Sukta 32
Sukta 2.32
Gṛtsamada (Bhārgava)
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
Triṣṭubh
हा सूक्त आरंभी द्यावा–पृथिवी (स्वर्ग आणि पृथ्वी) यांचे आवाहन करतो—कवीच्या वचनाचे रक्षक, ऋताशी सुसंगत, आणि विशाल माता–पिता म्हणून—जे विस्तार, संरक्षण आणि समृद्धी प्रदान करतात. पुढे ही प्रार्थना शुभ स्त्री-शक्तींकरिता विस्तारित होते—विशेषतः राका आणि संबंधित देवतांना—की त्यांनी सुपीकता, धन आणि कल्याण द्यावे; आणि शेवटी अनेक दिव्य स्त्रियांना साहाय्य व स्वस्ति (मंगल) यासाठी केलेल्या सर्वसमावेशक आवाहनाने ती समाप्त होते.
Mantras
Mantra 1
अस्य मे द्यावापृथिवी ऋतायतो भूतमवित्री वचसः सिषासतः । ययोरायुः प्रतरं ते इदं पुर उपस्तुते वसूयुर्वां महो दधे ॥
माझ्या या वचनासाठी, ऋताच्या मार्गाने चालणाऱ्या द्यावा‑पृथिवी रक्षक होवोत, वाणी दृढ करावयास इच्छित होऊन. ज्यांचा आयुः (जीव-प्राण) अधिक अग्रसर आहे, त्यांच्या समोर मी ही स्तुती-क्रिया ठेवतो; वसु (समृद्धी) इच्छित, तुमच्यातील महान् विस्तार मी धारण करतो.
Mantra 2
मा नो गुह्या रिप आयोरहन्दभन्मा न आभ्यो रीरधो दुच्छुनाभ्यः । मा नो वि यौः सख्या विद्धि तस्य नः सुम्नायता मनसा तत्त्वेमहे ॥
गुप्त शत्रु-शक्ती आमच्या अग्रगामी आयुः (जीव-प्राण)ावर घाव घालू नयेत; जवळून वा दूरून येणारी दुच्छुना (अनिष्ट पीडा) आम्हांला छळू नये. तुमच्याशी आमची सख्यता तुटू नये; हे जाणून, सुम्न (अनुग्रह) इच्छिणाऱ्या मनाने, तुमच्या रक्षणाच्या त्या तत्त्व-सत्यासाठी आम्ही प्रार्थना करतो.
Mantra 3
अहेळता मनसा श्रुष्टिमा वह दुहानां धेनुं पिप्युषीमसश्चतम् । पद्याभिराशुं वचसा च वाजिनं त्वां हिनोमि पुरुहूत विश्वहा ॥
अहेळ (अक्रोध) मनाने, येथे श्रुष्टि—तत्पर आज्ञापालन—वाहून आण; दुहणाऱ्या धेनूसारखी, रसाने फुगलेली, जी कधीही चुकत नाही. पावलांत वेगवान, वचनांत प्रेरक होऊन, हे पुरुहूत, मी तुला सदैव हिनोमि—आमच्यात विजयी बल हो.
Mantra 4
राकामहं सुहवां सुष्टुती हुवे शृणोतु नः सुभगा बोधतु त्मना । सीव्यत्वपः सूच्याच्छिद्यमानया ददातु वीरं शतदायमुक्थ्यम् ॥
सुंदर आवाहन व योग्य स्तुतीने मी राकेला हाक देतो. सुभगा शक्तीने आमचे ऐकावे; ती आपल्या स्वबोधात जागी व्हावी. अछेद्य सुईने ती प्रवाहांना शिवून एकत्र करो, आणि आम्हांस वीरबल द्यावे—शतदानसमृद्ध, उक्थ्य, स्तुत्यर्ह.
Mantra 5
यास्ते राके सुमतयः सुपेशसो याभिर्ददासि दाशुषे वसूनि । ताभिर्नो अद्य सुमना उपागहि सहस्रपोषं सुभगे रराणा ॥
हे राके, तुझ्या ज्या सुस्वरूप, तेजस्वी सुमती आहेत—ज्यांद्वारे तू दाशुष (दानकर्ता)ला वसू देतोस—त्यांच्यासह आज प्रसन्नचित्ताने आमच्याकडे ये. हे सुभगे, आनंदाने रमून सहस्र-पोष (हजारपटी पोषण-वृद्धी) घेऊन ये.
Mantra 6
सिनीवालि पृथुष्टुके या देवानामसि स्वसा । जुषस्व हव्यमाहुतं प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
हे सिनीवाली, विस्तीर्ण स्तुतीस पात्र, देवांची स्वसा (बहिण) असणारी—अग्नीत अर्पिलेल्या हव्याचा स्वीकार कर. हे देवी, आमच्यात प्रजा-शक्ती दृढ कर; ती निर्माण करून स्थापन कर.
Mantra 7
या सुबाहुः स्वङ्गुरिः सुषूमा बहुसूवरी । तस्यै विश्पत्न्यै हविः सिनीवाल्यै जुहोतन ॥
जी सुबाहू आहे, सुंदर बोटांची आहे, उत्तम प्रसव-शक्तीने युक्त आहे, अनेक प्रकाश-जन्मांनी समृद्ध आहे—त्या विश्पत्नी सिनीवालीस हवि अर्पण करा.
Mantra 8
या गुङ्गूर्या सिनीवाली या राका या सरस्वती । इन्द्राणीमह्व ऊतये वरुणानीं स्वस्तये ॥
ती गुंगू असो, सिनीवाली असो, राका असो वा सरस्वती—साहाय्यासाठी मी इंद्राणीला हाक मारतो, आणि व्यापक स्वस्त्यासाठी वरुणानीला.
Frequently Asked Questions
They are Heaven and Earth as a divine pair—the cosmic parents who uphold order (ṛta), protect the sacrifice, and support life with stability and spaciousness.
These feminine devatās represent auspicious increase and fulfillment—linked with growth, fertility, prosperity, and the ripening of blessings—so the hymn asks them to bring abundance and well-being.
It is commonly used as a prayer for protection of one’s efforts and speech, for household prosperity and increase, and for general welfare (svasti), especially at auspicious times like early morning or lunar observances.
Ask anything about Sukta 32 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.