Adhyaya 26

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । जालेश्वरेऽपि यत्प्रोक्तं त्वया पूर्वं द्विजोत्तम । तत्कथं तु भवेत्पुण्यमृषिसिद्धनिषेवितम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ജാലേശ്വരത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് പോലെ, ഋഷികളും സിദ്ധന്മാരും ആശ്രയിക്കുന്ന ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പുണ്യം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । तस्योत्पत्तिं कथयतः शृणु त्वं पाण्डुनन्दन

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— ജാലേശ്വരത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥം മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. ഹേ പാണ്ഡുനന്ദന, അതിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ കേൾക്കുക।

Verse 3

पुरा ऋषिगणाः सर्वे सेन्द्राश्चैव मरुद्गणाः । तापिता असुरैः सर्वैः क्षयं नीता ह्यनेकशः

പുരാതനകാലത്ത് എല്ലാ ഋഷിഗണങ്ങളും, ഇന്ദ്രനോടും മരുദ്ഗണങ്ങളോടും കൂടി, എല്ലാ അസുരന്മാരാലും പീഡിതരായി, പലവിധത്തിൽ പലവട്ടം നാശത്തിലേക്കു തള്ളപ്പെട്ടു।

Verse 4

बाणासुरप्रभृतिभिर्जम्भशुम्भपुरोगमैः । वध्यमाना ह्यनेकैश्च ब्रह्माणं शरणं गताः

ബാണാസുരാദികളാൽ, ജംഭ-ശുംഭന്മാർ മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, അനേകരാൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുകയും വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 5

विमानैः पर्वताकारैर्हयैश्चैव गजोपमैः । स्यन्दनैर्नगराकारैः सिंहशार्दूलयोजितैः

അവർ പർവ്വതാകാരമായ വിമാനങ്ങളിൽ, ഗജസമാനമായ കുതിരകളോടെ, നഗരാകൃതിയിലുള്ള രഥങ്ങളിൽ—സിംഹ-ശാർദൂലങ്ങൾ ചേർത്തവയിൽ—പുറപ്പെട്ടു।

Verse 6

कच्छपैर्मकरैश्चान्ये जग्मुरन्ये पदातयः । प्राप्य ते परमं स्थानमशक्यं यदधार्मिकैः

ചിലർ കച്ചപങ്ങളിലെയും മകരങ്ങളിലെയും മേൽ കയറി പോയി; ചിലർ പാദചാരികളായി പോയി. ഇങ്ങനെ അവർ അധാർമ്മികർക്കു പ്രാപ്യമല്ലാത്ത പരമസ്ഥാനത്തെത്തി।

Verse 7

दृष्ट्वा पद्मोद्भवं देवं सर्वलोकस्य शङ्करम् । ते सर्वे तत्र गत्वा तु स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

പദ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഹിതകാരിയായ ആ ദേവൻ ശങ്കരനെ കണ്ടു അവർ എല്ലാവരും അവിടെ ചെന്നു ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ സ്തുതി ചെയ്തു।

Verse 8

देवा ऊचुः । जयामेय जयाभेद जय सम्भूतिकारक । पद्मयोने सुरश्रेष्ठ त्वां वयं शरणं गताः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ജയമാകട്ടെ, ഹേ അജേയാ! ജയമാകട്ടെ, ഹേ അഭേദ്യാ! ജയമാകട്ടെ, ഹേ സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ കാരണാ! ഹേ പദ്മയോനേ, സുരശ്രേഷ്ഠാ! ഞങ്ങൾ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 9

तच्छ्रुत्वा तु वचो देवो देवानां भावितात्मनाम् । मेघगम्भीरया वाचा प्रत्युवाच पितामहः

ശാസിതചിത്തരായ ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പിതാമഹൻ മേഘഗംഭീരമായ വാണിയിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 10

किं वो ह्यागमनं देवाः सर्वेषां च विवर्णता । केनावमानिताः सर्वे शीघ्रं कथयतामराः

ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ വന്നു? നിങ്ങളെല്ലാവരുടെയും വർണ്ണം എന്തുകൊണ്ട് മങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു? നിങ്ങളെല്ലാവരെയും ആരാണ് അപമാനിച്ചത്? ഹേ അമരന്മാരേ, വേഗം പറയുക।

Verse 11

देवा ऊचुः । बाणो नाम महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । तेनास्माकं हृतं सर्वं धनरत्नैर्वियोजिताः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ‘ബാണൻ’ എന്നൊരു ദാനവൻ ഉണ്ട്; മഹാവീരൻ, ബലത്തിന്റെ ദർപ്പത്തിൽ മദിച്ചവൻ. അവൻ ഞങ്ങളുടെ എല്ലാം കവർന്നു; ഞങ്ങളെ ധനരത്നങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി।

Verse 12

देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चिन्तयामास देवेशस्तस्य नाशाय या क्रिया

ദേവന്മാരുടെ വചനം കേട്ട് ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ്, അവന്റെ നാശത്തിനായി ഏതു നടപടി വേണമെന്നു ചിന്തിച്ചു.

Verse 13

अवध्यो दानवः पापः सर्वेषां वै दिवौकसाम् । मुक्त्वा तु शङ्करं देवं न मया न च विष्णुना

ആ പാപിയായ ദാനവൻ സ്വർഗവാസികളൊക്കെയുംക്കു അവധ്യൻ; ശങ്കരദേവനെ ഒഴികെ, ഞാനോ വിഷ്ണുവോ അവനെ വധിക്കുവാൻ കഴിയില്ല.

Verse 14

तत्रैव सर्वे गच्छामो यत्र देवो महेश्वरः । स गतिश्चैव सर्वेषां विद्यतेऽन्यो न कश्चन

വരിക, ദേവ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു നാം എല്ലാവരും പോകാം; അവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാവർക്കും ഏക ശരണം, പരമഗതി—അവനെക്കാൾ വേറെ ഗതി ഇല്ല.

Verse 15

एवमुक्त्वा सुरैः सर्वैर्ब्रह्मा वेदविदांवरः । ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिरतो यत्र महेश्वरः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വേദവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാ ദേവന്മാരോടും കൂടി, പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൂട്ടി മഹേശ്വരൻ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 16

स्तुतिभिश्च सुपुष्टाभिस्तुष्टाव परमेश्वरम्

കൂടാതെ നന്നായി ഘടിതവും ശക്തിയുള്ളതുമായ സ്തുതികളാൽ അവർ പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 17

देवा ऊचुः । जय त्वं देवदेवेश जयोमार्धशरीरधृक् । वृषासन महाबाहो शशाङ्ककृतभूषण

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ജയം നിനക്കു, ദേവദേവേശ്വരാ! ജയം നിനക്കു, ഉമയെ അർദ്ധശരീരമായി ധരിക്കുന്നവനേ. വൃഷഭവാഹന മഹാബാഹോ, ചന്ദ്രനാണ് നിന്റെ ഭൂഷണം!

Verse 18

नमः शूलाग्रहस्ताय नमः खट्वाङ्गधारिणे । जय भूतपते देव दक्षयज्ञविनाशन

ശൂലാഗ്രം കൈയിൽ ധരിക്കുന്നവനേ നമസ്കാരം; ഖട്വാംഗധാരിയേ നമസ്കാരം. ഹേ ഭൂതപതേ ദേവാ, ദക്ഷയജ്ഞവിനാശകാ, ജയം നിനക്കു!

Verse 19

पञ्चाक्षर नमो देव पञ्चभूतात्मविग्रह । पञ्चवक्त्रमयेशान वेदैस्त्वं तु प्रगीयसे

ഹേ ദേവാ, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രത്താൽ നിനക്കു നമോ—നിന്റെ വിഗ്രഹം പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മസ്വരൂപം. ഹേ ഈശാനാ, പഞ്ചവക്ത്രരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവനേ, വേദങ്ങൾ നിന്നെയേ പാടുന്നു.

Verse 20

सृष्टिपालनसंहारांस्त्वं सदा कुरुषे नमः । अष्टमूर्ते स्मरहर स्मर सत्यं यथा स्तुतः

നീ സദാ സൃഷ്ടി, പാലനം, സംഹാരം എന്നിവ നടത്തുന്നു—നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ അഷ്ടമൂർത്തേ സ്മരഹരാ, നീ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ഞങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥനയെ സത്യമെന്നു സ്മരിച്ചു കാക്കണമേ.

Verse 21

पञ्चात्मिका तनुर्देव ब्राह्मणैस्ते प्रगीयते । सद्यो वामे तथाघोरे ईशो तत्पुरुषे तथा

ഹേ ദേവാ, ബ്രാഹ്മണർ നിന്റെ ശരീരത്തെ പഞ്ചാത്മികമെന്നു പാടുന്നു—സദ്യോജാതം, വാമം, അഘോരം, ഈശം, കൂടാതെ തത്പുരുഷം—ഇവയാണ് നിന്റെ രൂപങ്ങൾ.

Verse 22

हेमजाले सुविस्तीर्णे हंसवत्कूजसे हर । एवं स्तुतो मुनिगणैर्ब्रह्माद्यैश्च सुरासुरैः

ഹേ ഹരാ! വിശാലമായി വിരിഞ്ഞ സ്വർണ്ണജാലത്തിൽ നീ ഹംസത്തെപ്പോലെ മധുരമായി കൂജിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ മുനിഗണങ്ങളും ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും ദേവ-അസുരന്മാരും ഒരുപോലെ നിന്നെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 23

प्रहृष्टः सुमना भूत्वा सुरसङ्घानुवाच ह

അവൻ അത്യന്തം ഹർഷിതനായി, ഹൃദയത്തിൽ പ്രസാദം ധരിച്ചു, സമവേത ദേവസംഘത്തോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 24

ईश्वर उवाच । स्वागतं देवविप्राणां सुप्रभाताद्य शर्वरी । किं कुर्मो वदत क्षिप्रं कोऽन्यः सेव्यः सुरासुरैः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവന്മാരേ, ദേവവിപ്രന്മാരേ, സ്വാഗതം. ഈ രാത്രി ഇപ്പോൾ ശുഭപ്രഭാതമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വേഗം പറയുക—നാം എന്തു ചെയ്യണം? ദേവ-അസുരന്മാർ ഇരുവരും സേവിക്കേണ്ട മറ്റാരുണ്ട്?

Verse 25

किं दुःखं को नु सन्तापः कुतो वो भयमागतम् । कथयध्वं महाभागाः कारणं यन्मनोगतम्

ഇത് എന്തു ദുഃഖം? എന്തു സന്താപം? നിങ്ങളുടെ ഭയം എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ, മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന കാരണമെന്തെന്ന് പറയുക.

Verse 26

एवमुक्तास्तु रुद्रेण प्रत्यवोचन्सुरर्षभाः । स्वान्स्वान्देहान्दर्शयन्तो लज्जमाना अधोमुखाः

രുദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ മറുപടി പറഞ്ഞു—തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ദേഹങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട്, ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി.

Verse 27

अस्ति घोरो महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । बाणो नामेति विख्यातो यस्य तत्त्रिपुरं महत्

ഭയങ്കരനും മഹാവീര്യവാനുമായ ഒരു ദാനവൻ ഉണ്ട്; തന്റെ ബലഗർവത്തിൽ മദിച്ചവൻ. അവൻ ‘ബാണൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ; അവനുടേതാണ് ആ മഹത്തായ നഗരം ‘ത്രിപുരം’।

Verse 28

तेन वै सुतपस्तप्तं दशवर्षशतानि हि । तस्य तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा नियमेन दमेन च

അവൻ തീർച്ചയായും ദശവർഷശതങ്ങളായി, അഥവാ ആയിരം വർഷം, കഠിന തപസ്സു ചെയ്തു. അവന്റെ നിയമവും ദമവും കണ്ടു ബ്രഹ്മാവ് സന്തുഷ്ടനായി।

Verse 29

पुराणि तान्यभेद्यानि ददौ कामगमानि वै । आयसं राजतं चैव सौवर्णं च तथापरम्

ബ്രഹ്മാവ് അവന് ആ പുരങ്ങൾ ദാനം ചെയ്തു—അവ ഭേദിക്കാനാകാത്തവയും ഇഷ്ടാനുസാരം സഞ്ചരിക്കുന്നവയും: ഒന്ന് ഇരുമ്പിൻറെ, ഒന്ന് വെള്ളിയുടെ, മറ്റൊന്ന് സ്വർണ്ണത്തിന്റെ।

Verse 30

त्रिपुरं ब्रह्मणा सृष्टं भ्रमत्तत्कामगामि च । तस्यैव तु बलोत्कृष्टास्त्रिपुरे दानवाः स्थिताः

ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ത്രിപുരം ഇഷ്ടാനുസാരം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നവയായിരുന്നു. അതേ ത്രിപുരത്തിനുള്ളിൽ അവനുടേതായ അത്യന്തം ബലവാന്മാരായ ദാനവർ പാർത്തു।

Verse 31

त्रैलोक्यं सकलं देव पीडयन्ति महासुराः । दण्डपाशासिशस्त्राणि अविकारे विकुर्वते । त्रिपुरं दानवैर्जुष्टं भ्रमत्तच्चक्रसंनिभम्

ഹേ ദേവാ! ആ മഹാസുരന്മാർ സമസ്ത ത്രൈലോക്യത്തെയും പീഡിപ്പിക്കുന്നു. ദണ്ഡം, പാശം, ഖഡ്ഗം മുതലായ ശസ്ത്രങ്ങളാൽ അവർ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ കലഹം വിതയ്ക്കുന്നു. ദാനവർ നിറഞ്ഞ ത്രിപുരം ചക്രംപോലെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 32

क्वचिद्दृश्यमदृश्यं वा मृगतृष्णैव लक्ष्यते

ചിലപ്പോൾ അത് ദൃശ്യമാകുന്നു, ചിലപ്പോൾ അദൃശ്യമാകുന്നു—മൃഗതൃഷ്ണപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 33

यस्मिन्पतति तद्दिव्यं दृप्तस्य त्रिपुरं महत् । न तत्र ब्राह्मणा देवा गावो नैव तु जन्तवः

ആ അഹങ്കാരിയുടെ ദിവ്യവും മഹത്തുമായ ത്രിപുരം എവിടെ പതിക്കുമോ, അവിടെ ബ്രാഹ്മണരും ഇല്ല, ദേവന്മാരും ഇല്ല, പശുക്കളും ഇല്ല—ഒരു ജീവിയും ശേഷിക്കില്ല.

Verse 34

न तत्र दृश्यते किंचित्पतेद्यत्र पुरत्रयम् । नद्यो ग्रामाश्च देशाश्च बहवो भस्मसात्कृताः

പുരത്രയം (ത്രിപുരം) എവിടെ പതിക്കുമോ, അവിടെ ഒന്നും ശേഷിച്ചതായി കാണപ്പെടില്ല; അനേകം നദികളും ഗ്രാമങ്ങളും ദേശങ്ങളും ഭസ്മമാകും.

Verse 35

सुवर्णं रजतं चैव मणिमौक्तिकमेव च । स्त्रीरत्नं शोभनं यच्च तत्सर्वं कर्षते बलात्

സ്വർണം, വെള്ളി, മണിമുത്തുകൾ, കൂടാതെ സ്ത്രീരത്നമെന്നു പറയുന്ന ശോഭനധനം—അവയെല്ലാം അവൻ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 36

न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा निशि वा हर । शक्यते देवसङ्घैश्च निहन्तुं स कथंचन

ശസ്ത്രം കൊണ്ടുമല്ല, അസ്ത്രം കൊണ്ടുമല്ല, പകലിലും അല്ല രാത്രിയിലും അല്ല, ഹേ ഹര—ദേവസംഘങ്ങൾക്കും അവനെ യാതൊരു വിധത്തിലും വധിക്കാനാവില്ല.

Verse 37

तद्दहस्व महादेव त्वं हि नः परमा गतिः । एवं प्रसादं देवेश सर्वेषां कर्तुमर्हसि

അതുകൊണ്ട് ഹേ മഹാദേവാ, അതിനെ ദഹിപ്പിക്കണമേ; നീയേ ഞങ്ങളുടെ പരമഗതി. ഹേ ദേവേശ്വരാ, ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രസാദം എല്ലാവർക്കും നൽകുവാൻ നീ അർഹനാകുന്നു.

Verse 38

येन देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । परां धृतिं समायान्ति तत्प्रभो कर्तुमर्हसि

ഹേ പ്രഭോ, ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും തപോധന ഋഷിമാരും പരമ ധൈര്യവും സ്ഥിരതയും പ്രാപിക്കുവാൻ ഇടയാകുന്ന കാര്യം നീ ചെയ്യണമേ.

Verse 39

ईश्वर उवाच । एतत्सर्वं करिष्यामि मा विषादं गमिष्यथ । अचिरेणैव कालेन कुर्यां युष्मत्सुखावहम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും; നിങ്ങൾ വിഷാദത്തിലാകരുത്. വളരെ കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമസുഖങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെല്ലാം ഞാൻ സാധിപ്പിക്കും.

Verse 40

आश्वासयित्वा तान्देवान्सर्वानिन्द्रपुरोगमान् । चिन्तयामास देवेशस्त्रिपुरस्य वधं प्रति

ഇന്ദ്രനെ മുൻപിൽ നിർത്തിയുള്ള ആ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, ദേവേശ്വരൻ ത്രിപുരവധത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 41

कथं केन प्रकारेण हन्तव्यं त्रिपुरं मया । तमेकं नारदं मुक्त्वा नान्योपायो विधीयते

‘ഞാൻ ത്രിപുരത്തെ എങ്ങനെ, ഏതു രീതിയിൽ വധിക്കണം? ആ ഒരേയൊരു നാരദനെ ഒഴിച്ചാൽ മറ്റൊരു ഉപായവും കാണുന്നില്ല.’

Verse 42

एवं संस्तभ्य चात्मानं ततो ध्यातः स नारदः । तत्क्षणादेव सम्प्राप्तो वायुभूतो महातपाः

ഇങ്ങനെ സ്വയം സംയമിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം നാരദനെ ധ്യാനിച്ചു. അതേ ക്ഷണത്തിൽ മഹാതപസ്വി കാറ്റിന്റെ വേഗംപോലെ വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.

Verse 43

कमण्डलुधरो देवस्त्रिदण्डी ज्ञानकोविदः । योगपट्टाक्षसूत्रेण छत्रेणैव विराजितः

ആ ദിവ്യമുനി കമണ്ഡലു ധരിച്ചു, ത്രിദണ്ഡം വഹിച്ചു, ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണനായി; യോഗപട്ടം, അക്ഷമാല, ഛത്രം എന്നിവകൊണ്ട് ശോഭിച്ചു ദീപ്തനായി നിന്നു.

Verse 44

जटाजूटाबद्धशिरा ज्वलनार्कसमप्रभः । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य दण्डवत्पतितो भुवि

ജടാജൂടം കെട്ടിയ ശിരസ്സോടെ, അഗ്നിയും സൂര്യനുംപോലെ ദീപ്തനായി, അദ്ദേഹം മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് പിന്നെ ദണ്ഡവത് ആയി ഭൂമിയിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു.

Verse 45

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा नारदो भगवान्मुनिः । स्तोत्रेण महता शर्वः स्तुतो भक्त्या महामनाः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ മുനി നാരദൻ കൈകൂപ്പി, ഭക്തിഭാവത്തോടെ മഹത്തായ സ്തോത്രംകൊണ്ട് ശർവൻ (ശിവൻ)നെ സ്തുതിച്ചു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയം ഭക്തിയിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 46

नारद उवाच । जय शम्भो विरूपाक्ष जय देव त्रिलोचन । जय शङ्कर ईशान रुद्रेश्वर नमोऽस्तु ते

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ജയ ശംഭോ, വിരൂപാക്ഷ! ജയ ദേവ, ത്രിലോചന! ജയ ശങ്കര, ഈശാന, രുദ്രേശ്വര—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 47

त्वं पतिस्त्वं जगत्कर्ता त्वमेव लयकृद्विभो । त्वमेव जगतां नाथो दुष्टातकनिषूदनः

നീ തന്നെയാണ് പ്രഭു; നീ തന്നെയാണ് ലോകസ്രഷ്ടാവ്; ഹേ വിഭോ, നീ തന്നെയാണ് ലയകാരകൻ. നീ തന്നെയാണ് സർവ്വജീവങ്ങളുടെ നാഥൻ, ദുഷ്ടരെയും പാപത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

Verse 48

त्वं नः पाहि सुरेशान त्रयीमूर्ते सनातन । भवमूर्ते भवारे त्वं भजतामभयो भव

ഹേ സുരേശാനേ, ഹേ സനാതന ത്രയീമൂർത്തേ, ഞങ്ങളെ കാത്തരുളേണമേ. ഹേ ഭവമൂർത്തേ, ഹേ ഭവാരേ, നിന്നെ ഭജിക്കുന്നവർക്ക് നീ അഭയദായകനാകേണമേ.

Verse 49

भवभावविनाशार्थं भव त्वां शरणं भजे । किमर्थं चिन्तितो देव आज्ञा मे दीयतां प्रभो

സാംസാരഭാവം നശിപ്പാൻ, ഹേ ഭവ, ഞാൻ നിന്റെ ശരണം ഭജിക്കുന്നു. ഹേ ദേവാ, ഏതു ഉദ്ദേശ്യത്താൽ നിന്നെ സ്മരിച്ചിരിക്കുന്നു? ഹേ പ്രഭോ, എനിക്ക് നിന്റെ ആജ്ഞ ദയചെയ്യണമേ.

Verse 50

कस्य संक्षोभये चित्तं को वाद्य पततु क्षितौ । कमद्य कलहेनाहं योजये जयतांवर

ഞാൻ ആരുടെ ചിത്തം കലക്കണം? ആരെയാണ് ഇന്ന് ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തേണ്ടത്? ഹേ ജയികളുടെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇന്ന് ഞാൻ ആരെയാണു കലഹംകൊണ്ട് സംഘർഷത്തിലേക്ക് നയിക്കേണ്ടത്?

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवदेवो महेश्वरः । उत्फुल्लनयनो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ഈ വചനം അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 52

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सदैव कलहप्रिय । वीणावादनतत्त्वज्ञ ब्रह्मपुत्र सनातन

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! നിനക്കു സ്വാഗതം; നീ സദാ കലഹപ്രിയൻ, വീണാവാദനത്തിന്റെ തത്ത്വജ്ഞൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സനാതന പുത്രൻ।

Verse 53

गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र तत्त्रिपुरं महत् । बाणस्य दानवेन्द्रस्य सर्वलोकभयावहम्

ഹേ നാരദാ! ദാനവേന്ദ്രനായ ബാണനുടേതും സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഭയാവഹവുമായ ആ മഹാത്രിപുരം ഉള്ളിടത്തേക്ക് നീ വേഗം പോകുക।

Verse 54

भर्तारो देवतातुल्याः स्त्रियस्तत्राप्सरःसमाः । तासां वै तेजसा चैव भ्रमते त्रिपुरं महत्

ആ നഗരത്തിൽ ഭർത്താക്കന്മാർ ദേവതാസമാനരും സ്ത്രീകൾ അപ്സരസ്സമാനരുമാണ്; അവരുടെ തേജസ്സാൽ മഹാത്രിപുരം പോലും ചുറ്റി മിനുങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 55

न शक्यते कथं भेत्तुं सर्वोपायैर्द्विजोत्तम । गत्वा त्वं मोहय क्षिप्रं पृथग्धर्मैरनेकधा

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! സർവ്വോപായങ്ങളാലും അതിനെ ഭേദിക്കാനാവില്ല; അതിനാൽ നീ അവിടെ ചെന്നു, വ്യത്യസ്ത ധർമ്മാചാരങ്ങളാൽ അവരെ പലവിധം വേഗം മോഹിപ്പിക്കൂ।

Verse 56

नारद उवाच । तव वाक्येन देवेश भेदयामि पुरोत्तमम् । अभेद्यं बहुधोपायैर्यत्तु देवैः सवासवैः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ! നിന്റെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ ആ ഉത്തമപുരിയെ ഭേദിപ്പിക്കും; പല ഉപായങ്ങളുണ്ടായിട്ടും ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർക്കും അത് അഭേദ്യമെന്നു കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 57

एवमुक्त्वा गतो भूप शतयोजनमायतम् । बाणस्य तत्पुरश्रेष्ठमृद्धिवृद्धिसमायुतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ഹേ രാജാവേ, അവൻ ബാണന്റെ ആ നഗരശ്രേഷ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി; അത് ശതയോജന വ്യാപ്തിയുള്ളതും സമൃദ്ധിയും നിരന്തരം വർധിക്കുന്ന വൈഭവവും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.

Verse 58

कृतकौतुकसम्बाधं नानाधातुविचित्रितम् । अनेकहर्म्यसंछन्नमनेकायतनोज्ज्वलम्

ആ നഗരം നിർമ്മിത കൗതുകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, നാനാധാതുക്കളാൽ വിചിത്രമായി ശോഭിച്ചതും; അനേകം ഹർമ്യങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും, പല ആയതനങ്ങളാൽ ദീപ്തമായതുമായിരുന്നു.

Verse 59

द्वारतोरणसंयुक्तं कपाटार्गलभूषितम् । बहुयन्त्रसमोपेतं प्राकारपरिखोज्ज्वलम्

അത് ദ്വാര-തോരണങ്ങളാൽ സംയുക്തവും, കപാട-അർഗളങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും; അനേകം യന്ത്രങ്ങളാൽ സജ്ജവും, പ്രാകാരവും പരിഖയും കൊണ്ട് ദീപ്തവുമായിരുന്നു.

Verse 60

वापीकृपतडागैश्च देवतायतनैर्युतम् । हंसकारण्डवाकीर्णं पद्मिनीखण्डमण्डितम्

അത് വാപി, കൂപം, തടാകം മുതലായവകൊണ്ട് ശോഭിച്ചതും ദേവതായതനങ്ങളാൽ യുക്തവുമായിരുന്നു. ഹംസ-കാരണ്ഡവ പക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞതും, പദ്മിനീഖണ്ഡങ്ങൾ (താമരക്കാടുകൾ) കൊണ്ട് അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു.

Verse 61

अनेकवनशोभाढ्यं नानाविहगमण्डितम् । एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य पुरमुत्तमम्

അനേകം വനങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ സമൃദ്ധവും, നാനാവിഹഗങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും—ഇങ്ങനെ ഗുണഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു ബാണന്റെ ആ ഉത്തമ നഗരം.

Verse 62

तस्य मध्ये महाकायं सप्तकक्षं सुशोभितम् । बाणस्य भवनं दिव्यं सर्वं काञ्चनभूषितम्

അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ബാണന്റെ ദിവ്യഭവനം നിലകൊണ്ടിരുന്നു—അത്യന്തം വിശാലം, ഏഴ് കക്ഷങ്ങളാൽ സുന്ദരമായി അലങ്കൃതം, മുഴുവനും സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതം.

Verse 63

मौक्तिकादामशोभाढ्यं वज्रवैडूर्यभूषितम् । रुक्मपट्टतलाकीर्णं रत्नभूम्या सुशोभितम्

അത് മുത്തുമാലകളുടെ ശോഭയാൽ സമൃദ്ധം, വജ്രവും വൈഡൂര്യരത്നങ്ങളും കൊണ്ട് ഭൂഷിതം; സ്വർണപ്പട്ടകൾ പതിപ്പിച്ച നിലവും രത്നമയമായ ഭൂമിയും അതിനെ അത്യന്തം ശോഭിപ്പിച്ചു.

Verse 64

मत्तमातङ्गनिःश्वासैः स्यन्दनैः संकुलीकृतम् । हयहेषितशब्दैश्च नारीणां नूपुरस्वनैः

മത്തഗജങ്ങളുടെ ഉഷ്ണ നിശ്വാസവും രഥങ്ങളുടെ തിരക്കുമാൽ അത് നിറഞ്ഞിരുന്നു; കുതിരകളുടെ ഹേഷിതധ്വനിയും സ്ത്രീകളുടെ നൂപുരനാദവും അവിടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 65

खड्गतोमरहस्तैश्च वज्राङ्कुशशरायुधैः । रक्षितं घोररूपैश्च दानवैर्बलदर्पितैः

അത് ബലദർപ്പത്തിൽ മദിച്ച ഭീകരരൂപികളായ ദാനവന്മാർ കാവലിരുന്നു—കൈകളിൽ ഖഡ്ഗവും തോമരവും ധരിച്ചു, വജ്രം, അങ്കുശം, ശരായുധങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സുസജ്ജരായി.

Verse 66

एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य भवनोत्तमम् । कैलासशिखरप्रख्यं महेन्द्रभवनोपमम्

ഇങ്ങനെ ഗുണഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ബാണന്റെ ആ ശ്രേഷ്ഠഭവനം—കൈലാസശിഖരത്തെപ്പോലെ ദീപ്തവും, മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഭവനത്തോട് ഉപമിക്കാവുന്നതുമായിരുന്നു.

Verse 67

नारदो गगने शीघ्रमगमत्पुरसंमुखः । द्वारदेशं समासाद्य क्षत्तारं वाक्यमब्रवीत्

നാരദൻ വേഗത്തിൽ ആകാശമാർഗ്ഗം നഗരത്തോട്ടു പോയി. ദ്വാരപ്രദേശത്ത് എത്തി ദ്വാരപാലകനോടു ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 68

भोभोः क्षत्तर्महाबुद्धे राजकार्यविशारद । शीघ्रं बाणाय चाचक्ष्व नारदो द्वारि तिष्ठति

“ഹോ ഹോ! ഹേ ക്ഷത്തരേ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, രാജകാര്യത്തിൽ നിപുണനേ! വേഗം ബാണനോട് അറിയിക്ക—നാരദൻ ദ്വാരത്തിൽ നിൽക്കുന്നു.”

Verse 69

स वन्दयित्वा चरणौ नारदस्य त्वरान्वितः । सभामध्यगतं बाणं विज्ञप्तुमुपचक्रमे

അവൻ നാരദന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദനം ചെയ്ത്, അതിവേഗം സഭാമദ്ധ്യത്തിലുള്ള ബാണനോട് കാര്യം അറിയിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 70

वेपमानाङ्गयष्टिस्तु करेणापिहिताननः । शृण्वतां सर्वयोधानामिदं वचनमब्रवीत्

അവന്റെ ശരീരം വിറച്ചു; കൈകൊണ്ട് മുഖം മറച്ച്, എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും കേൾക്കേ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 71

वन्दितो देवगन्धर्वैर्यक्षकिन्नरदानवैः । कलिप्रियो दुराराध्यो नारदो द्वारि तिष्ठति

“ദേവഗന്ധർവ്വന്മാർ, യക്ഷകിന്നരന്മാർ, ദാനവന്മാർ വന്ദിക്കുന്ന; കലഹപ്രിയനും ദുരാരാധ്യനും ആയ നാരദൻ ദ്വാരത്തിൽ നിൽക്കുന്നു.”

Verse 72

द्वारपालस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा बाणस्त्वरान्वितः । द्वाःस्थमाह महादैत्यः सविस्मयमिदं तदा

ദ്വാരപാലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ബാണൻ അതിവേഗം ഉണർന്നു. അപ്പോൾ ആ മഹാദൈത്യൻ വിസ്മയത്തോടെ ഉടൻ തന്നെ ദ്വാരസ്ഥനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 73

बाण उवाच । ब्रह्मपुत्रं सतेजस्कं दुःसहं दुरतिक्रमम् । प्रवेशय महाभागं किमर्थं वारितो बहिः

ബാണൻ പറഞ്ഞു—“ബ്രഹ്മപുത്രൻ തേജസ്സുള്ളവൻ, ദുർദ്ധർഷൻ, ദുർലഘ്യൻ. ഹേ മഹാഭാഗാ, അദ്ദേഹത്തെ അകത്ത് പ്രവേശിപ്പിക്ക; എന്തിന് പുറത്തു തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു?”

Verse 74

श्रुत्वा प्रभोर्वचस्तस्य प्रावेशयदुदीरितम् । गत्वा वेगेन महता नारदं गृहमागतम्

പ്രഭുവിന്റെ ‘പ്രവേശിപ്പിക്ക’ എന്ന കല്പന കേട്ട് അവൻ പാഞ്ഞു. മഹാവേഗത്തിൽ ചെന്നു നാരദനെ ഗൃഹപ്രാസാദത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 75

दृष्ट्वा देवर्षिमायान्तं नारदं सुरपूजितम् । साहसोत्थाय संहृष्टो ववन्दे चरणौ मुनेः

ദേവന്മാർ പൂജിക്കുന്ന ദേവർഷി നാരദൻ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ അവൻ ആനന്ദത്തോടെ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് മുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിച്ചു.

Verse 76

ददौ चासनमर्घ्यं च पाद्यं पूजां यथाविधि । न्यवेदयच्च तद्राज्यमात्मानं बान्धवैः सह

അവൻ വിധിപ്രകാരം ആസനം, അർഘ്യം, പാദ്യം, പൂജ എന്നിവ അർപ്പിച്ചു; പിന്നെ ബന്ധുക്കളോടുകൂടെ തന്റെ രാജ്യം തന്നെയും മുനിക്ക് സമർപ്പിച്ചു.

Verse 77

पप्रच्छ कुशलं चापि मुनिं बाणासुरः स्वयम्

അപ്പോൾ ബാണാസുരൻ സ്വയം മുനിയോടു കുശലക്ഷേമം ചോദിച്ചു.

Verse 78

नारद उवाच । साधु साधु महाबाहो दनोर्वंशविवर्द्धन । कोऽन्यस्त्रिभुवने श्लाघ्यस्त्वां मुक्त्वा दनुपुंगव

നാരദൻ പറഞ്ഞു— സാധു, സാധു, മഹാബാഹോ! ദനുവംശവിവർദ്ധന! ഹേ ദാനവപുംഗവ, നിന്നെ വിട്ട് ത്രിഭുവനത്തിൽ മറ്റാരാണ് ശ്ലാഘ്യൻ?

Verse 79

पूजितोऽहं दनुश्रेष्ठ धनरत्नैः सुशोभनैः । राज्येन चात्मना वापि ह्येवं कः पूजयेत्परः

ഹേ ദനുശ്രേഷ്ഠാ! നീ എന്നെ മനോഹരമായ ധനരത്നങ്ങളാൽ, നിന്റെ രാജ്യത്താൽ, നിന്റെ സ്വയംകൊണ്ടും ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ മറ്റാരാണ് മറ്റൊരാളെ പൂജിക്കുക?

Verse 80

न मे कार्यं हि भोगेन भुङ्क्ष्व राज्यमनामयम् । त्वद्दर्शनोत्सुकः प्राप्तो दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्

എനിക്ക് ഭോഗങ്ങളുടെ ആവശ്യമില്ല; നീ അനാമയമായി നിന്റെ രാജ്യം ഭരിക്ക. മഹേശ്വരദേവനെ ദർശിച്ച ശേഷം, നിന്നെ കാണാനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 81

भ्रमते त्रिपुरं लोके स्त्रीसतीत्वान्मया श्रुतम् । तान्द्रष्टुकामः सम्प्राप्तस्त्वद्दारान्दानवेश्वर

സ്ത്രീസതീത്വം മൂലം ത്രിപുരാ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഹേ ദാനവേശ്വരാ, അവരെ കാണുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യമാരുടെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 82

मन्यसे यदि मे शीघ्रं दर्शयस्व च माचिरम् । नारदस्य वचः श्रुत्वा कञ्चुकिं समुदीक्ष्य वै

നിനക്കിഷ്ടമെങ്കിൽ അവരെ എനിക്ക് വേഗം കാണിക്കൂ; താമസിക്കരുത്. നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് കഞ്ചുകിയെ നോക്കി.

Verse 83

अन्तःपुरचरं वृद्धं दण्डपाणिं गुणान्वितम् । उवाच राजा हृष्टात्मा शब्देनापूरयन्दिशः

അന്തഃപുരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദണ്ഡധാരിയായ ഗുണസമ്പന്ന വൃദ്ധനോട് ഹർഷിതനായ രാജാവ് വിളിച്ചു പറഞ്ഞു; അവന്റെ ശബ്ദം ദിക്കുകളെ നിറച്ചു.

Verse 84

नारदाय महादेवीं दर्शयस्वेह कञ्चुकिन् । अन्तःपुरचरैः सर्वैः समेतामविशङ्कितः

ഓ കഞ്ചുകീ, ഇവിടെ നാരദന് മഹാദേവിയെ ദർശിപ്പിക്കൂ. അവൾ അന്തഃപുരത്തിലെ എല്ലാ സേവകരോടും കൂടി ഭയവും സംശയവും ഇല്ലാതെ വരട്ടെ.

Verse 85

नाथस्याज्ञां पुरस्कृत्य गृहीत्वा नारदं करे । प्रविश्याकथयद्देव्यै नारदोऽयं समागतः

നാഥന്റെ ആജ്ഞയെ മുൻനിർത്തി കഞ്ചുകി നാരദന്റെ കൈ പിടിച്ച് അകത്ത് പ്രവേശിച്ച് ദേവിയോട് അറിയിച്ചു—“ഇത് നാരദൻ; എത്തിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 86

दृष्ट्वा देवी मुनिश्रेष्ठं कृत्वा पादाभिवन्दनम् । आसनं काञ्चनं शुभ्रमर्घ्यपाद्यादिकं ददौ

മുനിശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട ദേവി പാദങ്ങളിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു; ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണാസനം, അർഘ്യം, പാദ്യം മുതലായ സ്വീകരണോപചാരങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു.

Verse 87

तस्यै स भगवांस्तुष्टो ह्याशीर्वादमदात्परम् । नान्या देवि त्रिलोकेऽपि त्वत्समा दृश्यतेऽङ्गना

അവളിൽ പ്രസന്നനായ ഭഗവത്സ്വരൂപനായ ഋഷി അവൾക്കു പരമാശീർവാദം നൽകി— “ഹേ ദേവി, ത്രിലോകത്തിലും നിനക്കു തുല്യയായ സ്ത്രീ മറ്റാരും കാണപ്പെടുന്നില്ല।”

Verse 88

पतिव्रता शुभाचारा सत्यशौचसमन्विता । यस्याः प्रभावात्त्रिपुरं भ्रमते चक्रवत्सदा

നീ പതിവ്രതയും ശുഭാചാരിണിയും സത്യ-ശൗചസമ്പന്നയുമാണ്; നിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ത്രിപുരം എപ്പോഴും ചക്രംപോലെ ഭ്രമിക്കുന്നു।

Verse 89

तच्छ्रुत्वा वचनं देवी नारदस्य सुदान्वितम् । पर्यपृच्छदृषिं भक्त्या धर्मं धर्मभृतांवरा

നാരദന്റെ കൃപാപൂർണ്ണമായ വചനം കേട്ട ദേവി—ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠ—ഭക്തിയോടെ ഋഷിയോട് ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു।

Verse 90

राज्ञ्युवाच । भगवन्मानुषे लोके देवास्तुष्यन्ति कैर्व्रतैः । कानि दानानि दीयन्ते येषां च स्यान्महत्फलम्

രാജ്ഞി പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ, മനുഷ്യലോകത്തിൽ ഏത് വ്രതങ്ങളാൽ ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകുന്നു? കൂടാതെ ഏത് ദാനങ്ങൾ നൽകിയാൽ മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കും?”

Verse 91

उपवासाश्च ये केचित्स्त्रीधर्मे कथिता बुधैः । यैः कृतैः स्वर्गमायान्ति सुकृतिन्यः स्त्रियो यथा

സ്ത്രീധർമ്മത്തിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള ഏത് ഏത് ഉപവാസങ്ങളാണോ, അവ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ പുണ്യവതികളായ സ്ത്രീകൾ സ്വർഗം പ്രാപിക്കുന്നുവോ—അവയും എനിക്കു പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 92

यत्तत्सर्वं महाभाग कथयस्व यथातथम् । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं कथयस्वाविशङ्कितः

ഹേ മഹാഭാഗാ! ഉള്ളതെല്ലാം യഥാതഥമായി എനിക്ക് പറയുക. ഞാൻ എല്ലാം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—സംശയമില്ലാതെ പറയുക.

Verse 93

नारद उवाच । साधु साधु महाभागे प्रश्नोऽयं वेदितस्त्वया । यं श्रुत्वा सर्वनारीणां धर्मवृद्धिस्तु जायते

നാരദൻ പറഞ്ഞു—സാധു, സാധു, ഹേ മഹാഭാഗേ! ഈ ചോദ്യം നീ ശരിയായി ഗ്രഹിച്ച് ചോദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഉത്തരം കേട്ടാൽ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ധർമ്മവർദ്ധി ഉണ്ടാകും.

Verse 94

उपवासैश्च दानैश्च पतिपुत्रौ वशानुगौ । बान्धवैः पूज्यते नित्यं यैः कृतैः कथयामि ते

ഉപവാസവും ദാനവും ചെയ്താൽ ഭർത്താവും പുത്രന്മാരും അനുസരിച്ച് പ്രീതിയോടെ ഇരിക്കും; ബന്ധുക്കൾ നിത്യവും ആദരിക്കും. ഈ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന കർമ്മവിധികൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 95

दुर्भगा सुभगा यैस्तु सुभगा दुर्भगा भवेत् । पुत्रिणी पुत्ररहिता ह्यपुत्रा पुत्रिणी तथा

ഈ (വിധികൾ) കൊണ്ടു ദുര്ഭാഗ്യവതി സൗഭാഗ്യവതിയാകും; സൗഭാഗ്യവതിയും അവഗണന മൂലം ദുര്ഭാഗ്യവതിയാകാം. പുത്രവതി പുത്രരഹിതയാകാം; അപുത്രയും പുത്രവതിയാകും.

Verse 96

भर्तारं लभते कन्या तथान्या भर्तृवर्जिता । कृताकृतैश्च जायन्ते तन्निबोधस्व सुन्दरि

കന്യയ്ക്ക് ഭർത്താവ് ലഭിക്കുന്നു; മറ്റൊരുത്തി ഭർത്താവില്ലാതെ തുടരുന്നു. ഇവ ചെയ്തതും ചെയ്യാതിരുന്നതുമായ കർമ്മഫലങ്ങളാൽ സംഭവിക്കുന്നു—ഹേ സുന്ദരി, ഇത് നന്നായി ഗ്രഹിക്കൂ.

Verse 97

तिलधेनुं सुवर्णं च रूप्यं गा वाससी तथा । पानीयं भूमिदानं च गन्धधूपानुलेपनम्

തിലധേനുദാനം, സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും, പശുക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം; കൂടാതെ കുടിവെള്ളവും ഭൂമിയും ദാനം, സുഗന്ധം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവ അർപ്പിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം പ്രശസ്ത ദാനങ്ങളായി പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 98

पादुकोपानहौ छत्रं पुण्यानि व्यञ्जनानि च । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं स्नानं शय्यासनानि च

പാദുകയും ചെരിപ്പും, കുട, പുണ്യകരമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ; പാദാഭ്യംഗം, ശിരോഭ്യംഗം, സ്നാനം, കൂടാതെ ശയ്യയും ആസനവും ദാനം—ഇവയും പുണ്യദായക അർപ്പണങ്ങളാണ്.

Verse 99

एतानि ये प्रयच्छन्ति नोपसर्पन्ति ते यमम् । मधु माषं पयः सर्पिर्लवणं गुडमौषधम्

ഈ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവർ യമനെ സമീപിക്കുകയില്ല. തേൻ, മാഷം (ഉഴുന്ന്), പാൽ, നെയ്യ്, ഉപ്പ്, ശർക്കര, ഔഷധങ്ങൾ—ഇവയും പ്രശസ്ത ദാനങ്ങളാണ്.

Verse 100

पानीयं भूमिदानं च शालीनिक्षुरसांस्तथा । आरक्तवाससी श्लक्ष्णे दम्पत्योर्ललितादिने

കുടിവെള്ളവും ഭൂമിയും ദാനം, അരിയും കരിമ്പിൻ നീരും; കൂടാതെ മൃദുവായ ചുവപ്പുനിറമുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ—ലലിതാ ശുഭദിനത്തിൽ ദമ്പതികൾക്കായി ഇവ ദാനയോഗ്യം.

Verse 101

सौभाग्यं जायते चैव इह लोके परत्र च । ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने सुरूपे च गुणान्विते

ഇതിലൂടെ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സൗഭാഗ്യം ഉദിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് സദാചാരസമ്പന്നനും സുന്ദരരൂപനും ഗുണാന്വിതനുമായ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്താൽ ഫലം വർദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 102

तिथौ यस्यामिदं देयं तत्ते राज्ञि वदाम्यहम् । प्रतिपत्सु च या नारी पूर्वाह्णे च शुचिव्रता

ഹേ രാജ്ഞീ, ഏതു തിഥിയിൽ ഇതു ദാനം ചെയ്യേണ്ടതാണോ അത് ഞാൻ നിന്നോടു പറയുന്നു. പ്രതിപദയിൽ മുൻപകൽ ശുചിവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന സ്ത്രീ…

Verse 103

इन्धनं ब्राह्मणे दद्यात्प्रीयतां मे हुताशनः । तस्या जन्मानि षट्त्रिंशदङ्गप्रत्यङ्गसन्धिषु

അവൾ ബ്രാഹ്മണനു ഇന്ധനം ദാനം ചെയ്ത് ‘ഹുതാശനനായ അഗ്നി എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ’ എന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കണം. അവൾക്കു ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ അങ്ങ്-പ്രത്യങ്ങങ്ങളുടെ സന്ധികളിൽ മുപ്പത്താറ് (ദോഷ/പീഡകൾ) ഉണ്ടാകും…

Verse 104

न रजो नैव सन्तापो जायते राजवल्लभे । द्वितीयायां तु या नारी नवनीतमुदान्विता

ഹേ രാജപ്രിയേ, അവൾക്കു രജോദോഷവും ദേഹതാപവും ഉണ്ടാകുകയില്ല. ദ്വിതീയാ തിഥിയിൽ നവനീതം (പുതിയ വെണ്ണ) ദാനം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ ഈ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 105

ददाति द्विजमुख्याय सुकुमारतनुर्भवेत् । लवणं विप्रवर्याय तृतीयायां प्रयच्छति

ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്താൽ ദേഹം സുകുമാരമാകും. തൃതീയാ തിഥിയിൽ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനു ലവണ (ഉപ്പ്) അർപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീ അത്തരം പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 106

गौरी मे प्रीयतां देवी तस्याः पुण्यफलं शृणु । कौमारिका पतिं प्राप्य तेन सार्द्धमुमा यथा

‘ദേവി ഗൗരീ എനിക്കു പ്രസന്നയാകട്ടെ.’ ആ വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക—കുമാരികയായ കന്യക ഭർത്താവിനെ പ്രാപിച്ച്, ഉമയെപ്പോലെ അവനോടൊപ്പം മംഗള ദാമ്പത്യത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 107

क्रीडत्यविधवा चापि लभते सा महद्यशः । नक्तं कृत्वा चतुर्थ्यां वै दद्याद्विप्राय मोदकान्

അവൾ ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിക്കുന്നു; വിധവയാകുകയില്ല; മഹായശസ്സും ലഭിക്കുന്നു. ചതുർത്ഥിയിൽ നക്തവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് ബ്രാഹ്മണന് മോദകം ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 108

प्रीयतां मम देवेशो गणनाथो विनायकः । तस्यास्तेन फलेनाशु सर्वकर्मसु भामिनि

“എന്റെ ദേവേശൻ—ഗണനാഥൻ വിനായകൻ—പ്രസന്നനാകട്ടെ.” ആ പുണ്യഫലത്താൽ, ഹേ സുന്ദരി, അവൾ എല്ലാ കര്‍മങ്ങളിലും വേഗം സിദ്ധി നേടുന്നു.

Verse 109

विघ्नं न जायते क्वापि एवमाह पितामहः । पञ्चमीं तु ततः प्राप्य ब्राह्मणे तिलदा तु या

എവിടെയും വിഘ്നം ജനിക്കുകയില്ല—എന്ന് പിതാമഹൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് പഞ്ചമിയിൽ ബ്രാഹ്മണന് എള്ള് ദാനം ചെയ്യുന്നവൾ ആ പുണ്യഫലത്തിന് അർഹയാകുന്നു.

Verse 110

सा भवेद्रूपसम्पन्ना यथा चैव तिलोत्तमा । षष्ठ्यां तु या मधूकस्य फलदा तु भवेत्सदा

അവൾ തിലോത്തമയെപ്പോലെ രൂപസമ്പന്നയാകും. ഷഷ്ഠിയിൽ മധൂകഫലം ദാനം ചെയ്യുന്നവൾ എപ്പോഴും ഫലപ്രദയും സമൃദ്ധിയുമുള്ളവളാകും.

Verse 111

उद्दिश्य चाग्निजं देवं ब्राह्मणे वेदपारगे । तस्याः पुत्रो यथा स्कन्दो देवसङ्घेषु चोत्तमः

അഗ്നിജ ദേവൻ (സ്കന്ദൻ)നെ ഉദ്ദേശിച്ച്, വേദപാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്താൽ, അവളുടെ പുത്രൻ സ്കന്ദനെപ്പോലെ ദേവസംഘങ്ങളിൽ ഉത്തമനാകും.

Verse 112

उत्पद्यते महाराजः सर्वलोकेषु पूजितः । सप्तम्यां या द्विजश्रेष्ठं सुवर्णेन प्रपूजयेत्

മഹാരാജാവ് ജന്മിച്ച് സർവ്വലോകങ്ങളിലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. സപ്തമിദിനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനെ സ്വർണ്ണംകൊണ്ട് ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഈ മഹാപുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 113

उद्दिश्य जगतो नाथं देवदेवं दिवाकरम् । तस्य पुण्यफलं यद्वै कथितं द्विजसत्तमैः

ജഗത്തിന്റെ നാഥനും ദേവദേവനുമായ ദിവാകരസൂര്യനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ചെയ്ത കർമത്തിന്റെ പുണ്യഫലം, ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ നിശ്ചയമായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 114

तत्ते राज्ञि प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः सति । दद्रूचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका

ഹേ രാജ്ഞീ, ഇതു ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിക്കുന്നു; ഹേ സതി, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ കേൾക്കുക. ദദ്രു, ചിത്രകകുഷ്ഠം, മണ്ഡലരോഗം, വിചർച്ചിക (ചൊറിച്ചിൽ/ചർമ്മരോഗം) എന്നിവ നശിക്കുന്നു.

Verse 115

न भवन्तीह चाङ्गेषु पूर्वकर्मार्जितान्यपि । कृष्णां धेनुं तथाष्टम्यां या प्रयच्छति भामिनी

ഹേ ഭാമിനീ, അഷ്ടമിദിനത്തിൽ കറുത്ത പശുവിനെ ദാനമായി നൽകുന്ന സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിൽ, മുൻകർമ്മഫലമായി സമ്പാദിച്ച രോഗങ്ങളുപോലും ഇവിടെ ഉദ്ഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 116

ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने प्रीयतां मे महेश्वरः । तस्या जन्मार्जितं पापं नश्यते विभवान्विता

സദാചാരസമ്പന്നനായ ബ്രാഹ്മണന് (ദാനം) നൽകിയാൽ എന്റെ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ. ഐശ്വര്യവതിയായ ആ സ്ത്രീയുടെ ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം നശിക്കുന്നു.

Verse 117

जायते नात्र सन्देहो यस्माद्दानमनुत्तमम् । गन्धधूपं तु या नारी भक्त्या विप्राय दापयेत्

ഇതിൽ സംശയമില്ല—ഈ ദാനം അനുത്തമം. ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണനു സുഗന്ധവും ധൂപവും അർപ്പിപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീ മഹാപുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 118

कात्यायनीं समुद्दिश्य नवम्यां शृणु यत्फलम् । तस्या भ्राता पिता पुत्रः पतिर्वा रणमुत्तमम्

കാത്യായനിയെ ഉദ്ദേശിച്ച് നവമിയിൽ ചെയ്യുന്ന വ്രതകർമത്തിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക. അവളുടെ സഹോദരൻ, പിതാവ്, പുത്രൻ അല്ലെങ്കിൽ ഭർത്താവ്—യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 119

प्राप्यते नैव सीदन्ति तेन दानेन रक्षिताः । इक्षुदण्डरसं देवि दशम्यां या प्रयच्छति

അവർ ലക്ഷ്യം പ്രാപിക്കുകയും ദുഃഖത്തിൽ പതിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ആ ദാനത്താൽ അവർ സംരക്ഷിതരാകുന്നു. ദേവീ, ദശമിയിൽ കരിമ്പിൻ നീർ ദാനം ചെയ്യുന്ന അവൾ—

Verse 120

लोकपालान्समुद्दिश्य ब्राह्मणे व्यङ्गवर्जिते । तेन दानेन सा नित्यं सर्वलोकस्य वल्लभा

ലോകപാലന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച്, ദേഹദോഷമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണനു അത് ദാനം ചെയ്താൽ—ആ ദാനഫലത്താൽ അവൾ നിത്യവും സർവ്വലോകത്തിനും പ്രിയയാകുന്നു.

Verse 121

जायते नात्र सन्देह इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । एकादश्यामुपोष्याथ द्वादश्यामुदकप्रदा

‘ഇത് നിശ്ചയമായും സംഭവിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല,’ എന്ന് ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു. ‘ഏകാദശിയിൽ ഉപവസിച്ച്, തുടർന്ന് ദ്വാദശിയിൽ ജലദാനം ചെയ്യുക—’

Verse 122

नारायणं समुद्दिश्य ब्राह्मणे विष्णुतत्परे । सा सदा स्पर्शसम्भाषैर्द्रावयेद्भावयेज्जनम्

നാരായണനെ ഉദ്ദേശിച്ച് വിഷ്ണുപരായണനായ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം അർപ്പിച്ചാൽ, അവൾ സ്പർശത്താലും മധുരവചനത്താലും എപ്പോഴും ജനഹൃദയം ദ്രവിപ്പിച്ച് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 123

यस्माद्दानं महर्लोके ह्यनन्तमुदके भवेत् । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं काममुद्दिश्य वै द्विजे

ജലദാനം മഹർലോകം വരെ എത്തി അനന്ത പുണ്യഫലം നൽകുന്നു; അതുപോലെ യഥാസങ്കൽപം ദ്വിജബ്രാഹ്മണനു പാദാഭ്യംഗവും ശിരോഭ്യംഗവും ചെയ്യുന്നതും മഹാഫലദായകമാണെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 124

ददाति च त्रयोदश्यां भक्त्या परमयाङ्गना । यस्यां यस्यां मृता जायेद्भूयो योन्यां तु जन्मनि

ത്രയോദശിയിൽ പരമഭക്തിയോടെ സ്ത്രീ ദാനം ചെയ്യണം; അവൾ ഏത് ഏത് യോനിയിൽ മരിക്കുമോ, അടുത്ത ജന്മത്തിൽ അതേ യോനിയിൽ തന്നെ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു।

Verse 125

तस्यां तस्यां तु सा भर्तुर्न वियुज्येत कर्हिचित् । तथाप्येवं चतुर्दश्यां दद्यात्पात्रमुपानहौ

ആ ആ ജന്മങ്ങളിൽ അവൾ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേർപെടുന്നില്ല; അതുപോലെ ചതുര്ദശിയിൽ ഒരു പാത്രവും ഒരു ജോഡി പാദരക്ഷയും ദാനമായി നൽകണം।

Verse 126

ब्रह्मणे धर्ममुद्दिश्य तस्या लोका ह्यनामयाः । एवं च पक्षपक्षान्ते श्राद्धे तर्पेद्द्विजोत्तमान्

ബ്രഹ്മനും ധർമ്മത്തിനും അർപ്പിച്ച് കർമ്മം ചെയ്താൽ അവളുടെ ലോകങ്ങൾ രോഗശോകരഹിതമാകും; അതുപോലെ ഓരോ പക്ഷാന്തത്തിലും ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യണം।

Verse 127

अव्युच्छिन्ना सदा राज्ञि सन्ततिर्जायते भुवि । एवं ते तिथिमाहात्म्यं दानयोगेन भाषितम्

ഹേ രാജ്ഞീ, ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴും അറ്റമില്ലാത്ത സന്തതി-പരമ്പര ജനിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ദാനയോഗത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു നിനക്കു തിഥികളുടെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 128

तथा वनस्पतीनां तु आराधनविधिं शृणु । जम्बूं निम्बतरुं चैव तिन्दुकं मधुकं तथा

ഇപ്പോൾ പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളുടെ ആരാധനാവിധിയും കേൾക്കുക—ജംബൂ, നിംബവൃക്ഷം, തിന്ദുകം, മധൂകം.

Verse 129

आम्रं चामलकं चैव शाल्मलिं वटपिप्पलौ । शमीबिल्वामलीवृक्षं कदलीं पाटलीं तथा

ആമ്രം, ആമലകം, ശാല്മലി, വടവും പിപ്പലവും; ശമീ, ബിൽവം, ആമലീ വൃക്ഷം; കൂടാതെ കദളിയും പാടലിയും.

Verse 130

अन्यान्पुण्यतमान्वृक्षानुपेत्य स्वर्गमाप्नुयात्

മറ്റു അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ വൃക്ഷങ്ങളെ സമീപിച്ച് ആരാധിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും.

Verse 131

नारद उवाच । चैत्रे मासे तु या नारी कुर्याद्व्रतमनुत्तमम् । तस्य व्रतस्य चान्यानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ചൈത്രമാസത്തിൽ ഏതു സ്ത്രീ ആ അനുത്തമ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുമോ, ആ വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും മറ്റു വ്രതങ്ങൾ തുല്യമല്ല.

Verse 132

श्रुतेन येन सुभगे दुर्भगत्वं न पश्यति । यथा हिमं रविं प्राप्य विलयं याति भूतले

ഹേ സുഭഗേ! ഇതു ശ്രവിച്ചാൽ ദൗർഭാഗ്യം കാണപ്പെടുകയില്ല; സൂര്യനെ പ്രാപിച്ച മഞ്ഞുപോലെ ഭൂമിയിൽ ലയിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 133

तथा दुःखं च दौर्भाग्यं व्रतादस्माद्विलीयते । मधुकाख्यां तु ललितामाराधयति येन वै

അതുപോലെ ഈ വ്രതം മൂലം ദുഃഖവും ദൗർഭാഗ്യവും ലയിച്ചുപോകുന്നു; കാരണം ഇതിലൂടെ ‘മധുകാ’ എന്ന നാമധേയമുള്ള ലലിതാദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 134

विधिं तं शृणु सुभगे कथ्यमानं सुखावहम् । चैत्रे शुक्लतृतीयायां सुस्नाता शुद्धमानसा

ഹേ സുഭഗേ! സുഖവും മംഗളവും നൽകുന്ന ഇപ്പൊഴു പറയപ്പെടുന്ന ആ വിധി ശ്രവിക്കൂ. ചൈത്ര ശുക്ല തൃതീയയിൽ നന്നായി സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധമനസ്സോടെ വ്രതം ആരംഭിക്കണം।

Verse 135

प्रतिमां मधुवृक्षस्य शाङ्करीमुमया सह । कारयित्वा द्विजवरैः प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

മധൂകവൃക്ഷബന്ധമായി ഉമാസഹിത ശങ്കരന്റെ പവിത്ര പ്രതിമ നിർമ്മിപ്പിച്ച്, ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തണം।

Verse 136

सुगन्धिकुसुमैर्धूपैस्तथा कर्पूरकुङ्कुमैः । पूजयेद्विधिना देवं मन्त्रयुक्तेन भामिनी

ഹേ ഭാമിനീ! സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം, കൂടാതെ കർപ്പൂരം കുങ്കുമം എന്നിവകൊണ്ട്, മന്ത്രസഹിതമായ വിധിപ്രകാരം ദേവനെ പൂജിക്കണം।

Verse 137

पादौ नमः शिवायेति मेढ्रे वै मन्मथाय च । कालोदरायेत्युदरं नीलकंठाय कण्ठकम्

പാദങ്ങളെ ‘നമഃ ശിവായ’ മന്ത്രത്തോടെ പൂജിക്കണം; ജനനേന്ദ്രിയത്തെ ‘മന്മഥായ നമഃ’ എന്നു; ഉദരത്തെ ‘കാലോദരായ നമഃ’ എന്നു; കണ്ഠത്തെ ‘നീലകണ്ഠായ നമഃ’ എന്നു പൂജിക്കണം।

Verse 138

शिरः सर्वात्मने पूज्य उमां पश्चात्प्रपूजयेत् । क्षामोदरायैह्युदरं सुकण्ठायै च कण्ठकम्

‘സർവാത്മനെ നമഃ’ എന്നു ശിരസ്സിനെ പൂജിച്ച ശേഷം, വിധിപൂർവം ഉമാദേവിയെ പൂജിക്കണം—അവളുടെ ഉദരത്തെ ‘ക്ഷാമോദരായൈ നമഃ’ എന്നും കണ്ഠത്തെ ‘സുകണ്ഠായൈ നമഃ’ എന്നും।

Verse 139

शिरः सौभाग्यदायिन्यै पश्चादर्घ्यं प्रदापयेत्

ശിരസ്സിൽ ‘സൗഭാഗ്യദായിന്യൈ നമഃ’ എന്നു പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 140

नमस्ते देवदेवेश उमावर जगत्पते । अर्घ्येणानेन मे सर्वं दौर्भाग्यं नाशय प्रभो । इति अर्घ्यमन्त्रः

ഹേ ദേവദേവേശാ! ഹേ ഉമാവരാ! ഹേ ജഗത്പതേ! ഈ അർഘ്യം കൊണ്ടു, പ്രഭോ, എന്റെ സകല ദൗർഭാഗ്യവും നശിപ്പിക്കണമേ—ഇതാണ് അർഘ്യമന്ത്രം।

Verse 141

अर्घ्यं दत्त्वा ततः पश्चात्करकं वारिपूरितम् । मधूकपात्रोपभृतं सहिरण्यं तु शक्तितः

അർഘ്യം നൽകിയ ശേഷം, ജലപൂരിതമായ കരകം (പാത്രം) നൽകണം; മധൂകമരപ്പാത്രത്തിൽ വെച്ച്, ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്വർണ്ണത്തോടുകൂടി।

Verse 142

करकं वारिसम्पूर्णं सौभाग्येन तु संयुतम् । दत्तं तु ललिते तुभ्यं सौभाग्यादिविवर्धनम् । इति करकदानमन्त्रः

ജലത്തോടെ പരിപൂർണ്ണവും സൗഭാഗ്യത്തോടെ സംയുക്തവുമായ ഈ കരകം, ഹേ ലലിതേ, നിനക്കു സൗഭാഗ്യാദികളുടെ വർധനയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു—ഇതാകുന്നു കരക-ദാന മന്ത്രം.

Verse 143

मन्त्रेणानेन विप्राय दद्यात्करकमुत्तमम् । लवणं वर्जयेच्छुक्लां यावदन्यां तृतीयिकाम्

ഈ മന്ത്രത്തോടെ ബ്രാഹ്മണനു ഉത്തമ കരകം ദാനം ചെയ്യണം. ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ അടുത്ത തൃതീയ വരെ ഉപ്പ് വർജിക്കണം.

Verse 144

क्षमाप्य देवीं देवेशां नक्तमद्यात्स्वयं हविः । अनेन विधिना सार्धं मासि मासि ह्यपक्रमेत्

ദേവന്മാരുടെ പരമേശ്വരിയായ ദേവിയോട് ക്ഷമ യാചിച്ച്, താൻ രാത്രി മാത്രം ലളിതമായ ഹവിഷ്യാന്നം സ്വീകരിക്കണം. ഇതേ വിധിപ്രകാരം മാസംതോറും ക്രമമായി വ്രതം തുടരുക.

Verse 145

फाल्गुनस्य तृतीयायां शुक्लायां तु समाप्यते । वैशाखे लवणं देयं ज्येष्ठे चाज्यं प्रदीयते

ഫാൽഗുണ ശുക്ല തൃതീയയിൽ ഇത് സമാപിക്കുന്നു. വൈശാഖത്തിൽ ഉപ്പ് ദാനം ചെയ്യണം; ജ്യേഷ്ഠത്തിൽ നെയ്യ് ദാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 146

आषाढे मासि निष्पावाः पयो देयं तु श्रावणे । मुद्गा देया नभस्ये तु शालिमाश्वयुजे तथा

ആഷാഢ മാസത്തിൽ നിഷ്പാവ (ബീൻസ്/പയർ) ദാനം ചെയ്യണം; ശ്രാവണത്തിൽ പാൽ ദാനം ചെയ്യണം. നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ)യിൽ മുദ്ഗം (പച്ചമൂങ്ങ) ദാനം; അതുപോലെ ആശ്വയുജത്തിൽ ശാലി അരി ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 147

कार्त्तिके शर्करापात्रं करकं रससंभृतम् । मार्गशीर्षे तु कार्पासं करकं घृतसंयुतम्

കാർത്തികത്തിൽ ശർക്കരാപാത്രവും മധുരരസത്തോടെ നിറഞ്ഞ കരകവും (ജലപാത്രം) ദാനം ചെയ്യണം. മാർഗശീർഷത്തിൽ പഞ്ഞി നിറച്ച കരകം ഘൃതസഹിതം അർപ്പിക്കണം.

Verse 148

पौषे तु कुङ्कुमं देयं माघे पात्रं तिलैर्भृतम् । फाल्गुने मासि सम्प्राप्ते पात्रं मोदकसंभृतम्

പൗഷത്തിൽ കുങ്കുമം ദാനം ചെയ്യണം. മാഘത്തിൽ എള്ള് നിറഞ്ഞ പാത്രം ദാനം ചെയ്യണം. ഫാൽഗുണം വന്നാൽ മോദകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പാത്രം അർപ്പിക്കണം.

Verse 149

पश्चात्तृतीयादेयं यत्तत्पूर्वस्यां विवर्जयेत् । विधानमासां सर्वासां सामान्यं मनसः प्रिये

തൃതീയയ്ക്കു ശേഷം നൽകേണ്ടതായി വിധിച്ച ദാനം അതിന് മുമ്പുള്ള ദിവസത്തിൽ നൽകരുത്. ഹേ മനസ്സിന് പ്രിയനേ, ഇത് എല്ലാ മാസങ്ങളുടെയും വിധിക്കുള്ള പൊതുനിയമം.

Verse 150

प्रतिमां मधुवृक्षस्य तामेव प्रतिपूजयेत् । तस्मै सर्वं तु विप्राय आचार्याय प्रदीयते

മധുവൃക്ഷത്തിന്റെ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച് അതേ പ്രതിമയെ വിധിപൂർവം പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് അതെല്ലാം ബ്രാഹ്മണനായ സ്വന്തം ആചാര്യന് സമർപ്പിക്കണം.

Verse 151

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

അതിനുശേഷം വർഷാന്ത്യത്തിൽ ഉദ്യാപനവിധി കേൾക്കുക. തുടർന്ന് ധാരാളം പൂജാസാമഗ്രികളോടെ മധുവൃക്ഷത്തിങ്കൽ പോകുക.

Verse 152

निखनेत्प्रतिमां मध्ये माधूकीं मधुकस्य च । तत्रस्थं पूजयेत्सर्वमुमादेहार्द्धधारिणम्

സ്ഥലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ മാധൂകിയും മധുകവൃക്ഷവും പ്രതിമയായി സ്ഥാപിക്കണം. അവിടെ ഉമാദേഹത്തിന്റെ അർദ്ധം ധരിക്കുന്ന ഭഗവാൻ ശിവനെ (അർദ്ധനാരീശ്വരനെ) സർവോപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.

Verse 153

पूजोपहारैर्विपुलैः कुङ्कुमेन पुनःपुनः । श्लक्ष्णाभिः पुष्पमालाभिः कौसुम्भैः केसरेण च

വിപുലമായ പൂജോപഹാരങ്ങളാൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും കുങ്കുമം അർപ്പിച്ച്; മൃദുലമായ പുഷ്പമാലകളാൽ, കൗസുംബ പുഷ്പങ്ങളും കേശര തന്തുക്കളും കൊണ്ടും (അലങ്കരിക്കണം).

Verse 154

कौसुम्भे वाससी शुभ्रे अतसीपुष्पसन्निभे । परिधाप्य तां प्रतिमां दम्पती रविसंख्यया

അതസീപ്പൂവിനോട് സാമ്യമുള്ള പ്രകാശമുള്ള, ശുഭ കൗസുംബ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിപ്പിച്ച്; സമ്പ്രദായത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച ‘രവി-സംഖ്യ’ പ്രകാരം ദമ്പതികൾ ആ പ്രതിമയെ വിധിപൂർവ്വം അലങ്കരിക്കണം.

Verse 155

उपानद्युगलैश्छत्रैः कण्ठसूत्रैः सकण्ठिकैः । कटकैरङ्गुलीयैश्च शयनीयैः शुभास्तृतैः

ജോടി പാദുകകൾ, ഛത്രങ്ങൾ, ലോക്കറ്റോടുകൂടിയ കണ്ഠസൂത്രങ്ങൾ; കടകങ്ങളും മോതിരങ്ങളും, ശുഭാവരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ശയനങ്ങളും—ഇവയാൽ (ദേവദമ്പതിയെ/പ്രതിമയെ) ആദരിച്ച് പൂജിക്കണം.

Verse 156

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गौ बहुपुष्पैश्च पूजितौ । भोजयेद्विविधै रत्नैर्मधूकावासके स्थितौ

കുങ്കുമം കൊണ്ട് അംഗലേപനം ചെയ്ത്, അനേകം പുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജിച്ച്; മാധൂകാവാസത്തിൽ സ്ഥിതരായ ആ (ദേവദമ്പതിയെ) വിവിധ രത്നാർപ്പണങ്ങളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

Verse 157

भुक्तोत्थितौ तु विश्राम्य शय्यासु च क्षमापयेत् । गुरुमूलं यतः सर्वं गुरुर्ज्ञेयो महेश्वरः

ഭക്ഷണം കഴിച്ച് എഴുന്നേറ്റ ശേഷം അവരെ ശയ്യകളിൽ വിശ്രമിപ്പിച്ച് ക്ഷമ യാചിക്കണം; കാരണം സർവ്വധർമ്മത്തിന്റെയും മൂലം ഗുരുവാണ്—ഗുരുവിനെ മഹേശ്വരനായി അറിയണം।

Verse 158

प्रीते गुरौ ततः सर्वं जगत्प्रीतं सुरासुरम् । यद्यदिष्टतमं लोके यत्किंचिद्दयितं गृहे

ഗുരു പ്രസന്നനായാൽ ദേവാസുരന്മാരോടുകൂടിയ സർവ്വജഗത്തും പ്രസന്നമാകും. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഇഷ്ടമായതും, വീട്ടിൽ പ്രിയപ്പെട്ട സമ്പത്തും—

Verse 159

तत्सर्वं गुरवे देयमात्मनः श्रेय इच्छता । इदं तु धनिभिर्देयमन्यैर्देयं यथोच्यते

സ്വപരമശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അതെല്ലാം ഗുരുവിന് അർപ്പിക്കണം. എന്നാൽ ഇത് ധനവാന്മാർക്കാണ്; മറ്റുള്ളവർ യഥോചിതവും ശാസ്ത്രോക്തവുമായ രീതിയിൽ ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 160

दाम्पत्यमेकं विधिवत्प्रतिपूज्य शुभव्रतैः । द्वितीयं गुरुदाम्पत्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ശുഭവ്രതങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം ഒരു ദിവ്യ ദാമ്പത്യത്തെ പൂജിച്ച ശേഷം, രണ്ടാമതായി ഗുരു-ദാമ്പത്യത്തെയും പൂജിക്കണം; ഈ അർപ്പണങ്ങളിൽ ധനകാര്യത്തിൽ വഞ്ചനയോ കൃപണതയോ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 161

ततः क्षमापयेद्देवीं देवं च ब्राह्मणं गुरुम् । यथा त्वं देवि ललिते न वियुक्तासि शम्भुना

അതിനുശേഷം ദേവിയോടും ദേവനോടും ബ്രാഹ്മണ-ഗുരുവോടും ക്ഷമ യാചിക്കണം, (ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ച്): ‘ഹേ ദേവി ലലിതേ! നീ ശംഭുവിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേർപെടാത്തതുപോലെ—’

Verse 162

तथा मे पतिपुत्राणामवियोगः प्रदीयताम् । अनेन विधिना कृत्वा तृतीयां मधुसंज्ञिकाम्

“അതുപോലെ എനിക്കും ഭർത്താവിനെയും പുത്രന്മാരെയും വിട്ടു വേർപാട് ഉണ്ടാകാതിരിക്കട്ടെ—എന്ന വരം ലഭിക്കട്ടെ.” ഈ വിധിപ്രകാരം ‘മധു’ എന്ന മൂന്നാം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്—

Verse 163

इन्द्राणी चेन्द्रपत्नीत्वमवाप सुतमुत्तमम् । सौभाग्यं सर्वलोकेषु सर्वर्द्धिसुखमुत्तमम्

ഇന്ദ്രാണി ഇന്ദ്രന്റെ പത്നീത്വം പ്രാപിച്ചു, ഉത്തമനായ പുത്രനെയും നേടി; കൂടാതെ സർവ്വലോകങ്ങളിലും സൗഭാഗ്യവും സർവ്വസമ്പത്തുകളിൽ നിന്നുയരുന്ന പരമസുഖവും ലഭിച്ചു.

Verse 164

अनेन विधिना या तु कुमारी व्रतमाचरेत् । शोभनं पतिमाप्नोति यथेन्द्राण्या शतक्रतुः

ഈ വിധിപ്രകാരം ഏതൊരു കുമാരിയും ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അവൾ ശോഭനനായ ഭർത്താവിനെ പ്രാപിക്കും—ഇന്ദ്രാണി ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) നെ പ്രാപിച്ചതുപോലെ.

Verse 165

दुर्भगा सुभगत्वं च सुभगा पुत्रिणी भवेत् । पुत्रिण्यक्षयमाप्नोति न शोकं पश्यति क्वचित्

ദുർഭാഗ്യവതി സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കുന്നു; സൗഭാഗ്യവതി പുത്രവതിയാകുന്നു. പുത്രവതി അക്ഷയസമൃദ്ധി നേടുകയും എവിടെയും ശോകം കാണാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 166

अनेकजन्मजनितं दौर्भाग्यं नश्यति ध्रुवम् । मृता तु त्रिदिवं प्राप्य उमया सह मोदते

അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടായ ദൗർഭാഗ്യം നിശ്ചയമായും നശിക്കുന്നു. മരിച്ച ശേഷം അവൾ ത്രിദിവം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിച്ച് ഉമയോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 167

कल्पकोटिशतं साग्रं भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् । पुनस्तु सम्भवे लोके पार्थिवं पतिमाप्नुयात्

നൂറുകോടി കല്പങ്ങളിലധികം കാലം ഇഷ്ടഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, അവൾ വീണ്ടും ലോകത്തിൽ ജനിച്ച് രാജസമാനനായ ഭർത്താവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 168

सुभगा रूपसम्पन्ना पार्थिवं जनयेत्सुतम्

അവൾ സൗഭാഗ്യവതിയും രൂപസമ്പന്നയുമായി, ഒരു രാജകുമാരനെ പ്രസവിക്കുന്നു.

Verse 169

एतत्ते कथितं सर्वं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । अन्यत्पृच्छस्व सुभगे वाञ्छितं यद्धृदि स्थितम्

ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു—വ്രതങ്ങളിൽ ഇതാണ് ഉത്തമവ്രതം. ഇനി, ഹേ സुभഗേ, ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ള ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് മറ്റൊന്ന് ചോദിക്കൂ.