Opening the text

Sukta 8.52
Indra
काण्व परंपरेतील हा इंद्रसूक्त सध्याच्या सोमपान-यज्ञासाठी देवाला आमंत्रित करतो. मनु, विवस्वान आणि त्रित यांच्या प्राचीन यज्ञांत इंद्राने आनंदाने सोम पिऊन स्तुती स्वीकारली होती, हे स्मरण करून देतो. इंद्राला धन व पोषण-वृद्धीचा (रायः, पोष) दाता म्हणून गौरवतो. शेवटी, सोमाच्या तेजस्वी शक्तींनी तो हर्षित होत असताना, पृथ्वी व सूर्य यांचा समन्वय साधत, विशाल समृद्धींचा प्रवाह चालना देणारा इंद्र असा दर्शनरूप उत्कर्ष येथे येतो.
Mantra 1
यथा मनौ विवस्वति सोमं शक्रापिबः सुतम् । यथा त्रिते छन्द इन्द्र जुजोषस्यायौ मादयसे सचा ॥
जसे मनूजवळ विवस्वानासह, हे शक्र (इंद्रा), तू पिळलेला सोम पिलास; तसे त्रिताजवळ, हे इंद्रा, तू स्तोत्राचे छंद स्वीकारलेस—तसेच आता ही आमच्याकडे ये आणि आमच्यासह आनंदित हो।
Mantra 2
पृषध्रे मेध्ये मातरिश्वनीन्द्र सुवाने अमन्दथाः । यथा सोमं दशशिप्रे दशोण्ये स्यूमरश्मावृजूनसि ॥
पृषध्रात, मेध्यात, मातरिश्वनात, हे इंद्रा, सोम प्रवाहित झाला तेव्हा तू आनंदित झालास. जसा, हे दशशिप्र (दहा-ओठांचा), दशोण्य (दहा-भुजांचा), जुवाच्या रश्मी-लगामेने तू गती सरळ करतोस—तसा सोमाच्या बळाने आमचा मार्गही सरळ कर।
Mantra 3
य उक्था केवला दधे यः सोमं धृषितापिबत् । यस्मै विष्णुस्त्रीणि पदा विचक्रम उप मित्रस्य धर्मभिः ॥
ज्याने शुद्ध उक्थे (पवित्र स्तोत्रवचने) स्थापन केली, ज्याने धिटाईच्या बळाने सोम पिला—त्याच्यासाठी विष्णूने मित्राच्या धर्मांनुसार तीन पावले (त्रीणि पदा) विस्तारून ठेवली.
Mantra 4
यस्य त्वमिन्द्र स्तोमेषु चाकनो वाजे वाजिञ्छतक्रतो । तं त्वा वयं सुदुघामिव गोदुहो जुहूमसि श्रवस्यवः ॥
हे इंद्रा, शतक्रतो! जो आमच्या स्तोमांमध्ये आणि वाज (बल-समृद्धी) मध्ये आनंद मानतोस—तुला आम्ही हाक देतो; जशी सु-दुघा गायीपासून कुशल गोदोह दूध काढतो, तशी आम्ही तुला जुहूमसि, जेणेकरून श्रवस्य (यशस्वी कीर्ती) चे प्रकाश-किरण आम्ही ओढून काढू.
Mantra 5
यो नो दाता स नः पिता महाँ उग्र ईशानकृत् । अयामन्नुग्रो मघवा पुरूवसुर्गोरश्वस्य प्र दातु नः ॥
जो आमचा दाता आहे, तोच आमच्यासाठी पिता—महान, उग्र, ईशानकृत् (अधिपत्य घडविणारा). तो उग्र मघवा, पुरुवसु, आपल्या मार्गाने पुढे जावो आणि आम्हाला गो (दीप्तिमान गो-सम्पदा) व अश्व (वेग-शक्ती) यांचा प्रवाह द्यावा.
Mantra 6
यस्मै त्वं वसो दानाय मंहसे स रायस्पोषमिन्वति । वसूयवो वसुपतिं शतक्रतुं स्तोमैरिन्द्रं हवामहे ॥
हे वसो! ज्याला तू दानासाठी आपली प्रेरक उदारता देतोस, तो रयस्-पोष (समृद्धी-वृद्धी) पुढे नेतो. आम्ही वसूयवः, वसुपति शतक्रतु इंद्राला स्तोमांनी हवामहे.
Mantra 7
कदा चन प्र युच्छस्युभे नि पासि जन्मनी । तुरीयादित्य हवनं त इन्द्रियमा तस्थावमृतं दिवि ॥
तू कधीही आपल्या अग्रगामी वेगात चुकत नाहीस; तू दोन्ही जन्मांचे रक्षण करतोस. हे आदित्य, चतुर्थ अवस्थेत तुझे हवन आणि तुझे इन्द्रिय-बल चैतन्याच्या दिव्य आकाशात अमृतत्वरूपाने प्रतिष्ठित झाले आहे.
Mantra 8
यस्मै त्वं मघवन्निन्द्र गिर्वणः शिक्षो शिक्षसि दाशुषे । अस्माकं गिर उत सुष्टुतिं वसो कण्ववच्छृणुधी हवम् ॥
हे मघवन् इन्द्रा, गीतप्रिय गिर्वण, ज्याला तू दाशुषासाठी योग्य वाढ शिकवून देतोस व प्रदान करतोस—आम्ही त्या दात्याचेच आहोत. हे वसू, आमची वाणी आणि आमची सु-स्तुती ऐक; कण्वांनी ऐकले तसे आमचे हवनही ऐक.
Mantra 9
अस्तावि मन्म पूर्व्यं ब्रह्मेन्द्राय वोचत । पूर्वीॠतस्य बृहतीरनूषत स्तोतुर्मेधा असृक्षत ॥
प्राचीन प्रेरित मन्म स्तुतीत गाऊन उठले; इन्द्रासाठी ब्रह्म-वचन उच्चारले गेले. ऋताच्या विशाल वाणी निनादल्या, आणि स्तोत्याच्या मेधा-शक्ती आपल्या प्रवाहात मुक्त झाल्या.
Mantra 10
समिन्द्रो रायो बृहतीरधूनुत सं क्षोणी समु सूर्यम् । सं शुक्रासः शुचयः सं गवाशिरः सोमा इन्द्रममन्दिषुः ॥
इंद्राने विशाल समृद्धींचा प्रवाह गतिमान केला; पृथ्वी आणि सूर्य यांना एकाच सामंजस्यात एकत्र केले. उज्ज्वल व शुचि सोम-शक्ती ‘गव’ (किरण/गायी) यांच्यासह मिसळून इंद्राला आनंदित करतात—साधकात स्पष्टता, विस्तार आणि प्रकाश यांचे ऐक्य घडवीत.
It calls Indra to the present Soma offering by reminding him of earlier sacrifices where he gladly drank and accepted praise, and it asks him to activate prosperity, strength, and growth for the worshipper.
They represent revered ancient ritual settings; by citing them, the poets connect today’s sacrifice to a timeless pattern, strengthening the invitation for Indra to come and be pleased again.
It poetically describes Indra’s power to create harmony and coordinated order in the world—an image of abundance and clarity becoming aligned when Soma and mantra awaken divine strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.