Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 148

पौषे तु कुङ्कुमं देयं माघे पात्रं तिलैर्भृतम् । फाल्गुने मासि सम्प्राप्ते पात्रं मोदकसंभृतम्

pauṣe tu kuṅkumaṃ deyaṃ māghe pātraṃ tilairbhṛtam | phālgune māsi samprāpte pātraṃ modakasaṃbhṛtam

പൗഷത്തിൽ കുങ്കുമം ദാനം ചെയ്യണം. മാഘത്തിൽ എള്ള് നിറഞ്ഞ പാത്രം ദാനം ചെയ്യണം. ഫാൽഗുണം വന്നാൽ മോദകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പാത്രം അർപ്പിക്കണം.

पौषेin (the month of) Pauṣa
पौषे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक-सप्तमी
तुthen/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात
कुङ्कुमम्saffron
कुङ्कुमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुङ्कुम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
देयम्to be given
देयम्:
Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootदेय (कृदन्त; √दा (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधिलिङ्गार्थक-कर्तव्यता (gerundive/णीयत्-प्रत्यय), ‘to be given’
माघेin (the month of) Māgha
माघे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक-सप्तमी
पात्रम्a vessel
पात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/साधन-कारक (instrumental)
भृतम्filled
भृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभृत (कृदन्त; √भृ (धातु))
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), ‘filled’
फाल्गुनेin (the month of) Phālguna
फाल्गुने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootफाल्गुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक-सप्तमी
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सम्प्राप्तेwhen it has arrived
सम्प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्प्राप्त (कृदन्त; √आप् (धातु) उपसर्ग सम्+प्र)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) अर्थः ‘when (it) has arrived’
पात्रम्a vessel
पात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मोदक-संभृतम्filled with modakas (sweet dumplings)
मोदक-संभृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोदक (प्रातिपदिक) + संभृत (कृदन्त; √भृ (धातु) उपसर्ग सम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); षष्ठी-तत्पुरुष (मोदकैः/मोदकयुक्तैः संभृतम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Revā tīrtha sphere

Type: kshetra

Scene: Three winter-month vignettes: offering saffron in a small casket, a sesame-filled vessel, and a modaka-filled bowl; brāhmaṇa recipient beside a river shrine; cool-season palette and incense smoke.

FAQs

Offerings of fragrance, nourishment, and sweetness cultivate purity and auspiciousness throughout the year.

The passage belongs to the Revā Khaṇḍa milieu, where Narmadā-linked observances praise dāna as a key pilgrimage virtue.

Pauṣa: kuṅkuma; Māgha: sesame-filled vessel; Phālguna: modaka-filled vessel.