Sukta 21
Sukta 3.21
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 attribution)
Agni (Jātavedas, Hotṛ)
Triṣṭubh (probable; not fully scanned)
हे संक्षिप्त सूक्त अग्नीला जातवेदस् आणि होतृ म्हणून आवाहन करते की तो यजमानाचा यज्ञकर्म “अमरांमध्ये” स्थापित करो, ते स्वीकार्य करून योग्य क्रमाने वहन करो. यात घृत-समृद्ध आहुती (stokāḥ ghṛtaścutaḥ) यांवर भर आहे आणि अग्नीची भूमिका सर्वप्रथम मानली आहे—तो प्रथम आसनस्थ होतो, श्रेष्ठ ऋषी म्हणून प्रज्वलित होतो, आणि यज्ञाचा रक्षक व व्यवस्थापक/क्रमरचयिता म्हणून यज्ञाची योग्य मांडणी करतो.
Mantras
Mantra 1
इमं नो यज्ञममृतेषु धेहीमा हव्या जातवेदो जुषस्व । स्तोकानामग्ने मेदसो घृतस्य होतः प्राशान प्रथमो निषद्य ॥
हे अमृतांनो, आमचा हा यज्ञ तुमच्यामध्ये स्थापन करा. हे जातवेदस् अग्ने, या हव्या स्वीकार. हे अग्ने, होतृ म्हणून प्रथम आसन घेऊन, मेद व घृताच्या टपकत्या धारांचे प्राशन कर; यज्ञाचा क्रम आमच्या अंतःकरणात यथाविधि उन्नत होवो.
Mantra 2
घृतवन्तः पावक ते स्तोकाः श्चोतन्ति मेदसः । स्वधर्मन्देववीतये श्रेष्ठं नो धेहि वार्यम् ॥
हे पावक, घृतयुक्त तुझे स्तोक मेदाच्या साराने टपकत आहेत. हे स्वधर्मन्, देवांच्या स्वागतासाठी आमच्यात श्रेष्ठ वरणीय संपत्ती स्थापन कर.
Mantra 3
तुभ्यं स्तोका घृतश्चुतोऽग्ने विप्राय सन्त्य । ऋषिः श्रेष्ठः समिध्यसे यज्ञस्य प्राविता भव ॥
हे अग्ने, घृत-टपकते स्तोक तुझ्यासाठी—विप्राच्या प्रेरित शक्तीसाठी—इथे आहेत. तू श्रेष्ठ ऋषी म्हणून प्रज्वलित होतोस; यज्ञाचा अग्र-रक्षक हो, त्याच्या यथाक्रम प्रवाहाचे रक्षण कर.
Mantra 4
तुभ्यं श्चोतन्त्यध्रिगो शचीवः स्तोकासो अग्ने मेदसो घृतस्य । कविशस्तो बृहता भानुनागा हव्या जुषस्व मेधिर ॥
हे शचीवन्, हे अध्रिगु (दृढ), हे अग्ने! तुझ्यासाठी मेद (रस) व घृताचे स्तोक (थेंब) टपकत आहेत. कवीच्या स्तुतीने, विशाल भानु (दीप्ती) घेऊन ये; हे मेधिर (बुद्धिमान व्यवस्थापक), हव्य स्वीकार आणि आमचा अंतःयज्ञ सफल कर.
Mantra 5
ओजिष्ठं ते मध्यतो मेद उद्भृतं प्र ते वयं ददामहे । श्चोतन्ति ते वसो स्तोका अधि त्वचि प्रति तान्देवशो विहि ॥
मध्यातून उद्भृत केलेला तुझा ओजिष्ठ (अतिशय प्रबळ) मेद (सार) आम्ही तुला अर्पित करतो. हे वसू! तुझे स्तोक तुझ्या त्वचेवर टपकत आहेत; ते देवशः—योग्य दैवी विधीने—स्वीकार, आणि अंतरी यज्ञभाग योग्य रीतीने वाटून-व्यवस्थित कर.
Frequently Asked Questions
Agni—praised as Jātavedas (knower of all births) and Hotṛ (the divine priest who receives and carries offerings to the gods).
To accept the ghee-rich offerings first, place the sacrifice “among the immortals,” and protect the ritual so it proceeds in the right order and reaches the devas.
It highlights the central offering to Agni and symbolizes abundance and clarity—fuel for the fire that transforms the offering and conveys it to the divine realm.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.