
Sukta 8.80
Indra
हे सूक्त इंद्राला—अद्वितीय बलवान आणि वैद्य, जो तुटलेले ‘सुधारून’ योग्य करतो—अशी तातडीची विनंती करते. दया, विजय आणि कल्याण दे अशी प्रार्थना आहे. समृद्धी आणणाऱ्या आपल्या रथासह इंद्र यावा, अडथळे दूर करावेत आणि उपासकांना विजयी करावे, अशी मागणी आहे. शेवटच्या मंत्रात दृष्टी विस्तारते: अमर आणि देव्या एकत्र येऊन दैवी प्रकाश वाढवतात; स्तुत्य ‘राधस्’ (दान/कीर्ती) सिद्ध करतात आणि प्रेरित संपत्तीचा वेगवान, उषःकालासारखा आगमन घडवतात.
Mantra 1
नह्यन्यं बळाकरं मर्डितारं शतक्रतो । त्वं न इन्द्र मृळय ॥
कारण (हे शतक्रतो) बल देणारा आणि दोष दुरुस्त करून आरोग्य देणारा—तुझ्यावाचून दुसरा कोणी नाही. हे इंद्रा, तूच आम्हांवर कृपा कर; आम्हांस शांती व पुनर्स्थापन दे.
Mantra 2
यो नः शश्वत्पुराविथामृध्रो वाजसातये । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥
जो तू प्राचीन काळापासून, अचूक व अविचल, बल-समृद्धी (वाज) मिळविण्यासाठी सदैव आमचे रक्षण करीत आला आहेस—तोच तू आत्ताही आमच्यासाठी इंद्र हो; आम्हांवर पुनर्स्थापक अनुग्रह कर.
Mantra 3
किमङ्ग रध्रचोदनः सुन्वानस्यावितेदसि । कुवित्स्विन्द्र णः शकः ॥
हे रध्र-चोदन (कुटिलता दाबणारा प्रेरक), सोम पिळणाऱ्या (सुन्वान) जनाचा तू स्पष्ट सहाय्यक का होत नाहीस? हे इंद्रा, तू खरोखरच आमच्यासाठी समर्थ होशील का—आपली शक्ती प्रभावी सहाय्यात रूपांतरित करून?
Mantra 4
इन्द्र प्र णो रथमव पश्चाच्चित्सन्तमद्रिवः । पुरस्तादेनं मे कृधि ॥
हे इंद्रा, आमचा रथ पुढे आण—हे अद्रिवः (सोमपेषण-पाषाणधारी), तो मागे राहिला तरीही. तो माझ्यासाठी अग्रभागी स्थापन कर, माझ्या प्रवासाची गती तूच पुढे ने.
Mantra 5
हन्तो नु किमाससे प्रथमं नो रथं कृधि । उपमं वाजयु श्रवः ॥
मग ये—आता आणखी काय हवे? गतीत आमचा रथ प्रथम कर. हे वाजयु (समृद्धि-शोधक), आम्हांला परम श्रवस्—सर्वोच्च कीर्ती—दे.
Mantra 6
अवा नो वाजयुं रथं सुकरं ते किमित्परि । अस्मान्त्सु जिग्युषस्कृधि ॥
आमच्यासाठी वाजयु (समृद्धि-शोधक) रथ आण; तुझ्या सामर्थ्याला तो सुकर—सहज—घडवणे काय कठीण? आजूबाजूला कोणता अडथळा टिकेल? आम्हांलाच खरेच जिग्युषस्—विजयी—कर.
Mantra 7
इन्द्र दृह्यस्व पूरसि भद्रा त एति निष्कृतम् । इयं धीॠत्वियावती ॥
हे इंद्रा, दृढ हो; तूच दुर्ग/आश्रय आहेस. तुला कल्याणकारी निष्कृती (मुक्तीचा मार्ग) प्राप्त होते. ऋतुयुक्त, ऋत्विय-समृद्ध अशी ही प्रेरित ‘धी’ (वाणी/बुद्धी) आपल्या सिद्ध निष्पत्तीच्या दिशेने पुढे सरकते.
Mantra 8
मा सीमवद्य आ भागुर्वी काष्ठा हितं धनम् । अपावृक्ता अरत्नयः ॥
ते निंद्य गोष्टीत भागीदार होऊ नयेत; विस्तीर्ण ‘काष्ठा’ (लक्ष्य-स्तंभ) उभ्या आहेत, स्थापिलेले धन दृढ आहे. अपावृक्त होऊन ‘अरत्नयः’ (अकुशल हात) मागे हटतात—ऋत करणारेच ठेवलेल्या धन/सत्त्वापर्यंत पोहोचतात.
Mantra 9
तुरीयं नाम यज्ञियं यदा करस्तदुश्मसि । आदित्पतिर्न ओहसे ॥
जेव्हा तू ‘तुरीय’—यज्ञिय नाम (आह्वानाची गूढ शक्ती)—प्रकट करतोस, तेव्हा आम्ही त्यासाठी उत्कट होतो; तेव्हाच ‘पति’ आमच्यासाठी ‘ओहस्’ (बल) देणारा सहाय्यक व वहनकर्ता होतो.
Mantra 10
अवीवृधद्वो अमृता अमन्दीदेकद्यूर्देवा उत याश्च देवीः । तस्मा उ राधः कृणुत प्रशस्तं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
अमर देवांनी तुला वाढविले; देवांचा एक-दीप्त (एकद्यूः) आनंदित झाला, आणि देव्या देखील. त्याच्यासाठी प्रशंसनीय यश घडवा; तो प्रभाती शीघ्र येवो—धिया-वसु, म्हणजे दृष्टी व विचार-समृद्धीने संपन्न.
It asks Indra for mercy and restoration, for the power to overcome obstacles, and for victory and prosperity—symbolized by his “chariot of plenitude.”
It emphasizes Indra’s unique efficacy: in the hymn’s view, only Indra can decisively set things right—whether in battle, संकट, or inner weakness.
It prays that praised bounty and success (rādhas) be prepared, and that the divine help come swiftly at dawn—bringing clarity, inspired thought, and prosperity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.