Paingala

Verse 1

अथ ह पैङ्गलो याज्ञवल्क्यमुपसमेत्य द्वादशवर्षशुश्रूषापूर्वकं परमरहस्यकैवल्यमनुब्रूहीति पप्रच्छ ॥१॥

അപ്പോൾ പൈംഗലൻ പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ സേവനവും ശ്രവണമുഖമായ ശിഷ്യപരിചരണവും പൂർത്തിയാക്കി യാജ്ഞവൽക്ക്യനെ സമീപിച്ചു ചോദിച്ചു: “പരമരഹസ്യമായ കൈവല്യം (പരമമോക്ഷം/ഏകാന്തസ്വരൂപം) എനിക്ക് ഉപദേശിക്കണമേ.”

Verse 2

स होवाच याज्ञवल्क्यः—सदेव सोम्येदमग्र आसीत् । तन्नित्यमुक्तमविक्रियं सत्यज्ञानानन्दं परिपूर्णं सनातनमेकमेवाद्वितीयं ब्रह्म ॥२॥

യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: “ഹേ സൗമ്യ, ആദിയിൽ ഇതെല്ലാം സത് മാത്രമായിരുന്നു. അത് നിത്യമുക്തം, അവികാരീ, സത്യ-ജ്ഞാന-ആനന്ദസ്വരൂപം, പരിപൂർണം, സനാതനം—ഏകമേകമായ അദ്വിതീയ ബ്രഹ്മം.”

Verse 3

तस्मिन् मरुशुक्तिकास्थाणुस्फटिकादौ जलरौप्यपुरुषरेखादिवल्लोहितशुक्लकृष्णगुणमयी गुणसाम्यानिर्वाच्या मूलप्रकृतिरासीत् । तत्प्रतिबिम्बितं यत्तत्साक्षिचैतन्यमासीत् ॥३॥

ആ ബ്രഹ്മത്തിൽ മൃഗജലം, ശുക്തി, സ്ഥാണു, സ്ഫടികം മുതലായവയിൽ ജലം, വെള്ളി, പുരുഷരൂപം, രേഖ മുതലായവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ—ചുവപ്പ്, വെള്ള, കറുപ്പ് ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തവും ഗുണസാമ്യത്താൽ അനിർവചനീയവുമായ മൂലപ്രകൃതി ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ പ്രതിബിംബിതമായതുതന്നെ സാക്ഷി-ചൈതന്യമായിരുന്നു.

Verse 4

सा पुनर्विकृतिं प्राप्य सत्त्वोद्रिक्ता अव्यक्ताख्यावरणशक्तिरासीत्। तत्प्रतिबिम्बितं यत्तदीश्वरचैतन्यमासीत्। स स्वाधीनमायः सर्वज्ञः सृष्टिस्थितिलयानामादिकर्ता जगदङ्कुररूपो भवति। स्वस्मिन्विलीनं सकलं ज...

ആ ശക്തി വീണ്ടും വികാരത്തെ പ്രാപിച്ച് സത്ത്വപ്രധാനമായ ‘അവ്യക്ത’ എന്ന ആവരണശക്തിയായി. അതിൽ പ്രതിബിംബിതമായത് ഈശ്വരചൈതന്യമായിരുന്നു. സ്വമായയെ സ്വാധീനത്തിൽ വച്ചിരിക്കുന്ന സർവ്വജ്ഞൻ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയങ്ങളുടെ ആദികർത്താവ്, ജഗദങ്കുരരൂപനായി ഭവിക്കുന്നു. സ്വയം ലീനമായിരിക്കുന്ന സമസ്ത ലോകത്തെയും അവൻ പ്രസ്ഫുടമാക്കുന്നു. ജീവികളുടെ കർമ്മബലത്താൽ ഈ വസ്ത്രം വിരിയുന്നതുപോലെ, കർമ്മക്ഷയം വന്നാൽ അവൻ അതിനെ വീണ്ടും തിരോഭാവിപ്പിക്കുന്നു. അവനിൽ തന്നേ സമസ്ത വിശ്വവും മടക്കിയ വസ്ത്രംപോലെ സംകോചിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു॥൪॥

Verse 5

ईशाधिष्ठितावरणशक्तितो रजोद्रिक्ता महदाख्या विक्षेपशक्तिरासीत्। तत्प्रतिबिम्बितं यत्तद्धिरण्यगर्भचैतन्यमासीत्। स महत्तत्त्वाभिमानी स्पष्टास्पष्टवपुर्भवति॥५॥

ഈശ്വരാധിഷ്ഠിതമായ ആവരണശക്തിയിൽ നിന്ന് രജഃപ്രധാനമായ ‘മഹത്’ എന്ന വിക്ഷേപശക്തി ഉദ്ഭവിച്ചു. അതിൽ പ്രതിബിംബിതമായത് ഹിരണ്യഗർഭചൈതന്യമായിരുന്നു. മഹത്തത്ത്വത്തോടു അഭിമാനം ധരിക്കുന്ന അവൻ സ്പഷ്ടവും അസ്പഷ്ടവും ആയ രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു॥൫॥

Verse 6

हिरण्यगर्भाधिष्ठितविक्षेपशक्तितस्तमोद्रिक्ता अहङ्काराभिधा स्थूलशक्तिरासीत्। तत्प्रतिबिम्बितं यत्तद्विराटचैतन्यमासीत्। स तदभिमानी स्पष्टवपुः सर्वस्थूलपालको विष्णुः प्रधानपुरुषो भवति। तस्मादात्मन आकाशः ...

ഹിരണ്യഗർഭാധിഷ്ഠിതമായ വിക്ഷേപശക്തിയിൽ നിന്ന് തമഃപ്രധാനമായ ‘അഹങ്കാര’ എന്ന സ്ഥൂലശക്തി ഉദ്ഭവിച്ചു. അതിൽ പ്രതിബിംബിതമായത് വിരാട്‌ചൈതന്യമായിരുന്നു. അതോടു അഭിമാനം ധരിച്ച് അവൻ സ്പഷ്ടരൂപനായി, സർവ്വസ്ഥൂലജീവികളുടെ പാലകനായ വിഷ്ണുവായി, പ്രധാനം പുരുഷനായി ഭവിക്കുന്നു. ആ ആത്മാവിൽ നിന്ന് ആകാശം; ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വായു; വായുവിൽ നിന്ന് അഗ്നി; അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ആപഃ (ജലം); ജലത്തിൽ നിന്ന് പൃഥിവി. അവ അഞ്ചു തന്മാത്രകളും ത്രിഗുണാത്മകങ്ങളാകുന്നു॥൬॥

Verse 7

स्रष्टुकामो जगद्योनिस्तमोगुणमधिष्ठाय सूक्ष्मतन्मात्राणि भूतानि स्थूलीकर्तुं सोऽकामयत। सृष्टेः परिमितानि भूतान्येकैकं द्विधा विधाय पुनश्चतुर्धा कृत्वा स्वस्वेतरद्वितीयांशैः पञ्चधा संयोज्य पञ्चीकृतभूतैर...

സൃഷ്ടിക്കാമനയോടെ ജഗത്തിന്റെ യോനി-സ്വരൂപമായ കാരണമൂലം തമോഗുണത്തെ ആശ്രയിച്ച് സൂക്ഷ്മ തന്മാത്രാഭൂതങ്ങളെ സ്ഥൂലമാക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് പരിമിതമായ ഭൂതങ്ങളെ ഓരോന്നും രണ്ടായി വിഭജിച്ച്, പിന്നെയും നാലായി ചെയ്തു; തുടർന്ന് പരസ്പരത്തിന്റെ ദ്വിതീയാംശങ്ങളുമായി പഞ്ചവിധമായി സംയോജിപ്പിച്ച്, പഞ്ചീകരിതഭൂതങ്ങളാൽ അനന്ത കോടി ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളെയും, ഓരോ അണ്ഡത്തിനും യോജ്യമായ ഗോളകങ്ങളിൽ സ്ഥിതമായ സ്ഥൂലശരീരങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു॥೭॥

Verse 8

स पञ्चभूतानां रजोंशांश्चतुर्धा कृत्वा भागत्रयात्पञ्चवृत्त्यात्मकं प्राणमसृजत्। स तेषां तुर्यभागेन कर्मेन्द्रियाण्यसृजत्॥८॥

അവൻ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ രജോംശങ്ങളെ ചതുര്ധാ ചെയ്ത്, മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പഞ്ചവൃത്ത്യാത്മകമായ പ്രാണനെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവയുടെ നാലാം ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു॥೮॥

Verse 9

स तेषां सत्त्वांशं चतुर्धा कृत्वा भागत्रयसमष्टितः पञ्चक्रियावृत्त्यात्मकमन्तःकरणमसृजत्। स तेषां सत्त्वतुरीयभागेन ज्ञानेन्द्रियाण्यसृजत्॥९॥

അവൻ അവയുടെ സത്ത്വാംശത്തെ ചതുര്ധാ ചെയ്ത്, മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളുടെ സമഷ്ടിയിൽ നിന്ന് പഞ്ചക്രിയാവൃത്ത്യാത്മകമായ അന്തഃകരണത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവയുടെ സത്ത്വത്തിന്റെ നാലാം ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു॥೯॥

Verse 10

सत्त्वसमष्टित इन्द्रियपालकान् असृजत्। तानि सृष्टानि अण्डे प्राचिक्षिपत्। तदाज्ञया समष्ट्यण्डं व्याप्य तान्यतिष्ठन्। तदाज्ञया अहङ्कारसमन्वितो विराट् स्थूलान्यरक्षत्। हिरण्यगर्भस्तदाज्ञया सूक्ष्माण्यपाल...

സത്ത്വത്തിന്റെ സമഷ്ടിയിൽ നിന്നു അവൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പാലകദേവതകളെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവരെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം അണ്ഡത്തിൽ—ബ്രഹ്മാണ്ഡഗർഭത്തിൽ—അവൻ നിക്ഷേപിച്ചു. അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ സമഷ്ട്യണ്ഡത്തെ വ്യാപിച്ചു അവർ തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു. അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ അഹങ്കാരസഹിതനായ വിരാട് സ്ഥൂലലോകത്തെ സംരക്ഷിച്ചു; ഹിരണ്യഗർഭൻ അതേ ആജ്ഞയാൽ സൂക്ഷ്മലോകത്തെ പാലിച്ചു ഭരിച്ചു॥೧೦॥

Verse 11

अण्डस्थानि तानि तेन विना स्पन्दितुं चेष्टितुं वा न शेकुः। तानि चेतनीकर्तुं सोऽकामयत। ब्रह्माण्डब्रह्मरन्ध्राणि समस्तव्यष्टिमस्तकान् विदार्य तदेवानुप्राविशत्। तदा जडान्यपि तानि चेतनवत् स्वकर्माणि चक्रि...

അണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന അവ, അവനില്ലാതെ സ്പന്ദിക്കുവാനും പ്രവർത്തിക്കുവാനും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. അവയെ ചേതനയാക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ബ്രഹ്മരന്ധ്രവും എല്ലാ വ്യഷ്ടി-മസ്തകങ്ങളിലെ ബ്രഹ്മരന്ധ്രങ്ങളും പിളർത്തി, അവയിൽ തന്നേ പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ ജഡമായിരുന്നിട്ടും അവ ചേതനവത്തായി തത്തത് കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു॥೧೧॥

Verse 12

सर्वज्ञेशो मायालेशसमन्वितो व्यष्टिदेहं प्रविश्य तया मोहितो जीवत्वमगमत्। शरीरत्रयतादात्म्यात् कर्तृत्वभोक्तृत्वतामगमत्। जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिमूर्च्छामरणधर्मयुक्तो घटीयन्त्रवदुद्विग्नो जातो मृत इव कुलाल...

സർവ്വജ്ഞനായ ഈശ്വരൻ മായയുടെ അല്പലേശസഹിതനായി വ്യഷ്ടിദേഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ആ മായയാൽ മോഹിതനായി ജീവത്വം പ്രാപിച്ചു. ത്രിശരീരങ്ങളോടുള്ള താദാത്മ്യത്താൽ കർത്തൃത്വവും ഭോക്തൃത്വവും എന്ന നിലയിലേക്കു വീണു. ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി, മൂർച്ച്ഛ, മരണം എന്നീ ധർമ്മങ്ങളാൽ യുക്തനായി, ഘടീയന്ത്രംപോലെ അശാന്തനായി, കുലാലചക്ര-ന്യായപ്രകാരം മരിച്ചവനെപ്പോലെ പരിഭ്രമിക്കുന്നു॥೧೨॥

Verse 1

अथ पैङ्गलो याज्ञवल्क्यमुवाच— सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यन्तकृद्विभूरीशः कथं जीवत्वमगमदिति ॥१॥

അപ്പോൾ പൈംഗലൻ യാജ്ഞവൽക്യനോടു ചോദിച്ചു— സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, ലയം എന്നിവ നടത്തിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ പരമേശ്വരൻ (ഈശൻ) എങ്ങനെ ജീവത്വം എന്ന വ്യക്തിത്വാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു? ॥१॥

Verse 2

स होवाच याज्ञवल्क्यः— स्थूलसूक्ष्मकारणदेहोद्भवपूर्वकं जीवेश्वरस्वरूपं विविच्य कथयामीति; सावधानेनैकाग्रतया श्रूयताम्। ईशः पञ्चीकृतमहाभूतलेशानादाय व्यष्टिसमष्ट्यात्मकस्थूलशरीराणि यथाक्रममकरोत्। कपालचर्म...

യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു— സ്ഥൂല, സൂക്ഷ്മ, കാരണ ദേഹങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം മുതൽ ആരംഭിച്ച് ജീവന്റെയും ഈശ്വരന്റെയും സ്വരൂപം വിവേചിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ഏകാഗ്രതയോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. ഈശൻ പഞ്ചീകരിക്കപ്പെട്ട മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അംശങ്ങൾ എടുത്ത് ക്രമമായി വ്യക്തി-സമഷ്ടി രൂപത്തിലുള്ള സ്ഥൂലശരീരങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു. കപാലം, ചർമ്മം, ആന്ത്രങ്ങൾ, അസ്ഥികൾ, മാംസം, നഖങ്ങൾ— പൃഥ്വീ-അംശങ്ങൾ. രക്തം, മൂത്രം, ലാലം, വിയർപ്പ് മുതലായവ— ജല-അംശങ്ങൾ. വിശപ്പ്, ദാഹം, ഉഷ്ണം, മോഹം, മൈഥുനാദി— അഗ്നി-അംശങ്ങൾ. ചലനം, ഉയർത്തൽ/വിസർജനം, ശ്വാസാദി— വായു-അംശങ്ങൾ. കാമം, ക്രോധം മുതലായവ— ആകാശ-അംശങ്ങൾ. കർമസഞ്ചയത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ, ത്വക്കാദികളാൽ യുക്തമായ, ബാല്യാദി അവസ്ഥകളിലെ ‘ഞാൻ’ എന്ന അഭിമാനത്തിന് ആധാരമായ, അനേകം ദോഷങ്ങളുടെ ആശ്രയമായ ഈ സമുച്ചയമാണ് സ്ഥൂലശരീരം ॥२॥

Verse 3

अथापञ्चीकृतमहाभूतरजोंशभागत्रयसमष्टितः प्राणमसृजत्। प्राणापानव्यानोदानसमानाः प्राणवृत्तयः। नागकूर्मकृकरदेवदत्तधनञ्जया उपप्राणाः। हृदासननाभिकण्ठसर्वाङ्गानि स्थानानि। आकाशादिरजोगुणतुरीयभागेन कर्मेन्द्रिय...

പിന്നീട് അപഞ്ചീകരിക്കപ്പെട്ട മഹാഭൂതങ്ങളുടെ രജോഗുണ-അംശത്തിലെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുടെ സമഷ്ടിയിൽ നിന്ന് പ്രാണനെ സൃഷ്ടിച്ചു. പ്രാണൻ, അപാനൻ, വ്യാനൻ, ഉദാനൻ, സമാനൻ— പ്രാണവൃത്തികൾ. നാഗ, കൂർമ, കൃകര, ദേവദത്ത, ധനഞ്ജയ— ഉപപ്രാണങ്ങൾ. ഹൃദയം, ആസനം, നാഭി, കണ്ഠം, സർവ്വാംഗങ്ങൾ— അവയുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ. ആകാശാദി രജോഗുണത്തിന്റെ നാലാം ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; വാക്ക്, കൈ, കാൽ, പായു, ഉപസ്ഥ— അവയുടെ രൂപങ്ങൾ; സംസാരിക്കൽ, ഗ്രഹണം, ഗമനം, വിസർജനം, ആനന്ദഭോഗം— അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ. ഇങ്ങനെ ഭൂതങ്ങളുടെ സത്ത്വാംശത്തിലെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുടെ സമഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അന്തഃകരണത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു; മനസ്, ബുദ്ധി, ചിത്തം, അഹങ്കാരം— അതിന്റെ വൃത്തികൾ; സംकल्पം, നിശ്ചയം, സ്മരണം, അഭിമാനം, അനുശോധനം— അതിന്റെ വിഷയങ്ങൾ. കണ്ഠം, വായ്, നാഭി, ഹൃദയം, ഭ്രൂമധ്യം— അതിന്റെ സ്ഥാനങ്ങൾ. സത്ത്വാംശത്തിന്റെ നാലാം ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; ശ്രോത്രം, ത്വക്ക്, ചക്ഷു, ജിഹ്വ, ഘ്രാണം— അവയുടെ രൂപങ്ങൾ; ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം— അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ. ദിക്, വായു, സൂര്യൻ, വരുണൻ (പ്രചേതസ്), അശ്വിനികൾ, അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, ഉപേന്ദ്രൻ, മൃത്യു— അധിദേവതകൾ; കൂടാതെ ചന്ദ്രൻ, വിഷ്ണു, ചതുര്വക്ത്ര ബ്രഹ്മാവ്, ശംഭു— കാരണക്രമത്തിന്റെ അധിപതികൾ ॥३॥

Verse 4

अथान्नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयानन्दमयाः पञ्च कोशाः। अन्नरसेनैव भूत्वान्नरसेनाभिवृद्धिं प्राप्यान्नरसमयपृथिव्यां यद्विलीयते सोऽन्नमयकोशः। तदेव स्थूलशरीरम्। कर्मेन्द्रियैः सह प्राणादिपञ्चकं प्राणमयकोशः। ...

ഇപ്പോൾ അന്നമയ, പ്രാണമയ, മനോമയ, വിജ്ഞാനമയ, ആനന്ദമയ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു കോശങ്ങളുണ്ട്. അന്നത്തിന്റെ രസത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉത്ഭവിച്ച്, അന്നരസത്താൽ വളർന്ന്, അന്നരസമയമായ ഭൂമിയിൽ ലയിക്കുന്നതു അന്നമയകോശം; അതുതന്നെ സ്ഥൂലശരീരം. കർമേന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടെ പ്രാണാദി പഞ്ചകം പ്രാണമയകോശം. ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടെ ബുദ്ധി വിജ്ഞാനമയകോശം. ഈ മൂന്നു കോശങ്ങളുടെ കൂട്ടം ലിംഗശരീരം (സൂക്ഷ്മശരീരം). സ്വന്തം സ്വരൂപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞാനം ആനന്ദമയകോശം; അതാണ് കാരണശരീരം॥൪॥

Verse 5

अथ ज्ञानेन्द्रियपञ्चकं कर्मेन्द्रियपञ्चकं प्राणादिपञ्चकं वियदादिपञ्चकमन्तःकरणचतुष्टयं कामकर्मतमांस्यष्टपुरम्॥५॥

ഇപ്പോൾ ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പഞ്ചകം, കർമേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പഞ്ചകം, പ്രാണാദി പഞ്ചകം, വ്യോമം (ആകാശം) മുതലായ പഞ്ചകം (പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ), അന്തഃകരണ ചതുഷ്ടയം, കാമം, കർമ്മം, തമസ്സുകൾ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നതാണ് ‘അഷ്ടപുരം’ (എട്ടിന്റെ നഗരം)॥൫॥

Verse 6

ईशाज्ञया विराजो व्यष्टिदेहं प्रविश्य बुद्धिमधिष्ठाय विश्वत्वमगमत्। विज्ञानात्मा चिदाभासो विश्वो व्यावहारिको जाग्रत्स्थूलदेहाभिमानी कर्मभूरिति च विश्वस्य नाम भवति॥६॥

ഈശ്വരാജ്ഞയാൽ വിരാട് വ്യഷ്ടിദേഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ബുദ്ധിയെ അധിഷ്ഠാനമാക്കി ‘വിശ്വ’ അവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു. വിജ്ഞാനാത്മാവ്—ചിദാഭാസം—അതാണ് വ്യവഹാരികനായ വിശ്വൻ; ജാഗ്രത് അവസ്ഥയിൽ സ്ഥൂലദേഹാഭിമാനിയായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ. ‘കർമഭൂ’ (കർമത്തിന്റെ മേഖല) എന്നും വിശ്വന്റെ നാമമാകുന്നു॥൬॥

Verse 7

ईशाज्ञया सूत्रात्मा व्यष्टिसूक्ष्मशरीरं प्रविश्य मन अधिष्ठाय तैजसत्वमगमत्। तैजसः प्रातिभासिकः स्वप्नकल्पित इति तैजसस्य नाम भवति॥७॥

ഈശ്വരാജ്ഞയാൽ സൂത്രാത്മാവ് വ്യഷ്ടി സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, മനസ്സിനെ അധിഷ്ഠാനമാക്കി തൈജസാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു. സ്വപ്നത്തിൽ കല്പിതമായ പ്രാതിഭാസിക (ഭാസമാന) രൂപമായതിനാൽ അവന് ‘തൈജസ’ എന്ന നാമം ലഭിക്കുന്നു॥೭॥

Verse 8

ईशाज्ञया मायोपाधिरव्यक्तसमन्वितो व्यष्टिकारणशरीरं प्रविश्य प्राज्ञत्वमगमत्। प्राज्ञोऽविच्छिन्नः पारमार्थिकः सुषुप्त्यभिमानीति प्राज्ञस्य नाम भवति॥८॥

ഈശ്വരാജ്ഞയാൽ, അവ്യക്തത്തോടു ചേർന്ന മായാ-ഉപാധി വ്യഷ്ടി കാരണശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പ്രാജ്ഞത്വത്തെ പ്രാപിച്ചു. അവിച്ഛിന്നൻ, പാരമാർത്ഥികനായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നവൻ, സുഷുപ്തിയോടു അഭിമാനം വഹിക്കുന്നവൻ—ഇതിനാൽ അവന് ‘പ്രാജ്ഞ’ എന്ന നാമം വരുന്നു॥೮॥

Verse 9

अव्यक्तलेशाज्ञानाच्छादितपारमार्थिकजीवस्य तत्त्वमस्यादिवाक्यानि ब्रह्मणैकतां जगुः, नेतरयोर्व्यावहारिकप्रातिभासिकयोः॥९॥

അവ്യക്തത്തിന്റെ ലേശരൂപ അജ്ഞാനത്താൽ ആവൃതനായ പാരമാർത്ഥിക ജീവനുവേണ്ടി ‘തത്ത്വമസി’ മുതലായ മഹാവാക്യങ്ങൾ ബ്രഹ്മനോടുള്ള ഏകത്വം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; മറ്റു രണ്ടിനായി—വ്യാവഹാരികവും പ്രാതിഭാസികവും—അല്ല॥೯॥

Verse 10

अन्तःकरणप्रतिबिम्बितचैतन्यं यत्तदेवावस्थात्रयभाग्भवति। स जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थाः प्राप्य घटीयन्त्रवदुद्विग्नो जातो मृत इव स्थितो भवति॥१०॥

അന്തഃകരണത്തിൽ പ്രതിബിംബിതമായ ചൈതന്യമത്രേ മൂന്ന് അവസ്ഥകളുടെയും അനുഭവിയായി ഭവിക്കുന്നു. ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നീ അവസ്ഥകളെ പ്രാപിച്ച്, അത് ഘടിയന്ത്രംപോലെ ഉത്കണ്ഠിതമായി ചലിച്ച്, മരിച്ചവനെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നതായി തോന്നുന്നു॥१०॥

Verse 11

अथ जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिमूर्च्छामरणाद्यवस्थाः पञ्च भवन्ति। तत्तद्देवताग्रहान्वितैः श्रोत्रादिज्ञानेन्द्रियैः शब्दाद्यर्थविषयग्रहणज्ञानं जाग्रदवस्था भवति। तत्र भ्रूमध्यं गतो जीव आपादमस्तकं व्याप्य कृषि...

ഇപ്പോൾ ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി, മൂർച്ച്ഛ, മരണം—ഇവ അഞ്ചു അവസ്ഥകളാണ്. ശ്രോത്രാദി ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ അവയുടെ അധിഷ്ഠാതൃ ദേവതകളോടുകൂടി, ശബ്ദാദി വിഷയങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനം ജാഗ്രദവസ്ഥയാകുന്നു. അവിടെ ജീവൻ ഭ്രൂമധ്യത്തിലേക്ക് ചെന്നു, പാദം മുതൽ ശിരസ്സുവരെ വ്യാപിച്ച്, കൃഷി, ശ്രവണം മുതലായ എല്ലാ പ്രവർത്തികളുടെയും കർത്താവായി, അവയുടെ ഫലങ്ങളുടെ ഭോക്താവും ആകുന്നു. ലോകാന്തരത്തിലേക്ക് ചെന്നിട്ടും, കർമം സമ്പാദിച്ച ഫലം അവൻ തന്നേ അനുഭവിക്കുന്നു. സർവ്വഭൗമനെന്നപോലെ വ്യവഹാരത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച്, അന്തർഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു॥११॥

Verse 12

करणोपरमे जाग्रत्संस्कारोत्थप्रबोधवद्ग्राह्यग्राहकरूपस्फुरणं स्वप्नावस्था भवति। तत्र विश्व एव जाग्रद्व्यवहारलोपान्नाडीमध्यं चरंस्तैजसत्वमवाप्य वासनारूपकं जगद्वैचित्र्यं स्वभासा भासयन् यथेप्सितं स्वयं भ...

കരണങ്ങൾ ഉപശമിക്കുമ്പോൾ, ജാഗ്രത് സംസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന പ്രബോധംപോലെ, ഗ്രാഹ്യ-ഗ്രാഹകരൂപത്തിൽ സ്ഫുരിക്കുന്നതുതന്നെ സ്വപ്നാവസ്ഥയാണ്. അവിടെ ജാഗ്രത് വ്യവഹാരം ലയിച്ചതിനാൽ വിശ്വൻ നാഡികളുടെ മദ്ധ്യേ സഞ്ചരിച്ച് തൈജസത്വം പ്രാപിച്ച്, വാസനാരൂപമായ ലോകത്തിന്റെ വൈചിത്ര്യം തന്റെ തന്നെ പ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിപ്പിച്ച്, ഇഷ്ടമുള്ളവിധം സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നു॥१२॥

Verse 13

चित्तैककरणा सुषुप्त्यवस्था भवति। भ्रमविश्रान्तशकुनिः पक्षौ संहृत्य नीडाभिमुखं यथा गच्छति तथा जीवोऽपि जाग्रत्स्वप्नप्रपञ्चे व्यवहृत्य श्रान्तोऽज्ञानं प्रविश्य स्वानन्दं भुङ्क्ते॥१३॥

സുഷുപ്തി എന്ന അവസ്ഥയിൽ ചിത്തം ഏകകരണമായി, അവിഭക്തമായ ഒരൊറ്റ ഭാവമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് ക്ഷീണിച്ച പക്ഷി ചിറകുകൾ മടക്കി കൂടിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ, ജീവനും ജാഗ്രത്–സ്വപ്ന പ്രപഞ്ചത്തിൽ വ്യാപരിച്ച് ക്ഷീണിച്ച ശേഷം അജ്ഞാനരൂപ സുഷുപ്തിയിൽ പ്രവേശിച്ച് തന്റെ സ്വാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു॥१३॥

Verse 14

अकस्मान्मुद्गरदण्डाद्यैस्ताडितवद्भयाज्ञानाभ्यामिन्द्रियसङ्घातैः कम्पन्निव मृततुल्या मूर्च्छा भवति॥१४॥

അപ്രതീക്ഷിതമായി മുദ്ഗരം, ദണ്ഡം മുതലായവ കൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ, ഭയവും അജ്ഞാനവും മൂലം, ഇന്ദ്രിയസമൂഹം വിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുമ്പോൾ, മരണസമാനമായ മൂർച്ച്ഛ (ബോധക്ഷയം) ഉദ്ഭവിക്കുന്നു॥१४॥

Verse 15

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिमूर्च्छावस्थानामन्या ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं सर्वजीवभयप्रदा स्थूलदेहविसर्जनी मरणावस्था भवति॥१५॥

ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി, മൂർച്ച്ഛ—ഇവയിലേതുമല്ലാത്തത് മരണാവസ്ഥയാണ്. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ലിന്റെ കൂമ്പാരം വരെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം നൽകുന്നതും, സ്ഥൂലദേഹം ഉപേക്ഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ് ആ അവസ്ഥ॥१५॥

Verse 16

कर्मेन्द्रियाणि ज्ञानेन्द्रियाणि तत्तद्विषयान् प्राणान् संहृत्य कामकर्मान्वितोऽविद्याभूतवेष्टितो जीवो देहान्तरं प्राप्य लोकान्तरं गच्छति। प्राक्कर्मफलपाकेनावर्तान्तरकीटवद्विश्रान्तिं नैव गच्छति॥१६॥

കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും പ്രാണങ്ങളും സംഹരിച്ച്, കാമവും കര്‍മവും സഹിതനായി അജ്ഞാനാവരണത്തില്‍ പൊതിഞ്ഞ ജീവന്‍ മറ്റൊരു ദേഹം പ്രാപിച്ച് മറ്റൊരു ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. മുന്‍കര്‍മഫലത്തിന്റെ പരിപാകം വരുവോളം അവന്‍ വിശ്രമം ഒരിക്കലും പ്രാപിക്കുകയില്ല; ഒരു ചുഴിയില്‍നിന്ന് മറ്റൊരു ചുഴിയിലേക്കു നീങ്ങുന്ന പുഴുവിനെപ്പോലെ.

Verse 17

सत्कर्मपरिपाकतो बहूनां जन्मनामन्ते नृणां मोक्षेच्छा जायते। तदा सद्गुरुमाश्रित्य चिरकालसेवया बन्धं मोक्षं कश्चित्प्रयाति॥१७॥

സത്കര്‍മങ്ങളുടെ പരിപാകം മൂലം അനേകം ജന്മങ്ങളുടെ അവസാനം മനുഷ്യരില്‍ മോക്ഷേച്ഛ ഉദിക്കുന്നു. അപ്പോള്‍ സദ്ഗുരുവിനെ ആശ്രയിച്ച് ദീര്‍ഘകാല സേവനത്തിലൂടെ ആരോ ഒരാള്‍ ബന്ധത്തില്‍നിന്ന് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 18

अविचारकृतो बन्धो विचारान्मोक्षो भवति। तस्मात्सदा विचारयेत्। अध्यारोपापवादतः स्वरूपं निश्चयीकर्तुं शक्यते। तस्मात्सदा विचारयेज्जगज्जीवपरमात्मनो जीवभावजगद्भावबाधे प्रत्यगभिन्नं ब्रह्मैवावशिष्यत इति॥१८॥

അവിചാരത്തില്‍നിന്ന് ബന്ധം ഉളവാകുന്നു; വിചാരത്തില്‍നിന്ന് മോക്ഷം ഉളവാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് സദാ വിചാരിക്കണം. അധ്യാസം (ആരോപണം) പിന്നെ അപവാദം (നിഷേധം) എന്ന രീതിയിലൂടെ സ്വരൂപം നിശ്ചയിക്കാം. അതിനാല്‍ ജഗത്, ജീവന്‍, പരമാത്മാവ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് സദാ വിചാരിക്കണം: ജീവഭാവവും ജഗദ്ഭാവവും ബാധിക്കപ്പെടുമ്പോള്‍ അന്തര്‍ആത്മാവിനോട് അഭിന്നമായ ബ്രഹ്മം മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ.

Verse 1

अथ हैनं पैङ्गलः प्रपच्छ याज्ञवल्क्यं महावाक्यविवरणमनुब्रूहीति ॥१॥

അപ്പോൾ പൈംഗലൻ യാജ്ഞവൽക്യനോടു ചോദിച്ചു: “മഹാവാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥവിവരണം എനിക്ക് അനുഗ്രഹപൂർവ്വം ഉപദേശിക്കണമേ.”

Verse 2

स होवाच याज्ञवल्क्यः—तत्त्वमसि, त्वं तदसि, त्वं ब्रह्मासि, अहं ब्रह्मास्मीति अनुसन्धानं कुर्यात् ॥२॥

യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു: “ ‘തത്ത്വമസി’, ‘ത്വം തദസി’, ‘ത്വം ബ്രഹ്മാസി’, ‘അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി’—ഇവയുടെ താത്പര്യം സ്ഥിരമായ അനുശന്ധാനധ്യാനത്തോടെ അന്വയിക്കണം.”

Verse 3

तत्र पारोक्ष्यशबलः सर्वज्ञत्वादिलक्षणो मायोपाधिः सच्चिदानन्दलक्षणो जगद्योनिस्तत्पदवाच्यो भवति । स एवान्तःकरणसम्भिन्नबोधोऽस्मत्प्रत्ययावलम्बनस्त्वम्पदवाच्यो भवति । परजीवोपाधिमायाविद्ये विहाय तत्त्वंपदल...

ഇവിടെ മായാ-ഉപാധി—പാരോക്ഷ്യത്താൽ വർണവൈവിധ്യമുള്ളതും സർവ്വജ്ഞതാദി ലക്ഷണങ്ങളുള്ളതും—സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപമായി ജഗത്തിന്റെ യോനിയായി ‘തത്’ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതേ തത്ത്വം അന്തഃകരണപരിമിതമായ ബോധമായി, ‘ഞാൻ’ എന്ന പ്രത്യയത്തെ ആശ്രയിച്ച് ‘ത്വം’ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പരമേശ്വരനും ജീവനും സംബന്ധിച്ച ഉപാധികളായ മായാ-അവിദ്യയെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ‘തത്-ത്വം’ എന്ന വാക്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യാർത്ഥം പ്രത്യഗാത്മാവിനോട് അഭിന്നമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്.

Verse 4

तत्त्वमसीत्यहं ब्रह्मास्मीति वाक्यार्थविचारः श्रवणं भवति। एकान्तेन श्रवणार्थानुसन्धानं मननं भवति। श्रवणमनननिर्विचिकित्सेऽर्थे वस्तुन्येकतानवत्तया चेतःस्थापनं निदिध्यासनं भवति। ध्यातृध्याने विहाय निवात...

“തത്ത്വമസി” എന്നും “അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി” എന്നും ഉള്ള മഹാവാക്യങ്ങളുടെ വാക്യാർത്ഥം അന്വേഷിച്ച് വിവേചനം ചെയ്യുന്നതാണ് ശ്രവണṁ. ശ്രവിച്ചതിന്റെ അർത്ഥത്തെ ഏകാന്തത്തിൽ നിരന്തരമായി അനുശോധനം ചെയ്യുന്നതാണ് മനനṁ. ശ്രവണ–മനനങ്ങളാൽ സംശയരഹിതമായ പരമവസ്തുവിൽ ഏകതാനതയോടെ ചിത്തത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്നതാണു നിധിധ്യാസനṁ. ധ്യാതാവും ധ്യാനവും എന്ന ഭേദം ഉപേക്ഷിച്ച്, കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്തെ ദീപംപോലെ, ചിത്തം ധ്യേയമാത്രഗോചരമായാൽ അതാണ് സമാധി॥४॥

Verse 5

तदानीमात्मगोचरा वृत्तयः समुत्थिता अज्ञाता भवन्ति। ताः स्मरणादनुमीयन्ते। इहानादिसंसारे सञ्चिताः कर्मकोटयोऽनेनैव विलयं यान्ति। ततोऽभ्यासपाटवात्सहस्रशः सदामृतधारा वर्षति। ततो योगवित्तमाः समाधिं धर्ममेघं ...

അപ്പോൾ ആത്മഗോചരമായ വൃത്തികൾ ഉദ്ഭവിച്ചിട്ടും അജ്ഞാതങ്ങളായി തീരുന്നു (വിഷയമായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല); അവയെ സ്മരണയിലൂടെ അനുമാനിക്കുന്നു. ഈ അനാദി സംസാരത്തിൽ സഞ്ചിതമായ കോടിക്കണക്കിന് കർമ്മങ്ങൾ ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ ലയിക്കുന്നു. പിന്നെ അഭ്യാസജന്യമായ പാടവം മൂലം സഹസ്രധാരയായി സദാ അമൃതധാര വർഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് യോഗവിദ്വരന്മാർ സമാധിയെ “ധർമ്മമേഘം” എന്നു പറയുന്നു. ഇതാൽ വാസനാജാലം നിശ്ശേഷം ദ്രവിച്ച്, കർമ്മസഞ്ചയം—പുണ്യപാപങ്ങളോടുകൂടി—മൂലത്തോടെ ഉന്മൂലിതമായാൽ, മുമ്പ് പരോക്ഷമായിരുന്ന മഹാവാക്യം പോലും കരതലത്തിലെ ആമലകഫലംപോലെ വ്യക്തമായ, അപ്രതിബദ്ധമായ അപരോക്ഷ സാക്ഷാത്കാരം ജനിപ്പിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ജീവന്മുക്തി ലഭിക്കുന്നു॥५॥

Verse 6

ईशः पञ्चीकृतभूतानामपञ्चीकरणं कर्तुं सोऽकामयत। ब्रह्माण्डतद्गतलोकान्कार्यरूपांश्च कारणत्वं प्रापयित्वा ततः सूक्ष्माङ्गं कर्मेन्द्रियाणि प्राणांश्च ज्ञानेन्द्रियाण्यन्तःकरणचतुष्टयं चैकीकृत्य सर्वाणि भौत...

ഈശൻ പഞ്ചീകരിത ഭൂതങ്ങളുടെ അപഞ്ചീകരണം നടത്തുവാൻ ഇച്ഛിച്ചു. ബ്രഹ്മാണ്ഡവും അതിലെ ലോകങ്ങളും മുതലായ കാര്യരൂപങ്ങളെ കാരണസ്ഥാനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന്, പിന്നെ സൂക്ഷ്മാംഗങ്ങളായ കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ, പ്രാണങ്ങൾ, ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ, അന്തഃകരണചതുഷ്ടയം എന്നിവയെ ഏകീകരിച്ച്, എല്ലാ ഭൗതിക വസ്തുക്കളെയും കാരണഭൂതപഞ്ചകത്തിൽ സംയോജിപ്പിച്ച്, ക്രമമായി ഭൂമി ജലത്തിൽ, ജലം അഗ്നിയിൽ, അഗ്നി വായുവിൽ, വായു ആകാശത്തിൽ, ആകാശം അഹങ്കാരത്തിൽ, അഹങ്കാരം മഹത്തിൽ, മഹത് അവ്യക്തത്തിൽ, അവ്യക്തം പുരുഷനിൽ ലയിക്കുന്നു. വിരാട്, ഹിരണ്യഗർഭ, ഈശ്വരൻ എന്നിവർ ഉപാധിവിലയത്താൽ പരമാത്മനിൽ ലീനമാകുന്നു॥६॥

Verse 7

पञ्चीकृतमहाभूतसम्भवकर्मसञ्चितस्थूलदेहः कर्मक्षयात् सत्कर्मपरिपाकतोऽपञ्चीकरणं प्राप्य सूक्ष्मेणैकीभूत्वा कारणरूपत्वमासाद्य तत्कारणं कूटस्थे प्रत्यगात्मनि विलीयते। विश्वतैजसप्राज्ञाः स्वस्वोपाधिलयात् प्...

പഞ്ചീകരിക്കപ്പെട്ട പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച് കർമ്മസഞ്ചയത്താൽ രൂപപ്പെട്ട സ്ഥൂലദേഹം, കർമ്മക്ഷയത്താലും സത്കർമ്മപരിപാകത്താലും അപഞ്ചീകരണം പ്രാപിച്ച്, സൂക്ഷ്മദേഹത്തോടു ഏകീഭവിച്ച് കാരണരൂപാവസ്ഥയെ എത്തുന്നു; ആ കാരണം കൂഠസ്ഥനായ പ്രത്യഗാത്മാവിൽ—അചല അന്തർആത്മസ്വരൂപത്തിൽ—ലീനമാകുന്നു. വിശ്വ, തൈജസ, പ്രാജ്ഞന്മാരും തങ്ങളുടെ ഉപാധികളുടെ ലയത്താൽ പ്രത്യഗാത്മാവിൽ ലയിക്കുന്നു॥೭॥

Verse 8

अण्डं ज्ञानाग्निना दग्धं कारणैः सह परमात्मनि लीनं भवति। ततो ब्राह्मणः समाहितो भूत्वा तत्त्वंपदैक्यमेव सदा कुर्यात्। ततो मेघापायेऽशुमानिवात्माविर्भवति॥८॥

ജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ ദഗ്ധമായ ‘അണ്ഡം’ (ബ്രഹ്മാണ്ഡം/ദേഹാണ്ഡം) അതിന്റെ കാരണങ്ങളോടുകൂടെ പരമാത്മാവിൽ ലീനമാകുന്നു. തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണൻ സമാഹിതനായി, ‘തത്’യും ‘ത്വം’യും എന്ന പദങ്ങളുടെ ഐക്യം മാത്രമേ സദാ അനുസന്ധാനം ചെയ്യേണ്ടത്. പിന്നെ മേഘങ്ങൾ നീങ്ങുമ്പോൾ സൂര്യൻ തെളിയുന്നതുപോലെ ആത്മാവ് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു॥೮॥

Verse 9

ध्यात्वा मध्यस्थमात्मानं कलशान्तरदीपवत्। अङ्गुष्ठमात्रमात्मानमधूमज्योतिरूपकम्। प्रकाशयन्तमन्तःस्थं ध्यायेत्कूटस्थमव्ययम्। ध्यायन्नास्ते मुनिश्चैव चासुप्तेरामृतेस्तु यः। जीवन्मुक्तः स विज्ञेयः स धन्यः ...

മധ്യസ്ഥനായ ആത്മാവിനെ കലശത്തിനുള്ളിലെ ദീപംപോലെ ധ്യാനിക്ക. അങ്ങുഷ്ഠമാത്രമായ ആത്മാവ് ധൂമരഹിത ജ്യോതിരൂപൻ; അന്തർസ്ഥനായി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന, അവ്യയ കൂഠസ്ഥനെ ധ്യാനിക്കണം. മുനി നിരന്തരം ധ്യാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; നിദ്രയില്ലാത്ത അമൃതാവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിതനായവൻ ജീവന്മുക്തൻ എന്നു അറിയപ്പെടണം—ധന്യൻ, കൃതകൃത്യൻ. കാലം തന്റെ ദേഹം ക്ഷയിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ജീവന്മുക്തിപദം വിട്ട് അവൻ അദേഹമുക്തിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; സ്പന്ദനരഹിതതയിൽ പവനം ലയിക്കുന്നതുപോലെ॥೯-೧೧॥

Verse 10

ध्यात्वा मध्यस्थमात्मानं कलशान्तरदीपवत् । अङ्गुष्ठमात्रमात्मानम् अधूमज्योतिरूपकम् । प्रकाशयन्तम् अन्तःस्थं ध्यायेत् कूटस्थम् अव्ययम् । ध्यायन्नास्ते मुनिश्चैव चासुप्तेरामृतेस्तु यः । जीवन्मुक्तः स विज...

കുടത്തിനകത്തെ ദീപംപോലെ മദ്ധ്യസ്ഥനായ ആത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച്, ധൂമരഹിത ജ്യോതിരൂപമായ അങ്കുഷ്ഠമാത്ര ആത്മാവിനെയും ചിന്തിച്ച്—അന്തരസ്ഥനും പ്രകാശകനുമായ അവ്യയ കൂഠസ്ഥ സാക്ഷിയെ ധ്യാനിക്കണം. നിദ്രാരഹിതമായ അചഞ്ചല ജാഗ്രതയിൽ അമൃതത്വംവരെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മുനി ജീവന്മുക്തനെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ ധന്യൻ, കൃതകൃത്യൻ. പിന്നെ സ്വദേഹം കാലത്തിനു സമർപ്പിതമായി നശിക്കുമ്പോൾ, ജീവന്മുക്തിയുടെ നിലയും വിട്ട്, അവൻ ദേഹരഹിതമുക്തിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു—പവനം നിസ്പന്ദതയിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 11

ध्यात्वा मध्यस्थमात्मानं कलशान्तरदीपवत् । अङ्गुष्ठमात्रमात्मानम् अधूमज्योतिरूपकम् । प्रकाशयन्तम् अन्तःस्थं ध्यायेत् कूटस्थम् अव्ययम् । ध्यायन्नास्ते मुनिश्चैव चासुप्तेरामृतेस्तु यः । जीवन्मुक्तः स विज...

കുടത്തിനകത്തെ ദീപംപോലെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള ആത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച്, ധൂമരഹിത പ്രകാശസ്വഭാവമായ അങ്കുഷ്ഠമാത്ര ആത്മാവിനെയും ചിന്തിച്ച്—അന്തരസ്ഥനും പ്രകാശകനുമായ അവ്യയ കൂഠസ്ഥ സാക്ഷിയെ ധ്യാനിക്കണം. മുനി ഇങ്ങനെ ധ്യാനത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; നിദ്രയുടെ അവസാനംവരെ (അചഞ്ചല ജാഗ്രതയായി)യും അമൃതത്വംവരെ ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നവൻ ജീവന്മുക്തൻ, ധന്യൻ, പുരുഷാർത്ഥസിദ്ധ കൃതകൃത്യൻ. ദേഹം കാലത്തിനു സമർപ്പിതമായി ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ, ജീവന്മുക്തിയുടെ നിലയും വിട്ട്, അവൻ ദേഹരഹിതമുക്തിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു—പവനം നിശ്ചലതയിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 12

अशब्दम् अस्पर्शम् अरूपम् अव्ययं तथा रसं नित्यम् अगन्धवच्च यत् । अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं तदेव शिष्यत्यमलं निरामयम् ॥ १२ ॥

ശബ്ദരഹിതം, സ്പർശരഹിതം, രൂപരഹിതം, അവ്യയം; അതുപോലെ രസരഹിതം, നിത്യം ഗന്ധരഹിതം; അനാദി-അനന്തം, മഹത്തത്ത്വത്തിനപ്പുറം, ധ്രുവം—അത് മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ: നിർമ്മലം, നിരാമയം, മലിനതാരഹിതം.

Verse 1

अथ हैनं पैङ्गलः प्रपच्छ याज्ञवल्क्यं—ज्ञानिनः किं कर्म, का च स्थितिरिति ॥१॥

അപ്പോൾ പൈംഗലൻ യാജ്ഞവൽക്ക്യനോടു ചോദിച്ചു— “ബ്രഹ്മജ്ഞാനിക്കു ചെയ്യേണ്ട കര്‍മ്മം എന്ത്? അവന്റെ സ്ഥിതി (നിഷ്ഠ/അവസ്ഥിതി) എന്താണ്?”

Verse 2

स होवाच याज्ञवल्क्यः—अमानित्वादिसम्पन्नो मुमुक्षुरेकविंशतिकुलं तारयति। ब्रह्मविन्मात्रेण कुलमेकोत्तरशतं तारयति ॥२॥

യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു— “അമാനിത്വാദി ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ മുമുക്ഷു ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. വെറും ബ്രഹ്മവിദ് ആയിരുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നൂറൊന്ന് തലമുറകളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു.”

Verse 3

आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च। बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥३॥

ആത്മാവിനെ രഥിയായി (സവാരി) അറിയുക; ശരീരത്തെ നിശ്ചയമായും രഥമായി അറിയുക. ബുദ്ധിയെ സാരഥിയായി അറിയുക; മനസ്സിനെ തീർച്ചയായും കയറായി (ലഗാമായി) അറിയുക.

Verse 4

इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान्। जङ्गमानि विमानानि हृदयानि मनीषिणः॥४॥

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കുതിരകളെന്നു പറയുന്നു; വിഷയങ്ങൾ അവയുടെ ഗമനപരിധി, ഗൊചരമാണ്. മേധാവികൾ ഹൃദയങ്ങളെ ചലിക്കുന്ന വിമാനംപോലെ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 5

आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्महर्षयः। ततो नारायणः साक्षाद्धृदये सुप्रतिष्ठितः॥५॥

മഹർഷിമാർ പറയുന്നു: ആത്മാവ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടും മനസ്സോടും ചേർന്നാൽ ഭോക്താവ് (അനുഭവകൻ) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് നാരായണൻ സ്വയം ഹൃദയത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി സുപ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു.

Verse 6

प्रारब्धकर्मपर्यन्तमहिनिर्मोकवद्व्यवहरति। चन्द्रवच्चरते देही स मुक्तश्चानिकेतनः॥६॥

പ്രാരബ്ധകർമ്മം ക്ഷയിക്കുന്നതുവരെ അവൻ പാമ്പിന്റെ ഉപേക്ഷിച്ച ത്വക്കുപോലെ വ്യവഹരിക്കുന്നു. ദേഹി ചന്ദ്രനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ മുക്തനും അനികേതനുമാണ് (വാസസ്ഥലരഹിതൻ).

Verse 7

तीर्थे श्वपचगृहे वा तनुं विहाय याति कैवल्यम् । प्राणान् अवकीर्य याति कैवल्यम् ॥७॥

തീർത്ഥത്തിലായാലും ശ്വപചന്റെ (അസ്പൃശ്യന്റെ) ഗൃഹത്തിലായാലും—ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ കൈവല്യം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രാണങ്ങളെ വിസർജ്ജിച്ച് അവൻ കൈവല്യം പ്രാപിക്കുന്നു॥७॥

Verse 8

तं पश्चाद् दिग्बलिं कुर्याद् अथवा खननं चरेत् । पुंसः प्रव्रजनं प्रोक्तं नेतराय कदाचन ॥८॥

അതിന് ശേഷം ദിക്കുകൾക്കുള്ള അർപ്പണമായ ദിഗ്ബലി ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ ഖനനം ചെയ്ത് സമാധി/ഭൂസംസ്കാരം നടത്തുക. പുരുഷന്റെ പ്രവ്രജനം (സന്ന്യാസ-പ്രസ്ഥാനം) എന്നു ശാസ്ത്രം പ്രസ്താവിക്കുന്നു—മറ്റൊരാളുടെ പേരിൽ ഒരിക്കലുമല്ല॥८॥