Adhyaya 206

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । इंद्रोऽपि विष्णुवाक्येन हिमवंतं समागतः । ऐरावतं समारुह्य नागेद्रं पर्वतोपमम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—വിഷ്ണുവിന്റെ വചനത്താൽ പ്രേരിതനായ ഇന്ദ്രനും ഹിമവാന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. ഐരാവതത്തിൽ ആരൂഢനായി, പർവ്വതസമമായ നാഗേന്ദ്രൻ—പർവ്വതരാജനെ സമീപിച്ചു।

Verse 2

तत्रापश्यदृषींस्तान्स चमत्कार समुद्भवान् । नियमैः संयमैर्युक्तान्सदाचारपरायणान् । वानप्रस्थाश्रमोपेतान्कामक्रोधविवर्जितान्

അവിടെ അവൻ ആ ഋഷിമാരെ കണ്ടു—അദ്ഭുത തേജസ്സിൽ ദീപ്തരായവർ, നിയമവും സംയമവും പാലിക്കുന്നവർ, സദാചാരത്തിൽ പരായണർ, വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ സ്ഥാപിതർ, കാമക്രോധവിവർജിതർ।

Verse 3

एके विप्राः स्थितास्तेषामेकांतरितभोजनाः । षष्ठकालाशिनश्चान्ये चांद्रायणपरायणाः

അവരിൽ ചില വിപ്രർ ഒരു ദിവസം വിട്ട് ഒരു ദിവസം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചു; ചിലർ ഷഷ്ഠകാലത്ത് മാത്രം ആഹാരം സ്വീകരിച്ചു; മറ്റുചിലർ ചാന്ദ്രായണ വ്രതത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പരായണരായിരുന്നു।

Verse 4

अश्मकुट्टाः स्थिताः केचिद्दंतोलूखलिनः परे । शीर्णपर्णाशनाः केचिज्जलाहारास्तथा परे । वायुभक्षास्तथैवान्ये तपस्तेपुः सुदारुणम्

ചിലർ കല്ലുകൾ കുത്തി കുത്തി തപസ്സു ചെയ്തു; ചിലർ പല്ലുകളെയേ ഉലൂഖലമായി കരുതി. ചിലർ വീണ ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ ഭക്ഷിച്ചു; ചിലർ ജലാഹാരികളായി; മറ്റുചിലർ വായുഭക്ഷരായി അത്യന്തം ദാരുണമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 5

अथ शक्रं समालोक्य तत्राऽयांतं द्विजोत्तमाः । पूजितं चारणैः सिद्धैस्तैरदृष्टं कदाचन

അപ്പോൾ അവിടെ എത്തിയ ശക്രനെ കണ്ടു ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ വിസ്മയിച്ചു. ചാരണരും സിദ്ധരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ അവർ മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലായിരുന്നു.

Verse 6

ते सर्वे ब्राह्मणाः प्रोक्तास्तदाश्रमसमीपगैः

അപ്പോൾ ആ ആശ്രമത്തിനടുത്ത് താമസിച്ചവർ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെല്ലാവരോടും സംസാരിച്ചു.

Verse 7

अयं शक्रः समायातो भवतामाश्रमे द्विजाः । क्रियतामर्हणं चास्मै यच्चोक्तं शास्त्रचिंतकैः

“ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഈ ശക്രൻ നിങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രചിന്തകർ നിർദേശിച്ചതുപോലെ അദ്ദേഹത്തിന് യഥാവിധി അർഹണ-സത്കാരം ചെയ്യുക.”

Verse 8

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । संमुखाः प्रययुस्तूर्णं कृतांजलिपुटाः स्थिताः

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും വിസ്മയത്തോടെ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ വേഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിലേക്ക് ചെന്നു, കൈകൂപ്പി ഭക്തിയോടെ നിന്നു.

Verse 9

गृह्योक्तविधिना तस्मै संप्रहृष्टतनूरुहा । प्रोचुश्च विनयात्सर्वे किमागमनकारणम्

ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചിതരായി അവർ ഗൃഹ്യവിധിപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിച്ചു; വിനയത്തോടെ എല്ലാവരും ചോദിച്ചു—“താങ്കളുടെ വരവിന്റെ കാരണം എന്ത്?”

Verse 10

निरीहस्यापि देवेंद्र कौतुकं नो व्यवस्थितम्

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! നിർഇഹനായവനേക്കൂടി ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ ആഗമനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ഞങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായിട്ടില്ല।

Verse 11

इन्द्र उवाच । कुशलं वो द्विजश्रेष्ठा अनिहोत्रेषु कृत्स्नशः । तपश्चर्यासु सर्वासु वेदाभ्यासे तथा श्रुते

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സർവ്വവിധം കുശലമാണോ? അനിഹോത്രാചാരങ്ങളിൽ, എല്ലാ തപശ്ചര്യകളിലും, വേദാഭ്യാസത്തിലും ശ്രുതി-അധ്യയനത്തിലും എല്ലാം സുഖമാണോ?

Verse 12

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं त्यक्त्वा तीर्थमयं शुभम् । कस्मादत्र समायाता हिमार्तिजनके गिरौ

തീർത്ഥസമൃദ്ധമായ ശുഭ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രം വിട്ട്, ശീതവേദന ജനിപ്പിക്കുന്ന ഈ പർവതത്തിലേക്ക് നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു?

Verse 13

तस्मात्सर्वे मया सार्धं समागच्छंतु सद्द्विजाः । चमत्कारपुरे पुण्ये बहुविप्रसमाकुले

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സദ്ദ്വിജന്മാരേ! നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നോടൊപ്പം വരുവിൻ—അനേകം വിപ്രന്മാർ നിറഞ്ഞ പുണ്യ ചമത്കാരപുരത്തിലേക്ക്।

Verse 14

वासुदेवसमादेशात्तत्र गत्वाथ सांप्रतम् । गयाकूपे करिष्यामि श्राद्धं भक्त्या द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! വാസുദേവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇപ്പോൾ അവിടെ ചെന്നു, ഗയാ-കൂപത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കും।

Verse 15

युष्मदग्रे चतुर्दश्यां प्रेतपक्ष उपस्थिते । खेचरत्वं समायातं सर्वेषां भवतां स्फुटम्

നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിലേ തന്നെ, ചതുര്ദശി നാളിൽ പ്രേതപക്ഷം എത്തിയപ്പോൾ, നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും വ്യക്തമായി ഖേചരത്വം (ആകാശഗമനസ്ഥിതി) ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 16

सबालवृद्धपत्नीकाः साग्निहोत्रा मया सह । तस्माद्गच्छत भद्रं वस्तत्र स्थानं भविष्यति

കുട്ടികൾ, വൃദ്ധർ, ഭാര്യമാർ എന്നിവരോടുകൂടി—നിങ്ങളുടെ അഗ്നിഹോത്രാഗ്നികളോടും കൂടി—എന്നോടൊപ്പം വരിക. അതിനാൽ പുറപ്പെടുക; നിങ്ങള്ക്ക് മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ. അവിടെ നിങ്ങള്ക്ക് യോജിച്ച വാസസ്ഥലം ലഭിക്കും.

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं तत्र यास्यामश्चमत्कारपुरं पुनः । अन्येऽपि ब्राह्मणास्तत्र वेदवेदांगपारगाः

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ വീണ്ടും അവിടെയുള്ള ചമത്കാരപുരത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല. അവിടെ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായ മറ്റു ബ്രാഹ്മണരും ഉണ്ട്.

Verse 18

नागरा याज्ञिकाः संति स्मार्ताः श्रुतिपरायणाः । तेषामग्रे कुरु श्राद्धं श्रद्धा चेच्छ्राद्धजा तव

അവിടെ നാഗര യാജ്ഞിക ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ട്—സ്മാർത്തർ, ശ്രുതി-പരായണർ. നിനക്ക് ശ്രാദ്ധത്തോടുള്ള ശ്രദ്ധ സത്യമായി ഉണർന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവരുടെ സന്നിധിയിൽ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കൂ.

Verse 19

इन्द्र उवाच । तत्र ये ब्राह्मणाः केचिद्भवद्भिः संप्रकीर्तिताः । तथाविधाश्च ते सर्वे वेदवेदांगपारगाः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ നിങ്ങൾ പരാമർശിച്ച ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും തീർച്ചയായും അത്തരംവരാണ്; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതർ.

Verse 20

श्रुताध्ययनसंपन्ना याज्ञिकाश्च विशेषतः । परं द्वेषपराः सर्वे तथा परुषवादिनः

അവർ ശ്രുതി-അധ്യയനസമ്പന്നരും പ്രത്യേകിച്ച് യാജ്ഞികരുമായി നിപുണരുമാണ്; എങ്കിലും എല്ലാവരും അതിദ്വേഷപരരും കടുവാക്ക് പറയുന്നവരുമാണ്.

Verse 21

अहंकारेण संयुक्ताः परस्परजिगीषवः । तपसा विप्रयुक्ताश्च भोगसक्ता दिवानिशम्

അഹങ്കാരത്തിൽ ബന്ധിതരായി, പരസ്പരം ജയിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, തപസ്സിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോയി, പകലും രാത്രിയും ഭോഗങ്ങളിൽ ആസക്തരായവർ—അവർ ധർമ്മത്താൽ അല്ല, മത്സരത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 22

यूयं सर्वगुणोपेता विष्णुना मे प्रकीर्तिताः । तस्मादागमनं कार्यं मया सार्धं समस्तकैः

നിങ്ങൾ സർവ്വഗുണസമ്പന്നരാണ്; വിഷ്ണു നിങ്ങളുടെ മഹത്വം എനിക്കു പ്രസ്താവിച്ചു. അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും, യാതൊരു ഒഴിവുമില്ലാതെ, എന്റെ കൂടെ വരണം.

Verse 23

ब्राह्मणा ऊचुः । अस्माभिस्तेन दोषेण त्यक्तं स्थानं निजं हि तत् । बहुतीर्थसमोपेतं स्वर्गमार्गप्रदर्शकम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു: ആ ദോഷം കാരണം ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലം ഉപേക്ഷിച്ചു—അത് അനേകം തീർത്ഥങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും സ്വർഗ്ഗമാർഗം കാണിച്ചുതരുന്നതുമാണ്.

Verse 24

यदि यास्यामहे तत्र त्वया सार्धं पुरंदर । अस्माकं स्वजनाः सर्वे रागद्वेषपरायणाः

ഹേ പുരന്ദരാ! ഞങ്ങൾ നിനക്കൊപ്പം അവിടെ പോയാൽ, നമ്മുടെ സ്വജനങ്ങൾ എല്ലാവരും രാഗദ്വേഷങ്ങളിൽ പരായണരാണ്.

Verse 25

अपराधान्करिष्यंति नित्यमेव पदेपदे । ईर्ष्याधर्मसमोपेताः परुषाक्षरजल्पकाः

അവർ പടിപടിയായി നിത്യവും അപരാധങ്ങൾ ചെയ്യും; അസൂയയും അധർമ്മവും നിറഞ്ഞ് കടുത്ത വാക്കുകൾ പറയും।

Verse 26

ततः संपत्स्यते क्रोधः क्रोधाच्च तपसः क्षयः । ततो न प्राप्यते मुक्तिस्तद्गच्छामः कथं विभो

അതിനുശേഷം ക്രോധം ഉദിക്കും; ക്രോധം മൂലം തപസ്സിന്റെ ക്ഷയം വരും. പിന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല—ഹേ വിഭോ, ഞങ്ങൾ അവിടെ എങ്ങനെ പോകും?

Verse 27

अपरं तत्र भूपोऽस्ति देशे दानपरः सदा । आनर्ताधिपतिः ख्यातः सर्वभूमौ सदैव सः

കൂടാതെ, ആ ദേശത്ത് ഒരു രാജാവുണ്ട്; അവൻ എപ്പോഴും ദാനപരനാണ്. ‘ആനർത്ത’ത്തിന്റെ അധിപതി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ; സർവ്വഭൂമിയിലും അറിയപ്പെടുന്നവൻ.

Verse 28

ददाति विविधं दानं हस्त्यश्वकनकादिकम् । यदि तत्र न गृह्णीमस्तदा कोपं स गच्छति

അവൻ ആന, കുതിര, സ്വർണം മുതലായ പലവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഞങ്ങൾ അവിടെ അത് സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാൽ അവൻ കോപിക്കും.

Verse 29

भूपाले कोपमापन्ने स्वजनेषु विरोधिषु । सिद्धिर्नो तपसोऽस्माकं तेन त्यक्तं निजं पुरम्

രാജാവ് കോപത്തിലാകുകയും നമ്മുടെ സ്വന്തം ആളുകൾ വിരോധികളാകുകയും ചെയ്താൽ, നമ്മുടെ തപസ്സിന് സിദ്ധി ലഭിക്കില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ നഗരം ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 30

यदि गृह्णीमहे दानं तस्य भूपस्य देवप । तपसः संप्रणाशः स्याद्यद्धि प्रोक्तं स्वयंभुवा

ഹേ ദേവാ! ഞങ്ങൾ ആ രാജാവിന്റെ ദാനം സ്വീകരിച്ചാൽ നമ്മുടെ തപസ് പൂർണ്ണമായി നശിക്കും—ഇങ്ങനെ സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് തന്നേ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 31

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

ചക്രം നിർമ്മിക്കുന്നവൻ പത്ത് വധശാലകളെത്ര പാപിയെന്ന് പറയുന്നു; ധ്വജധാരി പത്ത് ചക്രകാരന്മാരെത്ര; വേശ്യ പത്ത് ധ്വജധാരികളെത്ര; രാജാവ് പത്ത് വേശ്യകളെത്ര പാപസമൻ।

Verse 32

तत्कथं तस्य गृह्णीमो दानं पापरतस्य च । यथाऽन्ये नागराः सर्वे लोभेन महतान्विताः

അപ്പോൾ പാപത്തിൽ ആസക്തനായ അവന്റെ ദാനം ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും? മറ്റു നഗരവാസികളൊക്കെയും മഹാലോഭത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നുവല്ലോ।

Verse 33

इन्द्र उवाच । प्रभावोऽयं द्विजश्रेष्ठास्तस्य क्षेत्रस्य संस्थितः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य सर्वदैव व्यवस्थितः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഈ പ്രഭാവം അവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിതമാണ്; ഹാടകേശ്വരനാമക ക്ഷേത്രത്തിൽ അത് സദാ സകലകാലവും നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 34

पितॄणां च सुतानां च बंधूनां च विशेषतः । श्वश्रूणां च स्नुषाणां च भगिनीभ्रातृभार्ययोः

പിതാക്കന്മാർക്കും പുത്രന്മാർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ബന്ധുക്കൾക്കും; അമ്മായിമാർക്കും മരുമകൾക്കും; കൂടാതെ സഹോദരിമാർക്കും സഹോദരന്മാരുടെ ഭാര്യമാർക്കും—

Verse 35

तस्याधस्तात्स्वयं देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । पुरस्य विद्यते तस्य प्रतापेनाखिला जनाः

അതിന്റെ താഴെ സ്വയം ദേവൻ ‘ഹാടകേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ആ നഗരത്തിന്റെ പ്രതാപം മൂലം സർവ്വജനങ്ങളും പ്രഭാവിതരാകുന്നു.

Verse 36

सन्तप्यंते ततो द्वेषं प्रकुर्वंति परस्परम् । किं न श्रुतं भवद्भिस्तु यथा रामः सलक्ष्मणः । सीतया सह संप्राप्तो विरोधं परमं गतः

അപ്പോൾ അവർ ഉള്ളിൽ കത്തുകയും പരസ്പരം ദ്വേഷം വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. നിങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ലേ—സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടും കൂടി വന്ന രാമനും മഹാവിരോധത്തിൽ പതിച്ചതായി?

Verse 37

सीतया लक्ष्मणेनैव सार्धं कोपेन संयुतः । अवाच्यं प्रोक्तवान्विप्रास्तौ च तेन समं तदा

കോപത്തോടെ കൂടെ, സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടും കൂടി ഇരിക്കെ അവൻ പറയരുതാത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ആ രണ്ടുപേരും അപ്പോൾ അവനോട് അതുപോലെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 38

अपि मासं वसेत्तत्र यदि कोपविवर्जितः । तदा मुक्तिमवाप्नोति स्वर्गभाक्पञ्चरात्रतः

കോപം വിട്ട് അവിടെ ഒരു മാസം പോലും വസിച്ചാൽ അവൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു; അഞ്ചു രാത്രികൾക്കകം സ്വർഗ്ഗഭാഗിയാകുന്നു.

Verse 39

तस्मात्तत्र प्रगंतव्यं युष्माभिस्तु मया सह । ईर्ष्याधर्मं न युष्माभिस्ते करिष्यंति नागराः

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എന്റെ കൂടെ അവിടേക്ക് പോകണം; നഗരവാസികൾ നിങ്ങളോടു അസൂയാധർമ്മം ആചരിക്കുകയില്ല.

Verse 40

न चैव भवतां कोपस्तत्रस्थानां भविष्यति । प्रसादान्मम विप्रेंद्राः सत्यमेतन्मयोदितम्

അവിടെ നിങ്ങൾ താമസിക്കുന്നപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കോപവും ഒരിക്കലും ഉദിക്കുകയില്ല. എന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഇതു ഞാൻ സത്യമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 41

आनर्तः पार्थिवो दाने योजयिष्यति न क्वचित् । युष्माकं पुत्रपौत्रेभ्यो ये दास्यंति च कन्यकाः

ആനർത്തദേശത്തിലെ രാജാവ് ദാനകാര്യത്തിൽ ഒരിക്കലും ആരെയും നിർബന്ധിക്കുകയില്ല. നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർക്കും പൗത്രന്മാർക്കും നൽകപ്പെടുന്ന കന്യകൾ സ്വേച്ഛയാൽ തന്നെയാകും; ബലാൽക്കാരമല്ല.

Verse 42

सहस्रगुणितं तेषां तत्फलं संभविष्यति । अमावास्यादिने श्राद्धं कन्यासंस्थे दिवाकरे

അവർക്കു ആ കർമഫലം നിശ്ചയമായും സഹസ്രഗുണിതമായി ലഭിക്കും—വിശേഷിച്ച് അമാവാസ്യാദിനം, സൂര്യൻ കന്യാരാശിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ.

Verse 43

युष्मदग्रे द्विजश्रेष्ठा गया कूप्यां करिष्यति । यस्तस्य तत्फलं भावि सहस्रशतसंमितम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിലേ തന്നെ കൂപ്യയിൽ ഗയാ-ശ്രാദ്ധം നടത്തപ്പെടും. അത് ചെയ്യുന്നവന് ലഭിക്കാനുള്ള ഫലം ലക്ഷഗുണമായി കണക്കാക്കപ്പെടും.

Verse 44

गयाश्राद्धान्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम् । यदि श्राद्धकृते तत्र नायास्यथ द्विजोत्तमाः

ഗയാ-ശ്രാദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല; ഞാൻ പറയുന്നത് സത്യമാണ്. നിങ്ങൾ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാൻ അവിടെ പോകാതിരുന്നാൽ…

Verse 45

ततः शापं प्रदास्यामि तपोविघ्नकरं हि वः । एवं ज्ञात्वा मया सार्धं तत्राऽगच्छत सत्वरम्

അപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങളിൽ ഒരു ശാപം ചൊല്ലും; അത് തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്തും. ഇതറിഞ്ഞ് എന്റെ കൂടെ അവിടെ വേഗം വരിക.

Verse 46

इत्युक्तास्तेन ते सर्वे शक्रेण सह तत्क्षणात् । कश्यपश्चैव कौंडिन्य उक्ष्णाशः शार्कवो द्विषः

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവർ എല്ലാവരും അതേ ക്ഷണത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കൂടെ പുറപ്പെട്ടു—കശ്യപൻ, കൗണ്ഡിന്യൻ, ഉക്ഷ്ണാശൻ, ശാർകവൻ, ദ്വിഷൻ.

Verse 47

बैजवापश्चैव षष्ठः कापिष्ठलो द्विकस्तथा । एतत्कुलाष्टकं प्राप्तमिंद्रेण सह पार्थिव

ആറാമനായ ബൈജവാപനും, കൂടാതെ കാപിഷ്ഠലനും ദ്വികനും—ഹേ രാജാവേ! ഈ എട്ട് കുലങ്ങളുടെ സംഘം ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.

Verse 48

अग्निष्वात्तादिकान्सर्वान्पितॄनाहूय कृत्स्नशः । विश्वेदेवांस्तथा चैव प्रस्थितः पाकशासनः

അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ മുതലായ എല്ലാ പിതൃദേവന്മാരെയും പൂർണ്ണമായി വിളിച്ചു, വിശ്വേദേവന്മാരെയും കൂടി ആഹ്വാനിച്ച് പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) പുറപ്പെട്ടു.

Verse 49

सम्यक्छ्रद्धासमाविष्टश्चमत्कारपुरं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः

അവൻ സമ്പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയിൽ ലീനനായി ചമത്കാരപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അതേ സമയത്ത് ലോകപിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവും (പ്രവർത്തിച്ചു).

Verse 50

गयायां प्रस्थितः सोऽपि श्राद्धार्थं तत्र वासरे । विश्वेदेवाः प्रतिज्ञाय गयायां प्रस्थिता विधिम्

അവനും ആ ദിവസമേ ശ്രാദ്ധാർത്ഥമായി ഗയയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. വിശ്വേദേവന്മാർ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം ഗയയിലേക്കു യാത്രയായി.

Verse 51

शक्र श्राद्धं परित्यज्य गता यत्र पितामहः । शक्रोऽपि तत्पुरं प्राप्य गयाकूप्यामुपागतः

പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ശ്രാദ്ധം പോലും ഉപേക്ഷിച്ച് പോയ ആ നഗരത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യും എത്തി, ഗയാകൂപി എന്ന പുണ്യകിണറ്റിനരികെ എത്തി.

Verse 52

ततः स्नात्वाह्वयामास श्राद्धार्थं श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्पितॄंश्चैव काले कुतपसंज्ञिते

പിന്നീട് സ്നാനം ചെയ്ത്, ശ്രദ്ധയോടെ, ശ്രാദ്ധാർത്ഥമായി ‘കുതപ’ എന്നു വിളിക്കുന്ന സമയത്ത് വിശ്വേദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും ആഹ്വാനിച്ചു.

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः समाहूताश्च तेन ये । पितरो देवरूपा ये प्रेतरूपास्तथैव च

ഇതിനിടയിൽ അവൻ ആഹ്വാനിച്ചവർ എത്തി—പിതൃകൾ; ചിലർ ദേവരൂപത്തിൽ, ചിലർ അതുപോലെ പ്രേതരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 54

प्रत्यक्षरूपिणः सर्वे द्विजोपांते समाश्रिताः । विश्वेदेवा न संप्राप्ता ये गयायां गतास्तदा

അവർ എല്ലാവരും പ്രത്യക്ഷരൂപത്തിൽ ദ്വിജന്റെ (ബ്രാഹ്മണന്റെ) സമീപത്ത് ഇരിപ്പുറപ്പിച്ചു; എന്നാൽ ആ സമയത്ത് വിശ്വേദേവന്മാർ വന്നില്ല, കാരണം അവർ ഗയയിലേക്കു പോയിരുന്നു.

Verse 55

ततो विलंबमकरोत्तदर्थं पाक शासनः । विश्वेदेवा यतः श्राद्धे पूज्याः प्रथममेव च

അതുകൊണ്ട് പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ കാരണത്താൽ കർമ്മം വൈകിപ്പിച്ചു; കാരണം ശ്രാദ്ധത്തിൽ വിശ്വേദേവന്മാർ ആദ്യം തന്നെ പൂജ്യരാണ്।

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । शक्रं प्राह समागत्य विश्वेदेवाऽभिकांक्षिणम्

അപ്പോഴേക്കും മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ എത്തി; വിശ്വേദേവരുടെ ദർശനം ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ശക്രന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 57

नारद उवाच । विश्वेदेवा गताः शक्र श्राद्धे पैतामहेऽधुना । गयायां ते मया दृष्टा गच्छमानाः प्रहर्षिताः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശക്രാ! വിശ്വേദേവന്മാർ ഇപ്പോൾ പിതാമഹന്റെ ശ്രാദ്ധത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. ഗയയിൽ ഞാൻ അവരെ കണ്ടു—ഹർഷത്തോടെ പോകുകയായിരുന്നു।

Verse 58

तच्छ्रुत्वा तत्र कुपितस्तेषामुपरि तत्क्षणात् । अब्रवीत्परुषं वाक्यं विप्राणां पुरतः स्थितः

ഇത് കേട്ട ഉടനെ അവൻ അവരുടെ മേൽ കോപിച്ചു; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 59

विश्वेदेवान्विना श्राद्धं करिष्याम्यहमद्य भोः । तथान्ये मानवाः सर्वे करिष्यंति धरातले

അവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ! ഇന്ന് ഞാൻ വിശ്വേദേവന്മാരില്ലാതെ തന്നെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യും; അതുപോലെ ഭൂമിയിലെ മറ്റു എല്ലാ മനുഷ്യരും ചെയ്യും।

Verse 61

एवमुक्त्वा सहस्राक्ष एकोद्दिष्टानि कृत्स्नशः । चकार सर्वदेवानां ये हता रणमूर्धनि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഹതരായ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉദ്ദേശിച്ച് വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂർണ്ണമായി ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധകർമ്മം നിർവഹിച്ചു।

Verse 62

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । येषामुद्दिश्य तच्छ्राद्धं कृतं तेषां नृपोत्तम

അന്നേ സമയത്ത് ഒരു അശരീര വാണി പറഞ്ഞു— “ഹേ നൃപോത്തമാ! ആരുടെ നാമസങ്കൽപത്തോടെ ആ ശ്രാദ്ധം ചെയ്തുവോ, അവർക്കു അതിന്റെ നിശ്ചിത ഫലം നിർഭാഗ്യമായി ലഭിക്കും।”

Verse 63

शक्रशक्र महाबाहो येषां श्राद्धं कृतं त्वया । प्रेतत्वे संस्थितानां च प्रेतत्वेन विवर्जिताः

“ഹേ ശക്രാ, ഹേ മഹാബാഹോ! നീ ആരുടെ നിമിത്തം ശ്രാദ്ധം ചെയ്തുവോ, അവർ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നാലും പ്രേതത്വത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി।”

Verse 64

गताः स्वर्गप्रसादात्ते दिव्यरूपवपुर्धराः । ये पुनः स्वर्गताः पूर्वं युध्यमाना महाहवे

“സ്വർഗ്ഗപ്രസാദത്താൽ അവർ ദിവ്യരൂപം ധരിച്ചു സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി; കൂടാതെ മുൻപ് മഹായുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചവർ…”

Verse 65

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

“അവരെല്ലാവരും, ഹേ വാസവാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ മോക്ഷവും പ്രാപിച്ചു।” ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് വാസവനായ ഇന്ദ്രൻ മഹാസന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 66

अहो तीर्थमहो तीर्थं शंसमानः पुनःपुनः । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्ता विश्वे देवाः समुत्सुकाः

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും “അഹോ! തീർത്ഥം—അഹോ! തീർത്ഥം!” എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അതിന്റെ മഹിമ പാടിപ്പുകഴ്ത്തി. അതിനിടയിൽ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരുന്ന വിശ്വേദേവന്മാർ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 67

निर्वृत्य ब्रह्मणः श्राद्धं गयायां तत्र पार्थिव । प्रोचुश्च वृत्रहंतारं कुरु श्राद्धं शतक्रतो

ഹേ രാജാവേ! ഗയയിൽ അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശ്രാദ്ധം വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞ് അവർ വൃത്രഹന്താവിനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ ശതക്രതോ! ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുക.”

Verse 68

भूयोऽपि न विनाऽस्माभिर्लभ्यते श्राद्धजं फलम् । वयं दूरात्समायातास्तव श्राद्धस्य कारणात् । निर्वर्त्य ब्रह्मणः श्राद्धं येन पूर्वं निमंत्रिताः

കൂടാതെ, ഞങ്ങൾ (വിശ്വേദേവന്മാർ) ഇല്ലാതെ ശ്രാദ്ധഫലം ലഭ്യമാകില്ല. നിന്റെ ശ്രാദ്ധത്തിനായിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ ദൂരത്തുനിന്ന് വന്നത്; മുമ്പ് ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 69

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां कुपितः पाकशासनः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं मेघगम्भीरया गिरा

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) ക്രുദ്ധനായി. മേഘഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ അവൻ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 70

अद्यप्रभृति यः श्राद्धं मर्त्यलोके करिष्यति । अन्योऽपि यो भवत्पूर्वं वृथा तस्य भविष्यति

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു— “ഇന്നുമുതൽ മർത്ത്യലോകത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, നിങ്ങള്ക്കുമുമ്പുണ്ടായിരുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും രീതിയൊക്കെയും അവനു ഫലശൂന്യമാകും.”

Verse 71

एकोद्दिष्टानि श्राद्धानि करिष्यंत्यखिला जनाः । सांप्रतं मर्त्यलोकेऽत्र मर्यादेयं कृता मया

ഇന്ദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇപ്പോൾ ഈ മർത്ത്യലോകത്തിൽ സർവ്വജനങ്ങളും ഏകോദ്ദിഷ്ട-ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നടത്തും. ഈ മർയ്യാദയും നിയമവും ഞാൻ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 72

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च ये चान्ये श्राद्धहारकाः । विश्वेदेवैः प्ररक्ष्यंते रक्षयिष्यामि तानहम्

ഭൂതങ്ങൾ, പ്രേതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ എന്നിവയും മറ്റു ശ്രാദ്ധ-ഹാരകരും—വിശ്വേദേവന്മാർ സംരക്ഷിക്കുന്നവരെ ഞാൻ തന്നേ സംരക്ഷിക്കും.

Verse 73

यजमानस्य काये च श्राद्धं संयोज्य यत्नतः । मया हताः प्रयास्यंति सर्वे ते दूरतो द्रुतम्

യജമാനന്റെ ദേഹത്തോട് ശ്രാദ്ധം പരിശ്രമത്തോടെ സംയോജിപ്പിച്ചാൽ, എന്റെ പ്രഹാരത്താൽ അവർ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ ദൂരത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകും.

Verse 74

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विश्वेदेवांस्ततः परम् । प्रोवाच ब्राह्मणान्सर्वान्विश्वेदेवैर्विना कृतम् । श्राद्धकर्म भवद्भिस्तु कार्यमन्यैश्च मानवैः

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) വിശ്വേദേവന്മാരോട് പിന്നെയും പറഞ്ഞു; എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും പ്രഖ്യാപിച്ചു—“വിശ്വേദേവന്മാരുടെ യഥോചിത പങ്കാളിത്തമില്ലാതെയും നിങ്ങൾക്കും മറ്റു മനുഷ്യർക്കും ശ്രാദ്ധകർമ്മം ചെയ്യേണ്ടതാണ്.”

Verse 76

तेषामुष्णाश्रुणा तेन यत्पृथ्वी प्लाविता नृप । भूतान्यंडान्यनेकानि संख्यया रहितानि च

ഹേ നൃപാ, അവരുടെ ഉഷ്ണാശ്രുക്കളാൽ ഭൂമി പ്രളയിതമായി; ജീവികളുടെ അനേകം മുട്ടകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു—എണ്ണിക്കൂടാത്തത്ര.

Verse 77

ततोंऽडेभ्यो विनिष्क्रांताः प्राणिनो रौद्ररूपिणः । कृष्णदंताः शंकुकर्णा ऊर्ध्वकेशा भयावहाः । रक्ताक्षाश्च ततः प्रोचुर्विश्वेदेवांश्च ते नृप

അപ്പോൾ ആ മുട്ടകളിൽ നിന്ന് ഭയാനക രൂപമുള്ള ജീവികൾ പുറപ്പെട്ടു—കറുത്ത പല്ലുകൾ, ശങ്കുവിനുപോലുള്ള ചെവികൾ, നിവർന്ന മുടി, അത്യന്തം ഭീതിജനകവും രക്തവർണ്ണ കണ്ണുകളുമുള്ളവർ. തുടർന്ന്, ഹേ രാജാവേ, അവർ വിശ്വേദേവന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 78

वयं बुभुक्षिताः सर्वे भोजनं दीयतां ध्रुवम् । भवद्भिर्विहिता यस्माद्याचयामो न चापरम्

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വിശപ്പിലാണ്; തീർച്ചയായും ഞങ്ങൾക്ക് ആഹാരം നൽകുക. നിങ്ങളാൽ തന്നെ ഞങ്ങൾ നിയുക്തരായതിനാൽ, ഞങ്ങൾ ഇതേ അപേക്ഷിക്കുന്നു; മറ്റൊന്നുമല്ല.

Verse 79

तथेत्युक्ते द्विजेंद्रैश्च विश्वेदेवाः सुदुःखिताः । रुरुदुर्बाष्पपूरेण प्लावयन्तो वसुन्धराम्

ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിശ്വേദേവന്മാർ അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി. കണ്ണീരിന്റെ പ്രളയത്തോടെ അവർ കരഞ്ഞു, ഭൂമിയെ തന്നെ മുങ്ങിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 80

एवमुक्त्वा तु ते श्राद्धं विश्वेदेवा नृपोत्तम । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे दुःखेन महताऽन्विताः । प्रोचुश्च दीनया वाचा प्रणिपत्य पितामहम्

ശ്രാദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഹേ നൃപോത്തമാ, വിശ്വേദേവന്മാർ എല്ലാവരും മഹാദുഃഖത്തോടെ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രണാമിച്ച്, വിനീതവചനത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 81

वयं बाह्याः कृता देव श्राद्धानां बलविद्विषा । तव श्राद्धे गता यस्माद्गयायां प्राङ्निमंत्रिताः

ഹേ ദേവാ! ബലവൈരിയായ (ഇന്ദ്രൻ) ഞങ്ങളെ ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. കാരണം, മുൻകൂട്ടി ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട് ഗയയിൽ നിങ്ങളുടെ ശ്രാദ്ധത്തിന് ഞങ്ങൾ പോയിരുന്നു.

Verse 82

तेन रुष्टः सहस्राक्षस्तव चांते समागताः । तस्मात्कुरु प्रसादं नः श्राद्धार्हाः स्याम वै यथा

അതിനാൽ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ക്രുദ്ധനായി; ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളോടു പ്രസാദിക്കണമേ, ഞങ്ങൾ ശ്രാദ്ധാർഹരാകുവാൻ.

Verse 83

तच्छ्रुत्वा सत्वरं ब्रह्मा कृपया परयान्वितः । विश्वेदेवान्समादाय कूप्माण्डैस्तैः समन्वितान्

അത് കേട്ട ഉടൻ ബ്രഹ്മാവ് പരമകരുണയാൽ പ്രേരിതനായി വിശ്വേദേവന്മാരെ ഒരുമിച്ചു കൂട്ടി, അവരുടെ കൂടെ കൂഷ്മാണ്ഡന്മാരെയും സഹിതം കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा तत्र समागतः । विश्वेदेवसमायुक्तो हंसयानसमाश्रितः

അന്നേ സമയത്ത് ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ എത്തി; വിശ്വേദേവന്മാരോടുകൂടി, ഹംസയാനത്തിൽ ആസീനനായി വന്നു.

Verse 86

शक्रोऽपि सहसा दृष्ट्वा संप्राप्तं कमलासनम् । अर्घ्यमादाय पाद्यं च सत्वरं सम्मुखो ययौ

ശക്രനും (ഇന്ദ്രൻ) പെട്ടെന്നു കമലാസനൻ എത്തിയതു കണ്ടു, അർഘ്യവും പാദ്യവും എടുത്തുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിലേക്ക് ചെന്നു സ്വീകരിച്ചു.

Verse 87

ततः प्रणम्य शिरसा साष्टांगं विनयान्वितः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा स्वागतं ते पितामह

അപ്പോൾ വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്ത്, കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു—“പിതാമഹാ, സ്വാഗതം.”

Verse 88

तव संदर्शनादेव ज्ञातं जन्मत्रयं मया । द्रुतं पूर्वं शुभं कर्म करोमि च यथाऽधुना

നിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ എനിക്ക് എന്റെ ത്രിജന്മങ്ങളുടെ അറിവുണ്ടായി. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മുൻനിശ്ചിതമായ ശുഭകർമ്മം വേഗത്തിൽ നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 89

करिष्यामि परे लोके व्यक्तमेतदसंशयम्

പരലോകത്തിലും ഞാൻ ഇതു ചെയ്യും—ഇത് വ്യക്തമാണ്, സംശയമില്ല.

Verse 90

निःस्पृहस्यापि ते देव यदागमनकारणम् । तन्मे द्रुततरं ब्रूहि येन सर्वं करोम्यहम्

ഹേ ദേവാ! നീ നിർസ്പൃഹനായിട്ടും നിന്റെ വരവിന്റെ കാരണം എന്ത്? അത് എനിക്ക് വേഗത്തിൽ പറയുക; അങ്ങനെ ഞാൻ ആവശ്യമായ എല്ലാം ചെയ്യും.

Verse 91

ब्रह्मोवाच । यैर्विना न भवेच्छ्राद्धं ममापि सुरसत्तम । विश्वेदेवास्त्वया तेऽद्य श्राद्धबाह्या विनिर्मिताः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ആരില്ലാതെ എന്റെ ശ്രാദ്ധവും നടക്കുകയില്ല, ആ വിശ്വേദേവന്മാരെ നീ ഇന്ന് ശ്രാദ്ധത്തിന് പുറത്താക്കി നിർത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 92

तत्त्वया न कृतं भद्रं तेन कर्म वितन्वता । अप्रमाणं कृता वेदा यतश्च स्मृतयस्तथा

ആ കർമം വ്യാപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നീ യാതൊരു മംഗളവും ചെയ്തില്ല; കാരണം അതിനാൽ വേദങ്ങളും അതുപോലെ സ്മൃതികളും അപ്രമാണമായതായി, അധികാരരഹിതമായതായി ആക്കപ്പെട്ടു.

Verse 93

एते पूर्वं मया शक्र श्राद्धार्थं विनिमंत्रिताः । पश्चात्त्वया न दोषोऽस्ति तस्माच्चैषां महात्मनाम्

ഹേ ശക്രാ! ശ്രാദ്ധാർത്ഥമായി ഇവരെ ആദ്യം ഞാൻ തന്നേ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് നിനക്കു ദോഷമില്ല; അതുകൊണ്ട് ഈ മഹാത്മാക്കളെ സംബന്ധിച്ച്…

Verse 94

तस्माच्छापप्रमोक्षार्थं त्वं यतस्व सुरेश्वर । येन स्युः श्राद्धयोग्याश्च सर्वेऽमी दुःखिता भृशम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സുരേശ്വരാ! ഈ ശാപമോചനത്തിനായി നീ പരിശ്രമിക്കണം; അങ്ങനെ ഇവർ എല്ലാവരും വീണ്ടും ശ്രാദ്ധയോഗ്യരാകും, കാരണം അവർ അത്യന്തം ദുഃഖിതരാണ്.

Verse 95

पुरा ह्येतन्मया प्रोक्तं सर्वेषां च द्विजन्मनाम् । एतत्पूर्वं च यच्छ्राद्धं सफलं तद्भविष्यति

നിശ്ചയമായും, ഇത് ഞാൻ പണ്ടേ എല്ലാ ദ്വിജന്മാർക്കും പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു; ഇതിന് മുമ്പ് ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം ഫലപ്രദവും സഫലവും ആയിരിക്കും.

Verse 96

तत्कथं मम वाक्यं त्वमसत्यं प्रकरोषि च

അങ്ങനെയിരിക്കെ, എന്റെ വാക്കിനെ നീ എങ്ങനെ അസത്യമാക്കുന്നു?

Verse 97

इंद्र उवाच । मयाऽपि कोपयुक्तेन शप्ता एते पितामह । तद्यथा सत्यवाक्योऽहं प्रभवामि तथा कुरु

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഹേ പിതാമഹാ! കോപാവേശത്തോടെ ഞാനും ഇവരെ ശപിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ സത്യവാക്യനായിരിക്കാനും എന്റെ വാക്ക് ഫലപ്രദമാകാനും നീ അങ്ങനെ ചെയ്യുക.

Verse 98

ब्रह्मोवाच । तव वाक्यं यथा सत्यं प्रभविष्यति वासव । तथाऽहं संविधास्यामि विश्वेदेवार्थमेव ह

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വാസവാ! നിന്റെ വാക്ക് യഥാർത്ഥമായി സഫലമാകുന്നതുപോലെ, പ്രത്യേകിച്ച് വിശ്വേദേവന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ ഞാൻ എല്ലാം ക്രമീകരിക്കും.

Verse 99

विश्वेदेवैर्विना श्राद्धं यत्त्वया समुदाहृतम् । एकोद्दिष्टं नराः सर्वे करिष्यंति धरातले

വിശ്വേദേവന്മാരില്ലാതെ ചെയ്യണമെന്ന് നീ പ്രസ്താവിച്ച ശ്രാദ്ധം, ഭൂമിയിൽ എല്ലാവരും ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധമായി ആചരിക്കും.

Verse 100

तस्मिन्नहनि देवेंद्र त्वया यत्र विनिर्मितम् । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां शस्त्रेण निहतस्य च

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! നീ സ്ഥാപിച്ച ആ ദിനത്തിൽ—പ്രേതപക്ഷത്തിലെ ചതുർദശിയിൽ—ശസ്ത്രത്താൽ ഹതനായവനേക്കുറിച്ചും (അതു തന്നെയായിരിക്കും വിധി).

Verse 101

क्षयाहे चाऽपि संजाते विश्वेदेवैर्विना कृतम् । नागरस्य शुभं श्राद्धं वचनान्मे भविष्यति

ക്ഷയാഹം സംഭവിച്ചാലും, വിശ്വേദേവന്മാരില്ലാതെ ചെയ്ത നാഗരത്തിന്റെ ശുഭ ശ്രാദ്ധം എന്റെ വചനത്താൽ സിദ്ധമായി ഫലപ്രദമാകും.

Verse 102

शेषकाले तु यः श्राद्धं प्रकरिष्यति तैर्विना । व्यर्थं संपत्स्यते तस्य मम वाक्यादसंशयम्

എന്നാൽ മറ്റു സമയങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും അവരെ (വിശ്വേദേവന്മാരെ) കൂടാതെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അതു അവനു വ്യർത്ഥമാകും—എന്റെ വചനത്താൽ സംശയമില്ല.

Verse 104

मुक्त्वा शस्त्रहतं चैकं तस्मिन्नहनि यो नरः । करिष्यति तथा श्राद्धं भूतभोज्यं भविष्यति । विश्वामित्र उवाच । तथेत्युक्ते तु शक्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । विश्वेदेवैस्ततः प्रोक्तो विनयावनतैः स्थितैः

ശസ്ത്രഹതനായ ഒരാളെ ഒഴികെ, ആ ദിവസത്തിൽ ആരെങ്കിലും അങ്ങനെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, ആ അന്നം ഭൂതങ്ങളുടെ ഭോജ്യമായി മാറും. വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞുനിന്ന വിശ്വേദേവന്മാർ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 105

एते पुत्राः समुत्पन्ना अस्मदश्रुभ्य एव च । तेषां तु भोजनं दत्तं क्षुधार्तानां मया विभो

ഈ പുത്രന്മാർ എന്റെ കണ്ണീർതുള്ളികളിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ചവരാണ്; ഓ വിഭോ, അവർ ക്ഷുധാർത്തരായപ്പോൾ ഞാൻ തന്നെയാണ് അവർക്കു ഭോജനം നൽകിയതു.

Verse 106

अस्मद्विवर्जितं श्राद्धं कुपितैर्वासवोपरि । तद्यथा जायते सत्यं वाक्यमस्मदुदीरितम्

ഞങ്ങളെ ഒഴിവാക്കി ശ്രാദ്ധം നടത്തപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) മേൽ (ദേവന്മാർ) കോപിതരായിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച വാക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ സത്യമായിത്തീരട്ടെ.

Verse 107

अस्माकं वासवस्यापि तथा कुरु पितामह । निरूपय शुभाहारं येन स्यात्तृप्तिरुत्तमा

ഹേ പിതാമഹാ, ഞങ്ങൾക്കും വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ)ക്കും അതുപോലെ തന്നെ ക്രമീകരിക്കണമേ. പരമ തൃപ്തി ലഭിക്കുവാൻ മംഗളകരമായ ആഹാര-നിവേദ്യം നിർണ്ണയിക്കണമേ.

Verse 108

एतेषामेव सर्वेषां प्रसादात्तव पद्मज

ഹേ പദ്മജാ (ബ്രഹ്മാ), ഇവരൊക്കെയും അനുഗ്രഹം പ്രാപിക്കുന്നത് നിന്റെ കൃപയാൽ മാത്രമാണ്.

Verse 109

पद्मज उवाच । श्राद्धकाले तु विप्राणां भोज्यपात्रेषु कृत्स्नशः । भस्मरेखां प्रदास्यंति ह्येतैस्तत्त्याज्यमेव हि

പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പറഞ്ഞു—ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ഇവർ ബ്രാഹ്മണരുടെ ഭോജനപാത്രങ്ങളുടെ ചുറ്റും ഭസ്മരേഖകൾ വരയ്ക്കും; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ കാര്യത്തിൽ ആ ഭോജനക്രമം/ആഹാരം തീർച്ചയായും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 111

एतेभ्यश्चैव तद्दत्तं मया तुष्टेन सांप्रतम् । एवमुक्त्वा ततो नाम तेषां चक्रे पितामहः

ഇവർക്കും കൂടി—ഞാൻ ഇപ്പോൾ തൃപ്തനായി—ഇപ്പോൾ തന്നെ ആ പങ്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അവരുടെ പേര് നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 112

कुशब्देन स्मृता भूमिः संसिक्ता चाश्रुणा यतः । ततोंऽडानि च जातानि तेभ्यो जाता अमी घनाः । कूष्मांडा इति विख्याता भविष्यंति जगत्त्रये

‘കു’ എന്ന ശബ്ദത്താൽ ഭൂമി സ്മരിക്കപ്പെട്ടു; അത് കണ്ണീരാൽ സിഞ്ചിതമായി. അതിൽ നിന്ന് അണ്ഡങ്ങൾ ഉദിച്ചു; ആ അണ്ഡങ്ങളിൽ നിന്ന് ഈ ഘനദേഹികൾ ജനിച്ചു. ത്രിലോകത്തും അവർ ‘കൂഷ്മാണ്ഡർ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരാകും.

Verse 113

ततस्तांश्च त्रिधा कृत्वा क्रमेणैवार्पयत्तदा । अग्नेर्वायोस्तथार्कस्य वाक्यमेतदुवाच ह

പിന്നീട് അവരെ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളാക്കി ക്രമമായി അഗ്നിക്കും വായുവിന്നും അർക്കൻ (സൂര്യൻ) നും അർപ്പിച്ചു; തുടർന്ന് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 114

यजुर्वेदे प्रविख्यातं यद्देवति ऋचां त्रयम् । तेन भागः प्रदातव्य एतेषां भक्तिहोमतः

യജുര്‍വേദത്തില്‍ പ്രസിദ്ധമായ, ദേവതകളെ ഉദ്ദേശിച്ച മൂന്ന് ഋക്‌മന്ത്രങ്ങളാൽ—ഭക്തിയോടെ ഹോമാഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്—ഇവർക്കുള്ള പങ്ക് നൽകേണ്ടതാണ്.

Verse 115

कोटिहोमोद्भवे चैव निजभागस्य मध्यतः । तेन तृप्तिं प्रयास्यंति मम वाक्यादसंशयम्

കോടി ഹോമങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന പുണ്യത്താൽ—സ്വന്തം ഭാഗത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നുതന്നെ—അവർ തൃപ്തി പ്രാപിക്കും; എന്റെ വചനത്തിൽ സംശയമില്ല.

Verse 116

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । विश्वेदेवास्तथा हृष्टाः कूष्माण्डाश्च विशेषतः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പിന്നെ ദർശനത്തിൽ നിന്നു മറഞ്ഞു. വിശ്വേദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു; പ്രത്യേകിച്ച് കൂഷ്മാണ്ഡന്മാർ അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു.

Verse 117

एतस्मात्कारणाद्रक्षा क्रियते भस्मसम्भवा । विप्राणां भोज्यपात्रेषु श्राद्धे कूष्मांडजाद्भयात् । नागराणां न वांछंति श्राद्धे छिद्रं यतः शृणु

ഈ കാരണത്താൽ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണരുടെ ഭോജനപാത്രങ്ങളിൽ കൂഷ്മാണ്ഡജന്യ ഭയത്താൽ ഭസ്മസംബവമായ രക്ഷാക്രിയ നടത്തപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് നാഗരർ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ‘ഛിദ്രം’ (ദോഷം) ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; കാരണം കേൾക്കുക.

Verse 118

तेषां स्थाने यतो जाता दाक्षिण्येन समन्विताः । निषिद्धा भस्मजा रक्षा भर्तृयज्ञेन तेजसा

അവരുടെ സ്ഥാനത്ത് ദാക്ഷിണ്യവും ആദരവും ഉള്ളവർ ഉദിച്ചതു കൊണ്ടു, ഭർത്തൃയജ്ഞത്തിന്റെ തേജസ്സാൽ ഭസ്മജ രക്ഷാക്രിയ നിരോധിതമായി.

Verse 119

तदर्थं नागराः सर्वे न कुर्वन्ति हि कर्हिचित् । इन्द्रोऽपि च गते तस्मिंश्चतुर्वक्त्रे निजालयम्

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ നാഗരരും അത് ഒരിക്കലും ചെയ്യുന്നില്ല. ആ ചതുര്മുഖൻ തന്റെ നിജാലയത്തിലേക്ക് പോയ ശേഷം ഇന്ദ്രനും (തദനുസരിച്ച്) പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 120

अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वांश्चमत्कारपुरोद्भवान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

ആ അത്ഭുത നഗരത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും അവൻ സംസാരിച്ചു; കൈകൾ അഞ്ജലിയാക്കി, വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞ് ഭക്തിയോടെ നിന്നു।

Verse 121

श्रूयतां मद्वचो विप्राः करिष्यथ ततः परम् । स्थापयिष्याम्यहं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, എന്റെ വചനം ശ്രവിക്കുവിൻ; പിന്നെ നിങ്ങൾ യഥോചിതം പ്രവർത്തിക്കുവിൻ. ഞാൻ ദേവദേവനായ ശൂലിനുടെ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കും।

Verse 122

ततस्तैर्ब्राह्मणैस्तस्य दर्शितं स्थानमुत्तमम् । सोऽपि लिंगं च संस्थाप्य प्रहृष्टस्त्रिदिवं ययौ

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനു ഉത്തമമായ സ്ഥലം കാണിച്ചു. അവനും ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച് ഹർഷത്തോടെ ത്രിദിവത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 123

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं सर्वकामप्रदायकम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു; ഗയാകൂപിയുടെ മഹാത്മ്യം സർവകാമപ്രദായകമാണ്।

Verse 124

आनर्त उवाच । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं भवता मे प्रकीर्तितम् । बालमंडनजं वापि सांप्रतं वक्तुमर्हसि

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഗയാകൂപിയുടെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു. ഇപ്പോൾ ബാലമുണ്ഡനം സംബന്ധിച്ച തീർത്ഥഫലവും ദയവായി പറയുക।

Verse 126

विश्वामित्र उवाच । सहस्राक्षेण ते विप्रा लिंगार्थं याचिता यदा । स्थानं शुभं पवित्रं च सर्वक्षेत्रस्य मध्यगम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ലിംഗസ്ഥാപനാർത്ഥം ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവർ സർവ്വക്ഷേത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശുഭവും പരമപവിത്രവും ആയ സ്ഥലം കാണിച്ചു കൊടുത്തു।

Verse 127

ततस्तैर्दर्शितं लिंगं सुपुण्यं बालमंडनम् । यत्र बालाः पुरा जाता मरुदाख्या दितेः सुताः

അതിനുശേഷം അവർ അതിപുണ്യകരമായ ‘ബാലമണ്ഡനം’ എന്ന ലിംഗം കാണിച്ചു—അവിടെയായിരുന്നു പുരാതനകാലത്ത് ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരായ ‘മരുത്’ എന്ന യുവദേവഗണം ജനിച്ചത്।

Verse 128

तेनैव च पुरा ध्वस्ता न च मृत्युमुपागताः । तच्च मेध्यतमं ज्ञात्वा स्थानं दृष्टं पुरा च यत्

അതേ ശക്തിയാൽ അവർ ഒരിക്കൽ തകർന്നുവീണിട്ടും മരണത്തെ പ്രാപിച്ചില്ല. ആ സ്ഥലം അത്യന്തം ശുദ്ധികരമാണെന്നും പുരാതനകാലം മുതൽ ദർശിതവും പൂജിതവും ആണെന്നും അറിഞ്ഞ് അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 129

यत्र दित्या तपस्तप्तं सुसुतं कांक्षमाणया । तद्दृष्ट्वा परमं स्थानं जीवं प्रोवाच देवपः

സത്പുത്രങ്ങളെ ആഗ്രഹിച്ച് ദിതി തപസ്സു ചെയ്ത സ്ഥലമായ ആ പരമപവിത്രസ്ഥാനത്തെ ദർശിച്ച് ദേവാധിപതി ‘ജീവ’നോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 130

गुरो ब्रूहि ममाशु त्वं सुमुहूर्तं च सांप्रतम् । दिवसं यत्र सल्लिंगं स्थापयामि हरोद्भवम् । प्रलयेऽपि समुत्पन्ने न नाशो यत्र जायते

ഹേ ഗുരോ! ഇപ്പോൾ തന്നെ വേഗത്തിൽ എനിക്ക് ശുഭമുഹൂർത്തവും ആ ദിവസവും പറയുക; ഞാൻ ഹരോദ്ഭവമായ ഈ സത്യലിംഗം സ്ഥാപിക്കുന്ന ദിവസം അത്—ആ സ്ഥലത്ത് പ്രളയം വന്നാലും നാശം സംഭവിക്കില്ല।

Verse 131

ततः सोऽपि चिरं ध्यात्वा तं प्रोवाच शचीपतिम् । माघमासे सिते पक्षे पुष्यर्क्षे रविवासरे

അപ്പോൾ അവനും ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ശചീപതിയോട് പറഞ്ഞു— ‘മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, പുഷ്യ നക്ഷത്രത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച…’

Verse 132

त्रयोदश्यामभीष्टे तु संजातेऽ भ्युदये शुभे । संस्थापय विभो लिंगं मम वाक्येन सांप्रतम्

‘അഭീഷ്ട ത്രയോദശിയിൽ, ശുഭ അഭ്യുദയം ലഭിക്കുമ്പോൾ, ഹേ വിഭോ— എന്റെ വചനപ്രകാരം ഇപ്പോൾ തന്നെ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കൂ.’

Verse 133

आकल्पांतसमं दिव्यं स्थिरं ते तद्भविष्यति । तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु हर्षेण महताऽन्वितः

‘ഇത് നിനക്കു കല്പാന്തം വരെ ദിവ്യവും സ്ഥിരവും ആയിരിക്കും.’ ഇതുകേട്ട് ദേവരാജൻ മഹാഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 134

बालमंडनसांनिध्ये स्थापयामास तत्तदा । विप्रपुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः

അപ്പോൾ ബാലമണ്ഡനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവൻ അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു— ബ്രാഹ്മണരുടെ പുണ്യാഹഘോഷവും ഗീത-വാദ്യങ്ങളുടെ നാദവും മുഴങ്ങെ।

Verse 135

ततो होमावसाने तु तर्पयित्वा द्विजोत्तमान् । दक्षिणायां ददौ तेषामाघाटं स्थानमुत्तमम्

പിന്നീട് ഹോമാവസാനത്തിൽ, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, അവർക്കു ദക്ഷിണ നൽകി— ‘ആഘാട’ എന്ന ഉത്തമസ്ഥാനവും ദാനം ചെയ്തു।

Verse 136

मांकूले संस्थितं यच्च दिव्यप्राकारभूषितम् । सर्वेषामेव विप्राणां सामान्येन नृपोत्तम

മാങ്കൂളിൽ സ്ഥിതിചെയ്തും ദിവ്യ പ്രാകാരഭിത്തിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും ഉള്ളത്, ഹേ നൃപോത്തമാ, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണർക്കും പൊതുവായി നിശ്ചിതമാണ്.

Verse 137

ततोऽष्टकुलिकान्विप्रान्समाहूयाब्रवीदिदम् । युष्माभिस्तु सदा कार्या चिंता लिंगसमुद्भवा

അതിനുശേഷം എട്ട് കുലങ്ങളിലെ ബ്രാഹ്മണരെ വിളിച്ചു ചേർത്ത് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“ശിവലിംഗസേവയിൽ നിന്നുയരുന്ന പവിത്രമായ ശ്രദ്ധയും പരിചരണവും നിങ്ങൾ എപ്പോഴും നിർവഹിക്കണം.”

Verse 138

अस्य यस्मान्मया दत्ता वृत्तिश्चन्द्रार्ककालिका । सा च ग्राह्या तदर्थे च द्वादशग्रामसंभवा

“ഞാൻ അവന് ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം നിലനിൽക്കുന്ന ജീവിക നൽകിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിക്കണം; അതേ നിമിത്തം അത് പന്ത്രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നു ലഭ്യമാക്കണം.”

Verse 139

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं विबुधश्रेष्ठ करिष्यामो वचस्तव । लिंगचिंतासमुद्भूतं श्रूयतामत्र कारणम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—“ഹേ വിബുധശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വചനം അനുസരിക്കുകയില്ല. ലിംഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയിൽ നിന്നുയർന്ന കാരണമിവിടെ കേൾക്കുക.”

Verse 140

ब्रह्मस्वं विबुधस्वं च तडागोत्थं विशेषतः । भक्षितं स्वल्पमप्यत्र नाश येत्सर्वपूर्वजान्

“ബ്രാഹ്മണരുടെ സമ്പത്തും ദേവസമ്പത്തും—പ്രത്യേകിച്ച് തടാകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ദാനസമ്പത്ത്—ഇവിടെ അല്പമെങ്കിലും ഉപഭോഗിച്ചാൽ അത് എല്ലാ പൂർവ്വികരെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.”

Verse 141

यदि कश्चित्कुलेऽस्माकं जातस्तद्भक्षयिष्यति । पातयिष्यति नः सर्वांस्तदस्माकं महद्भयम्

ഞങ്ങളുടെ കുലത്തിൽ ജനിച്ച ആരെങ്കിലും അത് ഭക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ ഞങ്ങളെയെല്ലാം പാതാളത്തിലേക്കു വീഴ്ത്തും; അതാണ് ഞങ്ങളുടെ മഹാഭയം.

Verse 142

अथ तं मध्यगः प्राह कृतांजलिर्द्विजोत्तमः । दृष्ट्वाऽन्यमनसं शक्रं कृतपूर्वोपकारिणम्

അപ്പോൾ അവരുടെ നടുവിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, കൈകൂപ്പിയ ദ്വിജോത്തമൻ—മുമ്പ് ഉപകാരം ചെയ്ത ശക്രൻ മനസ്സിൽ ചിതറിയിരിക്കുന്നതു കണ്ടു—അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 143

देवशर्माभिधानस्तु विख्यातः प्रवरैस्त्रिभिः । अहं चिंतां करिष्यामि तव लिंगसमुद्भवाम्

ഞാൻ ദേവശർമാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, മൂന്നു പ്രവരന്മാരിൽ ഒരുവനായി പ്രസിദ്ധൻ; നിന്റെ വേണ്ടി ലിംഗസംബന്ധമായ വ്രതകർത്തവ്യം ഞാൻ ഏറ്റെടുക്കും.

Verse 144

अपुत्रस्य तु मे पुत्रं यदि यच्छसि वासव । यस्मात्संजायते वंशो यावदाभूतसंप्लवम्

ഹേ വാസവാ, ഞാൻ അപുത്രൻ; നീ എനിക്ക് ഒരു പുത്രനെ അനുഗ്രഹിച്ചാൽ, അവനാൽ വംശം ഉദിച്ച് മഹാപ്രളയം വരെ അഖണ്ഡമായി തുടരട്ടെ; (അപ്പോൾ ഞാൻ അത് ചെയ്യും).

Verse 145

धर्मज्ञस्तु कृतज्ञस्तु देवस्वपरिवर्जकः । तच्छ्रुत्वा वासवो हृष्टस्तमुवाच द्विजोत्तमम्

അവൻ ധർമ്മജ്ഞനും കൃതജ്ഞനും ദേവസ്വം ദുരുപയോഗം ചെയ്യാതിരിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു; അത് കേട്ട് വാസവൻ സന്തോഷിച്ച് ആ ദ്വിജോത്തമനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 146

इन्द्र उवाच । भविष्यति शुभस्तुभ्यं पुत्रो वंशधरः परः । धर्मात्मा सत्यवादी च देवस्वपरिवर्जकः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—നിനക്കൊരു ശുഭപുത്രൻ ജനിക്കും; അവൻ ശ്രേഷ്ഠ വംശധരൻ; ധർമ്മാത്മാവ്, സത്യവാദി, ദേവസ്വം അപഹരിക്കാതിരിക്കുന്നവൻ.

Verse 147

तस्यान्वये तु ये पुत्रा भविष्यंति महात्मनः । ते सर्वेऽत्र भविष्यंति तद्रूपा वेदपारगाः

ആ മഹാത്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ഇവിടെ തന്നെ വസിക്കും; അവർ അവന്റെ സ്വഭാവസദൃശരായി, സിദ്ധരും വേദപാരംഗതരുമാകും.

Verse 148

अपरं शृणु मे वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सद्द्विज । तथा शृण्वंतु विप्रेंद्राः सर्वे येऽत्र समागताः

ഹേ സദ്ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ പോകുന്ന മറ്റൊരു വാക്കും കേൾക്കുക; ഇവിടെ സമാഗതരായ എല്ലാ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരും കേൾക്കട്ടെ.

Verse 149

बालमण्डनके तीर्थे मयैतल्लिंगमुत्तमम् । चतुर्वक्त्र समादेशाच्चतुर्वक्त्रं प्रतिष्ठितम्

ബാലമണ്ഡനക തീർത്ഥത്തിൽ ഞാൻ ഈ ഉത്തമ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) നൽകിയ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇത് ‘ചതുര്വക്ത്ര’മായി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 150

योऽत्र स्नानविधिं कृत्वा तीर्थेऽत्र पितृतर्पणम् । आजन्म पितरस्तेन प्रभविष्यंति तर्पिताः

ഇവിടെ സ്നാനവിധി അനുഷ്ഠിച്ച് ഈ തീർത്ഥത്തിൽ പിതൃതർപ്പണം ചെയ്യുന്നവന്റെ പിതാക്കന്മാർ ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളോളം നിശ്ചയമായി തൃപ്തരാകും.

Verse 151

ग्रामा द्वादश ये दत्ता मया देवस्य चास्य भोः । वसिष्यंति च ये विप्रा वृद्धिश्राद्ध उपस्थिते । ते श्राद्धं प्रथमं चास्य कृत्वा श्राद्धं ततः परम्

ഓ മഹാശയാ! ഈ ദേവനുവേണ്ടി ഞാൻ പന്ത്രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങൾ ദാനമായി നൽകിയിരിക്കുന്നു. വൃദ്ധിശ്രാദ്ധകാലം വന്നാൽ അവിടെ വസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർ ആദ്യം ഈ ദേവന്റെ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, തുടർന്ന് മറ്റു ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യും।

Verse 152

तत्कृत्यानि करिष्यन्ति ते विघ्नेन विवर्जिताः । वृद्धिः संपत्स्यते तेषां नो चेद्विघ्नं भविष्यति

അവർ ചെയ്യേണ്ട കർത്തവ്യങ്ങൾ എല്ലാം വിഘ്നമില്ലാതെ നിർവഹിക്കും. അവർക്കു വളർച്ചയും സമൃദ്ധിയും ലഭിക്കും; യാതൊരു തടസ്സവും ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 153

माघमासे सिते पक्षे त्रयो दश्यां दिने स्थिते । तद्ग्रामसंस्थिता लोका येऽत्रागत्य समाहिताः

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ത്രയോദശി തിഥി വന്നാൽ, ആ ഗ്രാമങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഇവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ വന്ന്—

Verse 154

बालमण्डनके स्नात्वा लिंगमेतत्समाहिताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या ते यास्यंति परां गतिम्

അവർ ബാലമണ്ഡനകത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഏകാഗ്രചിത്തരായി, ഈ ലിംഗത്തെ സദ്ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കും; അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കും।

Verse 155

ग्रामाणां मम लिंगस्य ये करिष्यंति पीडनम् । कालांतरेऽपि संप्राप्तास्ते यास्यंति च संक्षयम्

എവർ എന്റെ ലിംഗത്തെയോ (ഈ സ്ഥലത്തിനായി) ദത്തമായ ഗ്രാമങ്ങളെയോ പീഡിപ്പിക്കുമോ, അവർ പിന്നീടുള്ള കാലത്ത് വന്നാലും അവസാനം നാശത്തിലേക്കു പോകും।

Verse 156

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च । बालमण्डनके तीर्थ आगमिष्यंति तद्दिने

ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, സമുദ്രത്തോടും തടാകങ്ങളോടും ബന്ധപ്പെട്ട തീർത്ഥങ്ങളും—അന്നേ ദിവസം ബാലമണ്ഡനക തീർത്ഥത്തിലേക്ക് വന്ന് ഒന്നിച്ചേരും.

Verse 157

विश्वामित्र उवाच । एतदुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चाष्टकुलान्द्विजान् । अग्रतः कोपसंयुक्तस्ततोवचनमब्रवीत्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞു. അഷ്ടകുലജന്യ ബ്രാഹ്മണരെ തന്റെ മുമ്പിൽ വിളിച്ചു നിർത്തി, പിന്നെ ഈ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 158

एतैः सप्तकुलैर्विप्रैर्यत्कृतं वचनं न मे । कृतघ्नैस्ता ञ्छपिष्यामि कृतघ्नत्वान्न संशयः

ഈ ഏഴ് കുലങ്ങളിലെ വിപ്രർ എന്റെ ആജ്ഞ അനുഷ്ഠിച്ചില്ല; അവർ കൃതഘ്നരാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ അവരെ ശപിക്കും—അവരുടെ കൃതഘ്നതയിൽ സംശയം ഇല്ല.

Verse 159

यस्मादिदंपुरा प्रोक्तं मनुना सत्यवादिना । स्वायंभुवेन प्रोद्दिश्य कृतघ्नं सकलं जनम्

കാരണം ഇത് മുമ്പേ സത്യവാദിയായ സ്വായംഭുവ മനു പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്—കൃതഘ്നത സർവ്വജനത്തെയും എല്ലായിടത്തും മലിനമാക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചു.

Verse 160

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नवते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ബ്രഹ്മഹന്താവ്, സുരാപാനി, കള്ളൻ, വിശ്വാസഭംഗി, ശഠൻ—ഇവർക്കായി സദ്ജനങ്ങൾ പ്രായശ്ചിത്തം വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ കൃതഘ്നനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല.

Verse 161

अवध्या ब्राह्मणा गावः स्त्रियो बालास्तपस्विनः । तेनाऽहं न वधाम्येताञ्छिद्रेऽपि महति स्थिते

ബ്രാഹ്മണന്മാർ, പശുക്കൾ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, തപസ്വികൾ—ഇവർ അവധ്യർ. അതിനാൽ മഹാദോഷം ഉണ്ടായാലും ഞാൻ അവരെ വധിക്കുകയില്ല.

Verse 162

ततस्तोयं समादाय सदर्भं निजपाणिना । शशाप तान्द्विजश्रेष्ठान्कृतघ्नान्पाकशासनः

അപ്പോൾ പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ കൈയിൽ ദർഭയോടുകൂടിയ ജലം എടുത്ത്, കൃതഘ്നരായ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരെ ശപിച്ചു.

Verse 163

मम वाक्यादपि प्राप्य एते लक्ष्मीं द्विजोत्तमाः । निर्धनाः संभविष्यंति नीत्वा यद्द्वारतो ऽखिलम्

എന്റെ വാക്കുകൊണ്ടുതന്നെ സമൃദ്ധി നേടിയിട്ടും, ഈ ദ്വിജോത്തമർ വാതിലിലെത്തുന്നതെല്ലാം എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി അവസാനം ദരിദ്രരാകും.

Verse 164

भक्तानां च पीरत्यागमेतेषां वंशजा द्विजाः । करिष्यंति न सन्देहो यथा मम सुनिष्ठुराः । दाक्षिण्यरहिताः सर्वे तथा बह्वाशिनः सदा

ഇവരുടെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ദ്വിജർ പീഡിതഭക്തരെ ഉപേക്ഷിക്കും—സംശയമില്ല. എന്നോടു കാണിച്ചതു പോലെ തന്നെ കഠിനർ; എല്ലാവരും ദയാരഹിതരും എപ്പോഴും അതിഭോജികളും ആയിരിക്കും.

Verse 165

एवमुक्त्वाऽथ तान्विप्रान्सप्तवंशसमुद्भवान् । पुनः प्रोवाच तान्विप्राञ्छेषान्नगरसंभवान्

ഇങ്ങനെ ഏഴ് വംശങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ആ വിപ്രന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, അദ്ദേഹം വീണ്ടും നഗരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ശേഷിച്ച വിപ്രന്മാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 166

ममात्र दीयतां स्थानं स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । येन संवत्सरस्यांते पंचरात्रं वसाम्यहम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, എനിക്ക് ഇവിടെ തന്നേ ഒരു സ്ഥിരസ്ഥാനം ദയചെയ്യുക; അതിനാൽ ഓരോ വർഷാന്ത്യത്തിലും ഞാൻ അഞ്ചു രാത്രികൾ ഇവിടെ വസിക്കാം.

Verse 167

देवस्यास्य प्रपूजार्थं मर्त्यलोकसु खाय च । ब्राह्मणानां प्रपूजार्थं सर्वेषां भवतामिह

ഈ ദേവന്റെ സമ്പൂർണ്ണ പൂജയ്ക്കും, മർത്ത്യലോകത്തിലെ സുഖക്ഷേമത്തിനും, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ യഥോചിത സത്കാരത്തിനും—നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇവിടെ ഈ കര്‍മ്മം നിർവഹിക്കണം.

Verse 168

विश्वामित्र उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे तदर्थं स्थानमुत्तमम् । दर्शयामासुः संहृष्टाः प्रोचुश्च तदनंतरम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും ഹർഷിതരായി, ആ ലക്ഷ്യത്തിന് യോജിച്ച ഉത്തമസ്ഥലം കാണിച്ചു; അതിന് പിന്നാലെ ഉടൻ അവർ പറഞ്ഞു.

Verse 169

ब्रह्मस्थाने त्वया शक्र पंचरात्रमुपेत्य च । स्थातव्यं मर्त्यलोकस्य सुखमासेव्यतां प्रभो

ഹേ ശക്രാ, ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിൽ എത്തി നീ അഞ്ചു രാത്രികൾ താമസിക്കണം; ഹേ പ്രഭോ, ഈ അനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ മർത്ത്യലോകസുഖം അനുഭവിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 170

अत्र स्थाने तवाऽग्रे तु करिष्यामो महोत्सवम् । गीतवादित्रनिर्घोषैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजानां तर्पणैश्चैव सर्वकामसमृद्धिदम्

ഈ സ്ഥലത്ത്, നിന്റെ സന്നിധിയിൽ, ഞങ്ങൾ മഹോത്സവം നടത്തും—ഗീതവും വാദ്യങ്ങളുടെയും മുഴക്കവും, സുഗന്ധം, പുഷ്പമാല, അനുലേപനം എന്നിവയും, ദ്വിജന്മാർക്ക് തർപ്പണവും ചേർന്നത്; ഇത് സർവകാമസമൃദ്ധി നൽകുന്നതാണ്.

Verse 171

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहृष्टः पाकशासनः । पूजयित्वा द्विजान्सर्वान्गतोऽथ त्रिदिवालयम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ട് പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു. എല്ലാ ദ്വിജന്മാരെയും പൂജിച്ച് പിന്നെ തന്റെ ത്രിദിവാലയത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 206

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्ड हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये बालमण्डनतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ വിഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ബാലമണ്ഡനതീർത്ഥമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 206-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 215

कस्मिन्स्थाने च शक्रेण तच्च लिंगं प्रतिष्ठितम । वदास्माकं महाभाग तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ ലിംഗം ഏത് സ്ഥലത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു? ഹേ മഹാഭാഗാ, ഞങ്ങളോട് പറയുക—അതിന്റെ ദർശനത്തിൽ എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും?

Verse 984

शक्रोऽपि श्राद्धकर्माणि कृत्वा तेषां दिवौकसाम् । तीर्थयात्रापरो भूत्वा तथैव च व्यवस्थितः

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ ദിവൗകസർക്കായി ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. തുടർന്ന് തീർത്ഥയാത്രയിൽ പരനായ് അതേ വഴിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു.