
Sukta 9.2
Vasiṣṭha (traditional attribution for portions of RV 9.2; Soma Pavamāna context)
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables typical for many Pavamāna verses)
ഋഗ്വേദം 9.2 ഒരു സോമ പവമാന സ്തുതിയാണ്. ഇവിടെ ദർശകൻ സോമനെ പവിത്രം (ശോധക ചാലനി) വഴി ധാരയായി ഒഴുകി, പ്രകാശവാനും ശക്തവാനും ആയി, ഹവിസിന് യോഗ്യനാകുവാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സോമൻ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവനെ “ഇന്ദ്രനിൽ പ്രവേശിക്ക” എന്നു ക്ഷണിക്കുന്നു—അതിലൂടെ ദൈവിക വീര്യം, വിജയം, യാഗകർമ്മം എന്നിവയ്ക്ക് ശക്തി ലഭിക്കുന്നു. സ്തുതിയുടെ അവസാനം സോമനെ യജ്ഞത്തിന്റെ പുരാതന അന്തർആത്മാവായി, അർപ്പണം ഫലപ്രദമാക്കുന്ന അനിവാര്യ ശക്തിയായി പ്രശംസിക്കുന്നു.
Mantra 1
पवस्व देववीरति पवित्रं सोम रंह्या । इन्द्रमिन्दो वृषा विश ॥
ഹേ സോമ, പവസ്വ; ദേവവീരതയ്ക്കായി പവിത്രത്തിലൂടെ വേഗത്തിൽ ഒഴുകുക. ഹേ ഇന്ദു, ഹേ വൃഷഭ, ഇന്ദ്രനിൽ പ്രവേശിക്കു.
Mantra 2
आ वच्यस्व महि प्सरो वृषेन्दो द्युम्नवत्तमः । आ योनिं धर्णसिः सदः ॥
ഹേ മഹാ പ്സരഃ, ഹേ വൃഷഭസമാന ഇന്ദു, ദ്യുമ്നത്തിൽ അത്യന്തം തേജസ്വി! പ്രസ്ഫുടമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുക; ഞങ്ങളിലിരിക്കുന്ന യജ്ഞത്തിന്റെ ദൃഢസ്ഥാപിത സദനത്തിൽ, യോനിയിൽ വന്ന് ആസനം സ്വീകരിക്കു.
Mantra 3
अधुक्षत प्रियं मधु धारा सुतस्य वेधसः । अपो वसिष्ट सुक्रतुः ॥
പ്രിയ മധു പിഴിഞ്ഞിറങ്ങിയിരിക്കുന്നു—സുത സോമത്തിന്റെ ധാരകൾ വേധസ് (വിധാതാവ്) നുവേണ്ടി. ഹേ വസിഷ്ഠ! സുക്രതു (സദ്ബുദ്ധിയുടെ ശുഭപ്രേരണം) നാൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന ആപഃ ആ മധുരതയെ ഞങ്ങളിലേക്കു വഹിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ.
Mantra 4
महान्तं त्वा महीरन्वापो अर्षन्ति सिन्धवः । यद्गोभिर्वासयिष्यसे ॥
ഹേ വിശാലനേ! മഹത്തായ ആപഃ, മഹാബല സിന്ധവഃ നിന്റെ പിന്നാലെ ഒഴുകുന്നു, നീ ഗോഭിഃ—ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ—ആവൃതനാകുവാൻ പോകുമ്പോൾ; ആനന്ദം ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശരൂപങ്ങളിൽ പൊതിയപ്പെടുമ്പോൾ.
Mantra 5
समुद्रो अप्सु मामृजे विष्टम्भो धरुणो दिवः । सोमः पवित्रे अस्मयुः ॥
ജലങ്ങളിൽ സമുദ്രംപോലെ സോമൻ സ്വയം ശുദ്ധനായിരിക്കുന്നു; അവൻ ദ്യൗവിന്റെ വിശാലാധാരം, ധാരകൻ. പവിത്രത്തിൽ (പവിത്രകത്തിൽ) സോമൻ നമ്മെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—നമ്മുടെ സത്തയെ സ്ഥിരതയിലേക്കും വൈശാല്യത്തിലേക്കും ആകർഷിക്കുന്നു.
Mantra 6
अचिक्रदद्वृषा हरिर्महान्मित्रो न दर्शतः । सं सूर्येण रोचते ॥
വൃഷഭംപോലെ ബലവാൻ ഹരി (താമ്രവർണ്ണ) ഗർജിച്ചു—മഹാൻ, മിത്രനെപ്പോലെ ദർശനീയൻ. അവൻ സൂര്യനോടൊത്തു പ്രകാശിക്കുന്നു; സത്യ-പ്രകാശത്തിൽ ആനന്ദം ഏകമാകുന്നു.
Mantra 7
गिरस्त इन्द ओजसा मर्मृज्यन्ते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुम्भसे ॥
ഹേ ഇന്ദു, നിന്റെ ഗിരഃ (വാണി/മന്ത്രങ്ങൾ) ഓജസ്സാൽ മർമൃജ്യന്തേ—കർമ്മത്തിൽ ഉത്സുകമായവ. അവയാൽ നീ മദ (ആനന്ദോന്മാദം) നിമിത്തം ശോഭിക്കുന്നു; ശുദ്ധമായ മന്ത്രം ശക്തിയായി അന്തർരതിയുടെ അലങ്കാരമാകുന്നു.
Mantra 8
तं त्वा मदाय घृष्वय उ लोककृत्नुमीमहे । तव प्रशस्तयो महीः ॥
ഹേ ഘൃഷ്വ (അഗ്നിസമാന തേജസ്വി) ദേവാ! മദ-ആനന്ദത്തിനായി ഞങ്ങൾ നിന്നെയേ തേടുന്നു—ഹേ സമസ്ത ലോകങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ കർത്താവേ! നിന്റെ പ്രശസ്തികൾ മഹത്തായവയാണ്.
Mantra 9
अस्मभ्यमिन्दविन्द्रयुर्मध्वः पवस्व धारया । पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव ॥
ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനേ! ഞങ്ങൾക്കായി മധുവുപോലെ ധാരയായി പവിത്രനായി ഒഴുകിവാ—വൃഷ്ടിസമൃദ്ധനായ പർജന്യനെപ്പോലെ.
Mantra 10
गोषा इन्दो नृषा अस्यश्वसा वाजसा उत । आत्मा यज्ञस्य पूर्व्यः ॥
ഹേ ഇന്ദു! നീ ഗോഷാ (ഗോ/കിരണങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ), നൃഷാ (വീര്യം നൽകുന്നവൻ), അശ്വസാ (അശ്വവേഗസമമായ പ്രാണബലം നൽകുന്നവൻ), വാജസാ (ബല-സമൃദ്ധി നൽകുന്നവൻ); നീ യജ്ഞത്തിന്റെ പുരാതന ആത്മാവാണ്.
A direct imperative to Soma: flow beyond the sieve into swift, luminous motion, and enter Indra as invigorating power (RV 9.2.1).
Soma’s purifying passage is portrayed as the emergence of radiant strength—tawny, mighty, friend-like—shining in consonance with the Sun and with ṛta-like clarity (cf. RV 9.2.6).
Soma’s identity expands from ritual drink to cosmic-psychic force: giver of rays, manhood, speed, and power, the very life of the sacrificial act.
The hymn seals its praise by naming Soma the ancient Self of the yajña (ātmā yajñasya pūrvyaḥ), affirming that purified delight is the hidden efficacy within worship (RV 9.2.10).
pavasva … ati pavitram
saṃ sūryeṇa rocate
ātmā yajñasya pūrvyaḥ
It praises Soma while he is being filtered and purified, asking him to become radiant and powerful, and to strengthen Indra and the sacrificer’s victorious energy.
In Vedic ritual language, Soma is the invigorating drink that empowers Indra; symbolically, purified delight and clarity feed the higher will that overcomes obstacles.
It means “the ancient Self of the sacrifice”: Soma is portrayed as the innermost essence that makes the offering effective—both ritually as Soma-juice and inwardly as purified spiritual force.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.