Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 87

Devanagari script

तस्यै स भगवांस्तुष्टो ह्याशीर्वादमदात्परम् । नान्या देवि त्रिलोकेऽपि त्वत्समा दृश्यतेऽङ्गना

Transliteration

tasyai sa bhagavāṃstuṣṭo hyāśīrvādamadātparam | nānyā devi triloke'pi tvatsamā dṛśyate'ṅganā

Translation

അവളിൽ പ്രസന്നനായ ഭഗവത്സ്വരൂപനായ ഋഷി അവൾക്കു പരമാശീർവാദം നൽകി— “ഹേ ദേവി, ത്രിലോകത്തിലും നിനക്കു തുല്യയായ സ്ത്രീ മറ്റാരും കാണപ്പെടുന്നില്ല।”

Word by Word

• तस्यै: to her
• तस्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान/दत्त-प्रत्ययः), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (to her)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (he)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (the Blessed Lord)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (pleased)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः/पदार्थ-प्रकाशकः (indeed/for)

• आशीर्वादम्: a blessing
• आशीर्वादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आशीर्वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (blessing)

• अदात्: gave
• अदात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (अद्यतनभूत/अोरिस्ट), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (he gave)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (supreme/excellent)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation)

• अन्या: another (woman)
• अन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (another woman)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (O goddess)

• त्रिलोके: in the three worlds
• त्रिलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिलोक (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: त्रयः + लोकाः (षष्ठी-तत्पुरुष/द्विगु-प्रायः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (in the three worlds)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (even/also)

• त्वत्समा: equal to you
• त्वत्समा: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: त्वत्-सम (तुल्य-भावे षष्ठी-तत्पुरुषः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (equal to you)

• दृश्यते: is seen
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (is seen/appears)

• अङ्गना: a woman
• अङ्गना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (woman)

Speaker

Nārada (implied as the ‘bhagavān’ giving the blessing), within narrated speech

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience/śaunaka-style assembly (implied)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage (Nārada) bestows a solemn boon upon a queen/devī-like woman; attendants and a subtle riverine backdrop suggest the Revā landscape.

Characters & Entities

• Nārada
• Devī (queen)
• Triloka (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Genuine reverence and dharmic conduct invite the blessings of sages, and inner virtue becomes the true measure of greatness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the focus is on the queen’s virtues within the Revā Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it records a benediction resulting from proper hospitality.