Opening the text

Sukta 8.52
Indra
કાણ્વ પરંપરાનું આ ઇન્દ્રસૂક્ત વર્તમાન સોમપિષણ-યજ્ઞમાં દેવને આમંત્રિત કરે છે. મનુ, વિવસ્વાન અને ત્રિતના પ્રાચીન યજ્ઞોમાં ઇન્દ્રે આનંદથી સોમ પીને સ્તુતિ સ્વીકારી હતી—તેનું સ્મરણ કરાવે છે. ઇન્દ્રને ધન અને પોષણ-વૃદ્ધિ (રાયઃ, પોષ) આપનાર દાતા તરીકે ગાય છે. અંતે, સોમની તેજસ્વી શક્તિઓથી તે પ્રફુલ્લિત થતો હોય ત્યારે, પૃથ્વી અને સૂર્યને સુસંગત કરતાં, વિશાળ સમૃદ્ધિઓને ગતિમાં મૂકી પ્રવાહિત કરનાર ઇન્દ્રનું દ્રષ્ટિરૂપ ચિત્રણ કરીને સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 1
यथा मनौ विवस्वति सोमं शक्रापिबः सुतम् । यथा त्रिते छन्द इन्द्र जुजोषस्यायौ मादयसे सचा ॥
જેમ મનુના પ્રસંગે વિવસ્વાન સાથે, હે શક્ર (ઇન્દ્ર), તું પિરસાયેલો સોમરસ પીધો; જેમ ત્રિતામાં, હે ઇન્દ્ર, તું સ્તુતિ-છંદને સ્વીકાર્યો—તેમ હવે પણ અમારી પાસે આવી, અમારી સાથે આનંદિત થા.
Mantra 2
पृषध्रे मेध्ये मातरिश्वनीन्द्र सुवाने अमन्दथाः । यथा सोमं दशशिप्रे दशोण्ये स्यूमरश्मावृजूनसि ॥
પૃષધ્રમાં, મેધ્યમાં, માતરિશ્વનમાં, હે ઇન્દ્ર, સોમ વહેતો થયો ત્યારે તું આનંદિત થયો. જેમ હે દશશિપ્ર (દસ હોઠવાળા), દશોણ્ય (દસ ભુજાવાળા), યુગની લગામ વડે તું ગતિને સીધી કરે છે—તેમ સોમ દ્વારા અમારો માર્ગ પણ સીધો કર.
Mantra 3
य उक्था केवला दधे यः सोमं धृषितापिबत् । यस्मै विष्णुस्त्रीणि पदा विचक्रम उप मित्रस्य धर्मभिः ॥
જેને શુદ્ધ ઉકથો (સ્તુતિ-વચનો) સ્થિર કર્યા, જેણે ધૃષ્ટ બળથી સોમ પિયો; જેના માટે વિષ્ણુએ મિત્રના ધર્મો અનુસાર ત્રણ પગલાં વિસ્તર્યા—વિજય માટે વ્યવસ્થિત વિશાળતા સ્થાપી.
Mantra 4
यस्य त्वमिन्द्र स्तोमेषु चाकनो वाजे वाजिञ्छतक्रतो । तं त्वा वयं सुदुघामिव गोदुहो जुहूमसि श्रवस्यवः ॥
હે ઇન્દ્ર, શતક્રતુ (સો શક્તિઓના સ્વામી), જે તું અમારા સ્તોમોમાં અને વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ)માં આનંદ પામે છે—તને અમે આમંત્રિત કરીએ છીએ; જેમ કુશળ ગોધુહો સમૃદ્ધ દૂધ આપતી ગાયમાંથી દોહે છે તેમ, જેથી અમે શ્રવસ્ય (પ્રકાશમાન યશ)નાં કિરણો અને આંતરિક શ્રવણને દોહી લઈએ.
Mantra 5
यो नो दाता स नः पिता महाँ उग्र ईशानकृत् । अयामन्नुग्रो मघवा पुरूवसुर्गोरश्वस्य प्र दातु नः ॥
જે અમારો દાતા છે, તે જ અમારો પિતા બને છે—મહાન, ઉગ્ર, ઈશાનકૃત્ (અધિપત્ય રચનાર). એ ઉગ્ર મઘવા પુરુવસુ (ઘણા ધનોવાળો) પોતાના માર્ગે આગળ વધે અને ગો તથા અશ્વની તેજસ્વી સમૃદ્ધિનો પ્રવાહ અમને પ્રદાન કરે.
Mantra 6
यस्मै त्वं वसो दानाय मंहसे स रायस्पोषमिन्वति । वसूयवो वसुपतिं शतक्रतुं स्तोमैरिन्द्रं हवामहे ॥
હે વસુ (દ્રવ્યના સ્વામી), જેને તું દાન માટે પોતાની પ્રેરક ઉદારતા આપે છે, તે રાયસ્-પોષ (સમૃદ્ધિનો પોષણ) આગળ ધપાવે છે. અમે વસૂયવઃ (સાચા ધનના ઇચ્છુક), વસુપતિ એવા શતક્રતુ ઇન્દ્રને સ્તોમોથી આવાહન કરીએ છીએ.
Mantra 7
कदा चन प्र युच्छस्युभे नि पासि जन्मनी । तुरीयादित्य हवनं त इन्द्रियमा तस्थावमृतं दिवि ॥
કદી પણ તું તારા અગ્રગમનમાં ક્ષીણ થતો નથી; તું બંને જન્મોને રક્ષે છે. હે આદિત્ય, ચોથા સ્થાને તારો હવન અને તારી ઇન્દ્રિય-શક્તિ ચેતનાના દિવ્ય આકાશમાં અમૃતરૂપે સ્થિર થઈ ઊભી છે.
Mantra 8
यस्मै त्वं मघवन्निन्द्र गिर्वणः शिक्षो शिक्षसि दाशुषे । अस्माकं गिर उत सुष्टुतिं वसो कण्ववच्छृणुधी हवम् ॥
જેને તું, હે મઘવન ઇન્દ્ર, ગાનમાં આનંદ પામતો, દાનશીલને યોગ્ય વૃદ્ધિ આપે છે—તે દાતાના અમે છીએ. હે વસુ, અમારી વાણી અને સુઘડ સ્તુતિ સાંભળ; કણ્વો જેમ સાંભળ્યા અને ઉન્નત થયા તેમ આ હવન-આહ્વાન સાંભળ.
Mantra 9
अस्तावि मन्म पूर्व्यं ब्रह्मेन्द्राय वोचत । पूर्वीॠतस्य बृहतीरनूषत स्तोतुर्मेधा असृक्षत ॥
પ્રાચીન પ્રેરિત મનન ગાનરૂપે સ્તવાયું છે; ઇન્દ્ર માટે પવિત્ર બ્રહ્મ-વચન ઉચ્ચારાયું છે. ઋતના વિશાળ ઉચ્ચારો ગુંજ્યા છે, અને સ્તોતાના મેધા—બુદ્ધિ-શક્તિઓ—તેમના પ્રવાહમાં મુક્ત થઈ વહેવા લાગી છે.
Mantra 10
समिन्द्रो रायो बृहतीरधूनुत सं क्षोणी समु सूर्यम् । सं शुक्रासः शुचयः सं गवाशिरः सोमा इन्द्रममन्दिषुः ॥
ઇન્દ્રે વિશાળ ઐશ્વર્ય-સમૃદ્ધિઓને ગતિમાં મૂકી; ધરતી અને સૂર્યને એક સુસંગતિમાં જોડ્યા. તેજસ્વી અને શુદ્ધ સોમશક્તિઓ, ગવો (કિરણો) સાથે મિશ્રિત થઈ, ઇન્દ્રને આનંદિત-ઉત્સાહિત કરે છે—સ્પષ્ટતા, વિસ્તૃતિ અને પ્રકાશને એકત્રિત કરતી.
It calls Indra to the present Soma offering by reminding him of earlier sacrifices where he gladly drank and accepted praise, and it asks him to activate prosperity, strength, and growth for the worshipper.
They represent revered ancient ritual settings; by citing them, the poets connect today’s sacrifice to a timeless pattern, strengthening the invitation for Indra to come and be pleased again.
It poetically describes Indra’s power to create harmony and coordinated order in the world—an image of abundance and clarity becoming aligned when Soma and mantra awaken divine strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.