Sukta 21
Sukta 3.21
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 attribution)
Agni (Jātavedas, Hotṛ)
Triṣṭubh (probable; not fully scanned)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଜାତବେଦସ ଓ ହୋତୃ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯେ ସେ ଯଜମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ‘ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ’ ସ୍ଥାପିତ କରି, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ବହନ କରନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଘୃତ-ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି (stokāḥ ghṛtaścutaḥ) ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରଥମ ଅଂଶୀଦାର ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ପ୍ରଥମେ ଆସନାସୀନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଋଷି ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ।
Mantras
Mantra 1
इमं नो यज्ञममृतेषु धेहीमा हव्या जातवेदो जुषस्व । स्तोकानामग्ने मेदसो घृतस्य होतः प्राशान प्रथमो निषद्य ॥
ଏହି ଆମର ଯଜ୍ଞକର୍ମକୁ ଅମୃତମୟ ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର; ହେ ଜାତବେଦସ, ଏହି ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ଅଗ୍ନି, ହୋତୃରୂପେ ପ୍ରଥମେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ମେଦସ ଓ ଘୃତର ଝରୁଥିବା ଧାରାମାନରୁ ପ୍ରାଶନ କର; ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ଆମ ଭିତରେ ଯଥାକ୍ରମେ ଉଦ୍ଧ୍ୱତ ହେଉ।
Mantra 2
घृतवन्तः पावक ते स्तोकाः श्चोतन्ति मेदसः । स्वधर्मन्देववीतये श्रेष्ठं नो धेहि वार्यम् ॥
ହେ ପାବକ, ଘୃତସମ୍ପନ୍ନ ତୋର ସ୍ତୋକମାନେ ମେଦସର ସାରରେ ଝରିପଡ଼ୁଛନ୍ତି। ହେ ସ୍ୱଧର୍ମନ, ଦେବବୀତୟେ—ଦେବମାନଙ୍କ ଆଗମନ-ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ—ଆମ ଭିତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍ୟ, ଇଚ୍ଛିତ ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 3
तुभ्यं स्तोका घृतश्चुतोऽग्ने विप्राय सन्त्य । ऋषिः श्रेष्ठः समिध्यसे यज्ञस्य प्राविता भव ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଘୃତଝରୁଥିବା ସ୍ତୋକମାନେ ତୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି—ବିପ୍ରଙ୍କ ଋଷିପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତି ପାଇଁ। ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିରୂପେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉଛ; ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାବିତା ହେଉ—ତାହାର ଯଥାଯଥ ପ୍ରବାହକୁ ଆମ ଭିତରେ ଆଗରୁ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 4
तुभ्यं श्चोतन्त्यध्रिगो शचीवः स्तोकासो अग्ने मेदसो घृतस्य । कविशस्तो बृहता भानुनागा हव्या जुषस्व मेधिर ॥
ହେ ଶଚୀବଃ, ହେ ଅଧ୍ରିଗୋ (ଅଚଳ-ବଳବାନ) ଅଗ୍ନି! ତୁମ ପାଇଁ ମେଦସ (ସାର-ରସ) ଓ ଘୃତ (ଘିଅ)ର ସ୍ତୋକଗୁଡ଼ିକ ଟପଟପ କରି ବହେ। କବିଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ, ବିଶାଳ ଭାନୁ (ପ୍ରଭା) ସହ ଆସ; ହେ ମେଧିର (ଜ୍ଞାନୀ-ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ), ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରି ଅନ୍ତର୍ଯଜ୍ଞ-ଅର୍ପଣକୁ ଫଳଦାୟକ କର।
Mantra 5
ओजिष्ठं ते मध्यतो मेद उद्भृतं प्र ते वयं ददामहे । श्चोतन्ति ते वसो स्तोका अधि त्वचि प्रति तान्देवशो विहि ॥
ଆମେ ତୁମ ଓଜିଷ୍ଠ (ଅତିବଳବାନ) ମେଦସକୁ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୃତ (ଉଠାଇ ଆଣିଥିବା) ଭାବେ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ। ହେ ବସୁ! ତୁମ ସ୍ତୋକଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ତ୍ୱଚା ଉପରେ ଟପଟପ କରେ; ଦେବଶଃ (ଦିବ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ) ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର—ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ବଣ୍ଟନ କରି ସୁସଂଗଠିତ କର।
Frequently Asked Questions
Agni—praised as Jātavedas (knower of all births) and Hotṛ (the divine priest who receives and carries offerings to the gods).
To accept the ghee-rich offerings first, place the sacrifice “among the immortals,” and protect the ritual so it proceeds in the right order and reaches the devas.
It highlights the central offering to Agni and symbolizes abundance and clarity—fuel for the fire that transforms the offering and conveys it to the divine realm.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.