Sukta 33
Sukta 2.33
Gṛtsamada
Rudra
Triṣṭubh (standard for RV 2.33)
हे सूक्त रुद्राचे श्रद्धापूर्ण व काळजीपूर्वक संतुलित आवाहन आहे—तो एकीकडे भयप्रद, तर दुसरीकडे कल्याणकारी—आणि त्यात त्याच्या क्रोधाऐवजी कृपेची याचना केली आहे. गृत्समद प्रार्थना करतो की तो “सूर्यदर्शन”ापासून वंचित होऊ नये, समृद्ध बल, संतती व अपायापासून संरक्षण मिळावे; तसेच रुद्राच्या शुद्धीकरण करणाऱ्या शक्तीची स्तुती करून उग्र देवाला शांत करण्यासाठी वारंवार नमस्कार अर्पण करतो.
Mantras
Mantra 1
आ ते पितर्मरुतां सुम्नमेतु मा नः सूर्यस्य संदृशो युयोथाः । अभि नो वीरो अर्वति क्षमेत प्र जायेमहि रुद्र प्रजाभिः ॥
हे मरुतांचे पिता, तुझे सुम्न (अनुग्रह) आमच्याकडे येवो; सूर्याच्या दर्शनापासून आम्हाला दूर करू नकोस. आमच्यात वीर-बल फोफावो; हे रुद्र, आम्ही प्रजांसह पुढे पुढे जन्म घेऊ—खऱ्या विकासात.
Mantra 2
त्वादत्तेभी रुद्र शंतमेभिः शतं हिमा अशीय भेषजेभिः । व्यस्मद्द्वेषो वितरं व्यंहो व्यमीवाश्चातयस्वा विषूचीः ॥
हे रुद्रा! तुझ्याच दत्त, परम शांती देणाऱ्या भेषजांनी (औषधोपचारांनी) मी शंभर हिवाळे (वर्षे) पार करीन. आमच्यापासून द्वेष दूर कर; संकट दूर कर; आणि सर्व बाजूंनी घाव घालणाऱ्या रेंगाळत्या व्याधींनाही हुसकावून लाव.
Mantra 3
श्रेष्ठो जातस्य रुद्र श्रियासि तवस्तमस्तवसां वज्रबाहो । पर्षि णः पारमंहसः स्वस्ति विश्वा अभीती रपसो युयोधि ॥
हे रुद्रा! जन्मलेल्या सर्वांत तू आपल्या श्री-दीप्तीने श्रेष्ठ आहेस; हे वज्रबाहो! तू बलवानांत परम बलवान आहेस. आम्हाला अंहस (संकुचन/पापपीडा) याच्या पलीकडच्या तीरावर पोहोचव; आम्हाला स्वस्ति दे; आणि हिंसक शक्तींचे सर्व आघात परतवून लाव.
Mantra 4
मा त्वा रुद्र चुक्रुधामा नमोभिर्मा दुःष्टुती वृषभ मा सहूती । उन्नो वीराँ अर्पय भेषजेभिर्भिषक्तमं त्वा भिषजां शृणोमि ॥
हे रुद्रा! आमच्या नमस्कारांनी तुला क्रुद्ध करू नये; हे वृषभा! दुष्ट-स्तुतीने किंवा चुकीच्या हाकेमुळे तुला उद्विग्न करू नये. तुझ्या भेषजांनी आमचे वीर-बल उन्नत कर; हे भिषक्तम! भिषजांमध्ये परम भिषक—तुला आम्ही ऐकतो आणि मान्य करतो.
Mantra 5
हवीमभिर्हवते यो हविर्भिरव स्तोमेभी रुद्रं दिषीय । ऋदूदरः सुहवो मा नो अस्यै बभ्रुः सुशिप्रो रीरधन्मनायै ॥
जो हवी (आहुती)ंनी रुद्राला हाक मारतो, जो स्तोत्रांनी व हवींनी त्याची सेवा करावयास इच्छितो—तो दृढ-उदर, सुहव (सु-आह्वेय) रुद्र या बाबतीत आम्हांस हानी करू नये. भभ्रु (तांबूसवर्ण), सुशिप्र (सुंदर ओठांचा) आमच्या मन व अभिप्रायाकडे सौम्य होवो.
Mantra 6
उन्मा ममन्द वृषभो मरुत्वान्त्वक्षीयसा वयसा नाधमानम् । घृणीव च्छायामरपा अशीया विवासेयं रुद्रस्य सुम्नम् ॥
मरुतांसह वृषभ-शक्ती रुद्र मला—जो प्रयत्नशील आहे—अधिक प्रबळ प्राणबलाने उचलो व आनंदित करो. मी त्याची अजेय छाया—संरक्षणाच्या ऊबेसारखी—प्राप्त करो; आणि योग्य उपासनेने रुद्राचे सुम्न (अनुग्रह) मिळवो.
Mantra 7
क्व स्य ते रुद्र मृळयाकुर्हस्तो यो अस्ति भेषजो जलाषः । अपभर्ता रपसो दैव्यस्याभी नु मा वृषभ चक्षमीथाः ॥
हे रुद्र, दया दाखविण्यास तत्पर तुझा तो हात कुठे आहे—तो भेषज-हस्त, जो जलाष (शीतल, ताजेपणा देणारा) उपशम आणतो? जो दैवी आघात व दाहक दडपण दूर करणारा आहेस—हे वृषभ, आता माझ्याकडे रक्षणकारी दृष्टीने पाहा.
Mantra 8
प्र बभ्रवे वृषभाय श्वितीचे महो महीं सुष्टुतिमीरयामि । नमस्या कल्मलीकिनं नमोभिर्गृणीमसि त्वेषं रुद्रस्य नाम ॥
तांबूसवर्ण वृषभ, त्या तेजस्वी देवासाठी मी महान् व महिमामय अशी सु-स्तुतीची ही स्तोत्रवाणी प्रवाहित करीत आहे. नमस्कारांनी आम्ही अंतःकल्मल (अंतर्मळ) दूर करणाऱ्यास वंदन करतो; आणि भक्तिभावाने रुद्राच्या त्या तेजस्वी, उग्र नामाचा जयघोष करतो.
Mantra 9
स्थिरेभिरङ्गैः पुरुरूप उग्रो बभ्रुः शुक्रेभिः पिपिशे हिरण्यैः । ईशानादस्य भुवनस्य भूरेर्न वा उ योषद्रुद्रादसुर्यम् ॥
स्थिर अंगांनी युक्त, बहुरूप, उग्र—तो तांबूसवर्ण देव झळाळत्या सुवर्णाने अलंकृत होतो. या विशाल जगाचा ईशान असता, रुद्राची अधिपत्य-शक्ती कोणीही रोखू शकत नाही; त्याच्या असुर्य (आसुरी) सामर्थ्यापुढे कोणताही अंधार टिकत नाही.
Mantra 10
अर्हन्बिभर्षि सायकानि धन्वार्हन्निष्कं यजतं विश्वरूपम् । अर्हन्निदं दयसे विश्वमभ्वं न वा ओजीयो रुद्र त्वदस्ति ॥
अर्हन् (पूज्य), तू बाण आणि धनुष्य धारण करतोस; अर्हन्, यज्य असे विश्वरूप तेजोमय भूषण (निष्क) तू परिधान करतोस. अर्हन्, या सर्व विशाल जगत्-भव (अभ्व) वर तू दया करतोस; हे रुद्र, तुझ्याहून अधिक बलवान कोणी नाही.
Mantra 11
स्तुहि श्रुतं गर्तसदं युवानं मृगं न भीममुपहत्नुमुग्रम् । मृळा जरित्रे रुद्र स्तवानोऽन्यं ते अस्मन्नि वपन्तु सेनाः ॥
श्रुत-प्रसिद्ध, गर्तात आसन करणारा, युवा, मृगासारखा भीषण, प्रहार करणारा, उग्र—त्याची स्तुती करा. हे रुद्रा, स्तुत झाल्यावर जरीत्र (स्तोत्रकर्ता) याच्यावर कृपा कर; तुझ्या सेना व आघात आमच्यावर नव्हे, अन्यत्रच कोसळोत.
Mantra 12
कुमारश्चित्पितरं वन्दमानं प्रति नानाम रुद्रोपयन्तम् । भूरेर्दातारं सत्पतिं गृणीषे स्तुतस्त्वं भेषजा रास्यस्मे ॥
जसा कुमारही जवळ येणाऱ्या पित्याला वंदन करतो, तसा जवळ येणाऱ्या रुद्राला मी नमस्कार करतो. ‘भूरि’चा दाता, सत्पति (सत्चा स्वामी) म्हणून मी तुला गातो; हे स्तुत्य, आम्हाला भेषज (आरोग्य-शक्ती) प्रदान कर.
Mantra 13
या वो भेषजा मरुतः शुचीनि या शंतमा वृषणो या मयोभु । यानि मनुरवृणीता पिता नस्ता शं च योश्च रुद्रस्य वश्मि ॥
हे मरुतांनो, तुमची जी भेषजे—शुचि, अत्यंत शांतिदायक, वृषणो, मयोभु—आणि जी आमच्या पित्याने मनूने निवडली; रुद्राकडून मी त्याच शांती व कल्याणाच्या वरांची याचना करतो.
Mantra 14
परि णो हेती रुद्रस्य वृज्याः परि त्वेषस्य दुर्मतिर्मही गात् । अव स्थिरा मघवद्भ्यस्तनुष्व मीढ्वस्तोकाय तनयाय मृळ ॥
हे रुद्रा! तुझी हेती (बाण/प्रहार) आमच्यापासून दूर वळव; उग्राच्या महा दुर्मती (दुष्टभावना)ही दूर जाऊ दे. हे मीढ्वस् (उदार दाता), दानशीलांसाठी दृढ संरक्षण पसरव; आमच्या बालकास व संततीस मृळ—कृपा कर.
Mantra 15
एवा बभ्रो वृषभ चेकितान यथा देव न हृणीषे न हंसि । हवनश्रुन्नो रुद्रेह बोधि बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
हे बभ्रु (ताम्रवर्ण) वृषभा, चेकितान (जागृत-ज्ञानी)! हे देवा, आमच्याप्रती असा हो की तू न रागावशील, न प्रहार करशील. हे हवन-श्रुत् (आह्वान ऐकणारा) रुद्रा, इथे आमच्यासाठी जागृत हो; विदथ (सभेत) आम्ही बृहद् (महान/विस्तीर्ण) वचन बोलू; सुवीराः (वीरशक्तीने समृद्ध) होऊ.
Frequently Asked Questions
It asks for Rudra’s grace and protection—health, strength, progeny, and safety—while requesting that his fierce power not turn into harm.
The “Sun’s vision” points to life, order (ṛta), clarity, and well-being. The prayer asks to remain in that life-giving, truthful sphere and not fall into darkness, illness, or misfortune.
No. The hymn openly acknowledges his fierceness, but it also praises him as a purifier and healer who becomes beneficent when approached with sincere praise and salutations.
Ask anything about Sukta 33 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.