan daripada Kaivarta lahirlah Medaka. Keempat-empatnya berasal daripada keturunan vaiśya, dalam “kṣetra” para dwija; wahai yang terbaik antara para dewa, mereka dikatakan tercela dalam pekerjaan masing-masing.

Verse 52

तथा शूद्रेण संजज्ञे ब्राह्मण्यां सुरसत्तम । भिल्लाख्यश्चापि भिल्लेन चंडालश्च प्रजायते

Demikian juga, wahai yang terbaik antara para dewa, apabila seorang wanita brāhmaṇa mengandung daripada seorang śūdra, lahirlah anak yang disebut “Bhilla”; dan daripada Bhilla lahirlah Caṇḍāla.

Verse 53

एतौ द्वावपि शूद्रेण भवतो द्विजसंभवे । क्षेत्रे सर्वसुराधीश सत्यमेतन्मयोदितम्

Kedua-dua hasil itu terjadi oleh seorang śūdra dalam hal keturunan yang terkait dengan golongan dwija. Wahai penguasa segala dewa, inilah kebenaran yang telah aku nyatakan—sebagaimana diketahui di wilayah suci ini.

Verse 54

एतत्त्रेतायुगे प्रोक्तं मया ते सुरसत्तम । आकर्णय प्रयत्नेन द्वापरस्याधुना स्थितिम्

Hal ini, wahai yang terbaik antara para dewa, telah aku jelaskan kepadamu tentang zaman Tretā. Kini dengarlah dengan sungguh-sungguh dan penuh perhatian akan keadaan zaman Dvāpara.

Verse 55

लक्षाष्टकप्रमाणेन तद्युगं परिकीर्तितम् । चतुःषष्टिसहस्राणि वर्षाणां परिसं ख्यया । कपिशो जायते तत्र भगवान्गरुडध्वजः

Zaman itu diisytiharkan berukuran lapan lakṣa. Menurut hitungan penuh, ia meliputi enam puluh empat ribu tahun. Pada zaman itu, Tuhan Yang Maha Mulia—yang panjinya bergambar Garuḍa—lahir dengan warna kulit perang keemasan, seakan-akan berwajah seperti kera.

Verse 56

द्वौ पादौ चैव धर्मस्य द्वौ पापस्य व्यवस्थितौ । तत्र स्याद्यौवनं नृणां गते वर्षशतेऽ खिले

Di sana, dua bahagian dharma dan dua bahagian dosa tetap teguh. Pada zaman itu, manusia hanya mencapai usia muda setelah genap seratus tahun berlalu.

Verse 57

ततोऽन्यैः समतिक्रांतैर्वार्धक्यं पञ्चभिः शतैः । तत्र सत्यानृता लोका देवा भूपास्तथा परे

Kemudian, setelah satu tempoh lagi berlalu, usia tua datang pada lima ratus tahun. Pada zaman itu, makhluk—para dewa, raja-raja, dan yang lain—bercampur antara kebenaran dan kepalsuan.

Verse 58

नार्यश्चापि सुरश्रेष्ठ तत्स्व रूपाः प्रकीर्तिताः । पंचहस्तप्रमाणेन चतुर्हस्तास्तथा परं

Dan kaum wanita juga, wahai yang terbaik di kalangan para dewa, dihuraikan memiliki rupa mereka sendiri. Ukuran mereka dikatakan lima hasta, dan kemudian (golongan yang lain) empat hasta juga.

Verse 59

नातिरूपेण संयुक्ता न च रूपविवर्जिताः । अव्यक्तजल्पकाश्चापि पशवः पक्षिणो मृगाः

Mereka tidak dikurniai kecantikan yang berlebihan, dan juga tidak kehilangan kecantikan. Bahkan haiwan—binatang liar, burung, dan rusa—mengeluarkan bunyi yang samar-samar.

Verse 60

नातिपुष्पफलैर्युक्ता वृक्षाश्चापिसुरेश्वर । सस्यानि तानि जायन्ते तत्र चोप्तानिकर्षुकैः

Wahai Tuhan para dewa, pepohon di sana juga tidak terlalu sarat dengan bunga dan buah. Tanaman hasil bumi tumbuh daripada apa yang disemai oleh para petani.

Verse 61

वर्षंति जलदाः कामं भवन्त्योषधयोऽखिलाः । यत्किंचिद्भूतले ज्ञानं शास्त्रं वा सुरसत्तम । तत्तत्र समभावेन न सत्यं नैव चानृतम्

Awan menurunkan hujan menurut kehendak, dan segala herba ubatan tumbuh. Apa jua pengetahuan atau kitab suci yang ada di bumi, wahai yang termulia antara para dewa—di sana, kerana keseimbangan yang sama, ia bukan sepenuhnya benar dan bukan pula sepenuhnya palsu.

Verse 62

तीर्थानां च मखानां च द्वापरे सुरसत्तम । फलं भावानुरूपेण दानानां च प्रजायते

Wahai yang termulia antara para dewa, pada zaman Dvāpara, buah pahala menziarahi tīrtha, melaksanakan korban suci (makha), dan bersedekah (dāna) lahir menurut keadaan batin; setiap amalan berbuah setimpal dengan iman dan niat si pemuja.

Verse 63

एतत्तव समाख्यातं युगं द्वापरसंज्ञकम् । मया सर्वं सुराधीश यथादृष्टं यथा श्रुतम्

Demikianlah telah aku jelaskan kepadamu zaman yang bernama Dvāpara. Wahai Penguasa para dewa, aku telah menyampaikan semuanya sebagaimana yang aku lihat dan sebagaimana yang aku dengar dalam tradisi suci.

Verse 64

शृणुष्वावहितो भूत्वा वदतो मम सांप्रतम् । रौद्रं कलियुगंनाम यत्र कृष्णो जनार्दनः

Sekarang dengarlah dengan penuh perhatian ketika aku berkata: ada suatu zaman yang garang bernama Kali—suatu era ketika Kṛṣṇa, Janārdana sang Pelindung, tidak lagi hadir di tengah manusia.

Verse 65

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणां कथितं विभो । तथा लक्षचतुष्केण साधुलोकविवर्जितम्

Wahai Yang Maha Perkasa, Kali-yuga dikatakan berlangsung tiga puluh dua ribu tahun, dan lagi ditambah dengan empat lakṣa—suatu zaman yang digambarkan kosong daripada pergaulan serta bimbingan para sādhū yang mulia.

Verse 66

तत्रैकपादयुक्तश्च धर्मः पापं त्रिभिः स्मृतम् । पूर्वार्धेभ्यः परं सर्वं संभविष्यति पात कम्

Pada zaman itu, dharma hanya berdiri pada satu kaki, sedangkan dosa dikatakan berkuasa dengan tiga. Berbanding zaman-zaman terdahulu, apa yang menyusul kebanyakannya akan condong kepada kejatuhan dan kejahatan.

Verse 67

न शृण्वंति पितुः पुत्रा न स्नुषा भ्रातरो न च । न भृत्या न कलत्राणि यत्र द्वेषः परस्परम्

Pada zaman itu, anak-anak lelaki tidak lagi mendengar kata bapa; menantu perempuan pun tidak; saudara-saudara juga demikian. Para hamba dan pasangan suami isteri tidak setia—di mana-mana wujud kebencian sesama sendiri.

Verse 68

यत्र षोडशमे वर्षे नराः पलित यौवनाः । तत्र द्वादशमे वर्षे गर्भं धास्यति चांगना

Pada zaman itu, lelaki pada usia enam belas tahun kelihatan tua walau masih muda; dan wanita di sana akan mengandung seawal usia dua belas tahun.

Verse 69

आयुः परं मनुष्याणां शतसंख्यं सुरेश्वर । नागानां च तरूणां च वर्षाणां यत्र नाधिकम्

Wahai Tuhan para dewa, pada zaman itu usia maksimum manusia hanyalah sekitar seratus tahun; bahkan bagi nāga (ular suci) dan pepohon, bilangan tahunnya pun tidak akan lebih daripada itu.

Verse 70

द्वात्रिंशद्धयमुख्यानां चतुर्विंशतिः खरोष्ट्रयोः । अजानां षोडश प्रोक्तं शुनां द्वादशसंख्यया

Jangka hayat dinyatakan: kuda dan yang seumpamanya tiga puluh dua tahun; keldai dan unta dua puluh empat; kambing enam belas; dan anjing dua belas tahun.

Verse 71

चतुष्पदानामन्येषां विंशतिः पंचभिर्युता । यत्र काकाश्च गृध्राश्च कौशिकाश्चिरजीविनः

Bagi makhluk berkaki empat yang lain, tempoh hidupnya dua puluh lima tahun. Namun pada zaman itu, gagak, burung hering dan burung hantu akan berumur panjang.

Verse 72

तथा पापपरा लोका दुःस्थिताश्च विशेषतः । तथा कण्टकिनो वृक्षा रूक्षाः पुष्पफलच्युताः । सेवितास्तेऽपि गृध्राद्यैर्यत्र च्छायाविवर्जिताः

Di tempat itu, manusia menjadi cenderung kepada dosa dan jatuh ke dalam keadaan yang sengsara, terlebih lagi. Bahkan pepohonannya menjadi berduri dan keras, gugur bunga serta buah; tanpa naungan, dan hanya didatangi burung hering dan seumpamanya.

Verse 73

यत्र धर्मो ह्यधर्मेण पीड्यते सुरसत्तम । असत्येन तथा सत्यं भूपाश्चौरैः सदैव तु

Wahai yang terbaik di antara para dewa, di tempat itu Dharma ditindas oleh Adharma; kebenaran dihancurkan oleh kepalsuan; dan para raja senantiasa diperlakukan seperti pencuri (atau menjadi seperti pencuri).

Verse 74

गुरवश्च तथा शिष्यैः स्त्रीभिश्च पुरुषाधमाः । स्वामिनो भृत्यवर्गैश्च मूर्खैश्चापि बहुश्रुताः

Di sana, para guru dihina oleh murid-muridnya; orang yang mulia ditundukkan oleh yang hina (bahkan oleh perempuan); tuan diatasi oleh para hamba; dan yang benar-benar berilmu direndahkan oleh orang bodoh.

Verse 75

यत्र सीदंति धर्मिष्ठा नराः सत्यपरायणाः । दान्ता विवेकिनः शान्तास्तथा परहिते रताः

Di tempat itu, insan yang paling berpegang pada dharma—setia kepada kebenaran, mengawal diri, berwawasan, damai, serta tekun demi kebajikan orang lain—tenggelam dalam kesusahan dan derita.

Verse 76

आधयो व्याधयश्चैव तथा पीडा महाद्भुता । सदैव संस्थिता यत्र साधुपीडनवांछया

Di sana, gangguan batin dan penyakit jasmani, serta pelbagai penderitaan yang menghairankan, sentiasa hadir kerana dorongan untuk menyakiti dan menindas orang-orang saleh.

Verse 77

अल्पायुषस्तथा मर्त्या जायंते वर्णसंकरात् । ये केचन प्रजीवंति दुःखेन ते समन्विताः

Akibat kekacauan tatanan varna dan percampuran darjat, manusia lahir berusia pendek; dan sesiapa yang sempat terus hidup pun hidupnya disertai kesengsaraan.

Verse 78

न वर्षति घनः काले संप्राप्तेऽपि यथोचिते । न सस्यं स्यात्सुवृष्टेपि कर्षुकस्यापि वांछितम्

Walaupun musim yang wajar telah tiba, awan tidak menurunkan hujan; dan walaupun hujan lebat turun, hasil tanaman tetap tidak menjadi seperti yang diharapkan petani.

Verse 79

न च क्षीरप्रदा गावो यद्यपि स्युः सुपोषिताः । न भवंति प्रभू ताश्च यत्नेनापि सुरक्षिताः

Walaupun lembu dipelihara dengan baik, ia tidak mengeluarkan susu; dan meskipun dilindungi dengan usaha yang rapi, ia tetap tidak subur atau menjadi produktif.

Verse 80

आविकानां तथोष्ट्रीणां यत्र क्षीरप्रशंसकाः । लोका भवंति निःश्रीकास्तथा ये च मलिम्लुचाः

Di tempat orang memuji susu biri-biri dan unta, masyarakat menjadi hilang kemakmuran serta maruah; dan di sana juga ada mereka yang hidup dengan cara tidak suci dan pemangsa (malimluca).

Verse 81

तथा तपस्विनः शूद्राः शूद्रा धर्मपरायणाः । शूद्रा वेदविचारज्ञा यज्ञकर्मणि चोद्यताः

Demikian juga, ada Śūdra yang hidup sebagai pertapa; Śūdra yang berpegang teguh pada dharma; Śūdra yang mahir membahas Veda; dan Śūdra yang giat dalam upacara korban suci (yajña).

Verse 82

शूद्राः प्रतिग्रहीतारः शूद्रा दानप्रदास्तथा । शूद्राश्चापि तथा वन्द्याः शद्रास्तीर्थेषु संस्थिताः

“Śūdra menjadi penerima pemberian; Śūdra juga menjadi pemberi sedekah. Bahkan Śūdra patut diberi salam hormat—Śūdra yang menetap dan dimuliakan di tīrtha yang suci.”

Verse 83

पंचगर्तान्खनंत्येव मृत्युकाले नराधमाः । शिरसा हस्तपादाभ्यां मोहात्संनष्टचेतनाः

“Pada saat ajal, manusia yang paling hina benar-benar menggali lima lubang—dengan kepala, tangan dan kaki—dalam delusi, hilang kesedaran.”

Verse 84

वेदविक्रयकर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः

“Para Brāhmaṇa akan menjadi penjual Veda, tanpa kesucian dan tanpa menjaga kebersihan yang sewajarnya.”

Verse 85

स्वाध्यायरहिताश्चैव शूद्रान्ननिरताः सदा । असत्प्रतिग्रहाः प्रायो जिह्वालौल्यसमुत्सुकाः

Tanpa svādhyāya (telaah Veda), sentiasa cenderung kepada makanan daripada Śūdra, kebanyakannya menerima pemberian yang tidak wajar, dan gelisah kerana ketamakan lidah—demikianlah mereka akan menjadi.

Verse 86

पाखंडिनो विकर्मस्थाः परदारोपजीविनः । कार्यकारणमाश्रित्य यत्र स्नेहः प्रजायते

Mereka menjadi pākhaṇḍin (munafik-penyimpang), bergelumang dengan perbuatan terlarang, hidup menumpang perempuan orang; dan di mana sahaja mereka bersandar pada alasan “sebab dan tujuan”, di situlah keterikatan kasih pun lahir.

Verse 87

न स्वभावात्सहस्राक्ष कथंचिदपि देहिनाम् । यास्यंति म्लेच्छभावं च सर्वे वर्णा द्विजातयः

Wahai Sahasrākṣa (Indra), bukan semata-mata kerana tabiat asal; namun dengan suatu cara, semua makhluk berjasad—sesungguhnya semua varṇa, bahkan para dvija (dua kali lahir)—akan hanyut ke keadaan seperti mleccha.

Verse 88

नष्टोत्सवाविधर्माणो नित्यं संकरकारकाः । सार्धहस्तत्रयाः पूर्वं भविष्यंति युगादितः

Dengan perayaan musnah dan dharma terganggu, mereka sentiasa menimbulkan percampuran dan kekacauan; sejak awal yuga mereka akan wujud selama “tiga setengah hasta” masa.

Verse 89

ततो ह्रासं प्रयास्यंति वृद्धिं याति कलौ युगे । भविष्यन्ति ततश्चांते मनुष्या बिलशायिनः

Sesudah itu mereka akan menuju kemerosotan ketika zaman Kali semakin maju. Dan pada penghujungnya, manusia akan menjadi penghuni gua dan lubang-lubang.

Verse 90

अल्पत्वाद्दुर्लभत्वाच्च अशक्ता गृहकर्मणि । भविष्यंत्यफला यज्ञास्तथा वेदव्रतानि च

Oleh kerana kekurangan dan sukarnya memperoleh keperluan, manusia tidak mampu melaksanakan upacara rumah tangga; yajña menjadi tidak berbuah, demikian juga nazar dan vrata Veda.

Verse 91

नियमाः संयमाः सर्वे मंत्रवादास्तथैव च । तीर्थानि म्लेच्छसंस्पर्शाद्दूषितानि शतक्रतो

Wahai Śatakratu (Indra), segala niyama dan saṃyama, demikian juga amalan mantra—tīrtha-tīrtha akan ternoda oleh sentuhan kaum mleccha.

Verse 92

स्वस्वभावविहीनानि हीनानि च तथा जलैः । कुत्सिता मंत्रवादा ये कुत्सिताश्च तपस्विनः

Pada zaman itu, manusia akan kehilangan tabiat sejati dan kawalan batin, serta merosot dalam kesucian—bahkan dalam hal asas seperti air. Para pedagang mantra menjadi hina, dan para tapasvin (pertapa) pun jatuh ke aib.

Verse 93

तत्र ते संभविष्यंति कुत्सिता ये च मानवाः । कुलीनमपि संत्यज्य वरं रूपवयोन्वितम्

Di sana, manusia yang hina akan makmur. Dengan meninggalkan keturunan mulia sekalipun, orang akan memilih yang sekadar tampak “unggul”—rupa dan usia muda—mengatasi nilai sejati.

Verse 94

वित्तलोभात्प्रदास्यंति कुत्सिताय नराः सुताम् । कन्यकाः प्रसविष्यंति कन्यकाः सुरतोत्सुकाः

Didorong oleh ketamakan harta, lelaki akan mengahwinkan anak perempuan mereka dengan yang tidak layak. Gadis-gadis muda yang ghairah akan kenikmatan nafsu akan melahirkan anak ketika masih belum bersuami.

Verse 95

कन्यकाः प्रकरिष्यंति पुरुषैः सह संगतिम् । भर्तारं वंचयिष्यंति कुलीना अपि योषितः

Gadis-gadis muda akan menjalin hubungan dengan lelaki; bahkan wanita daripada keluarga mulia pun akan memperdaya suami mereka.

Verse 96

सर्वकृत्येषु दुःशीलाः ।सुयत्नेनापि रक्षिताः । निर्दयाश्चापि भूपालाः पीडयिष्यंति कर्षुकान्

Dalam setiap kewajipan, manusia akan berkelakuan buruk—walau dijaga dan dididik dengan bersungguh-sungguh. Dan raja-raja yang kejam pula akan menindas para petani.

Verse 97

पीडयिष्यंति निर्दोषान्वित्तलोभादसंशयम् । वधार्हमपि संप्राप्य वित्तलोभान्मलिम्लुचम्

Tanpa ragu, kerana tamak harta mereka akan mengganggu orang yang tidak bersalah. Bahkan apabila telah menangkap yang layak dihukum, kerana tamak yang sama mereka akan melepaskan penjenayah itu.

Verse 98

संत्यक्ष्यंति युगे तस्मिन्प्राणिद्रोहेऽपि वर्तिनम् । क्षात्रधर्मं परित्यज्य करिष्यंति तथा रणम्

Pada zaman itu, mereka akan meninggalkan bahkan orang yang bergelumang dengan kekerasan terhadap makhluk hidup. Meninggalkan dharma kṣatriya yang benar, mereka tetap berperang—namun tanpa kebenaran.

Verse 99

बृहस्पतिरुवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं युगानां लक्षणं मया । प्रमाणं च सुरश्रेष्ठ चतुर्णामप्यसंशयम्

Bṛhaspati berkata: “Segala ciri-ciri yuga telah aku jelaskan kepada kamu—beserta ukuran-ukurannya, wahai yang terbaik antara para dewa, tanpa keraguan, bagi keempat-empatnya.”

Verse 100

यश्चैतत्कीर्तयेन्मर्त्यः सदैव सुसा माहितः । स नूनं मुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

Sesiapa dalam kalangan manusia yang sentiasa melagukan bacaan ini, dengan bhakti yang teguh dan niat yang baik, nescaya dibebaskan daripada dosa, dari awal kelahiran hingga ke penghujung yang ditandai oleh kematian.

Verse 101

शृणुयाद्वा नरो यश्च श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि मुच्येन्न सन्देहः पापाच्च दिवसोद्भवात्

Atau sesiapa yang mendengarnya dengan hati yang disucikan oleh iman, dia juga dibebaskan—tanpa keraguan—daripada dosa yang terkumpul hari demi hari.

Verse 458

संभवंति युगे तस्मिन्यो निसंसर्गतो विभो । तथान्ये संख्यया हीना एतेभ्यो निंदिता नराः

Wahai Tuhan, pada zaman itu muncul manusia yang hidup tanpa pergaulan yang baik; dan ada pula yang lain, lebih sedikit bilangannya, yang dicela sebagai lebih buruk daripada mereka itu sendiri.