Sukta 2
Sukta 9.2
Vasiṣṭha (traditional attribution for portions of RV 9.2; Soma Pavamāna context)
Soma Pavamāna (Soma in the act of purification), with explicit linkage to Indra
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables typical for many Pavamāna verses)
ઋગ્વેદ ૯.૨ એક સોમપવમાન સૂક્ત છે. તેમાં દ્રષ્ટા સોમને પવિત્ર (ગાળણી)માંથી વહેવા, શુદ્ધ થવા, તેજસ્વી અને બળવાન બનવા તથા હવિરૂપે અર્પણ માટે યોગ્ય થવા પ્રેરિત કરે છે. સોમ શુદ્ધ થતો જાય ત્યારે તેને “ઇન્દ્રમાં પ્રવેશ કર” એમ આમંત્રિત કરવામાં આવે છે, જેથી દૈવી પરાક્રમ, વિજય અને યજ્ઞકર્મને શક્તિ મળે. અંતે, સોમને યજ્ઞનો પ્રાચીન આંતરિક આત્મા અને અર્પણને અસરકારક બનાવતી અનિવાર્ય શક્તિ તરીકે સ્તુતિ કરીને સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.
Mantras
Mantra 1
पवस्व देववीरति पवित्रं सोम रंह्या । इन्द्रमिन्दो वृषा विश ॥
હે સોમ, પવિત્ર થા; દેવવીરતિ માટે પવિત્રમાંથી વેગે વહે. હે ઇન્દુ, હે વૃષભ, ઇન્દ્રમાં પ્રવેશ કર.
Mantra 2
आ वच्यस्व महि प्सरो वृषेन्दो द्युम्नवत्तमः । आ योनिं धर्णसिः सदः ॥
હે મહાન પ્સરઃ, હે વૃષભસમાન ઇન્દુ, તેજસ્વી દ્યુમ્નથી સર્વાધિક સમૃદ્ધ! પ્રગટ થઈ ઉચ્ચારિત થા; અને અમારા અંદર યજ્ઞના દૃઢસ્થાપિત સદનમાં, યોનિમાં આવીને આસન ગ્રહણ કર.
Mantra 3
अधुक्षत प्रियं मधु धारा सुतस्य वेधसः । अपो वसिष्ट सुक्रतुः ॥
પ્રિય મધુ દોહાઈ નીકળ્યું છે—સુત સોમની ધારા વિધાતા (વેધસ) માટે. હે વસિષ્ઠ! સુક્રતુથી પ્રેરિત આપઃ તે મીઠાશને અમારા અંદર વહન કરે અને શુદ્ધ કરે.
Mantra 4
महान्तं त्वा महीरन्वापो अर्षन्ति सिन्धवः । यद्गोभिर्वासयिष्यसे ॥
હે વિશાળ! મહાન આપઃ, મહાબળવાન સિંધવો તારા પાછળ વહે છે, જ્યારે તું ગોભિઃ—જ્ઞાનના પ્રકાશકિરણો—થી આવરિત થવાનો છે; જ્યારે આનંદ જ્ઞાનના પ્રકાશરૂપોમાં લપેટાય છે.
Mantra 5
समुद्रो अप्सु मामृजे विष्टम्भो धरुणो दिवः । सोमः पवित्रे अस्मयुः ॥
જળોમાં સમુદ્ર સમે સોમ સ્વયં શુદ્ધ થયો છે; તે દ્યૌનો વિશાળ આધાર, ધારક છે. પવિત્રક (પવિત્ર)માં સોમ અમને ઇચ્છે છે—અમારા અસ્તિત્વને સ્થિરતા અને વિશાળતાની તરફ ખેંચે છે.
Mantra 6
अचिक्रदद्वृषा हरिर्महान्मित्रो न दर्शतः । सं सूर्येण रोचते ॥
વૃષભ સમ બળવાન હરિ (તામ્ર-વર્ણ) ગર્જ્યો છે—મહાન, મિત્ર સમે દર્શનિય. તે સૂર્ય સાથે સંયોગે તેજે છે; સત્ય-પ્રકાશમાં આનંદ એકરૂપ બને છે.
Mantra 7
गिरस्त इन्द ओजसा मर्मृज्यन्ते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुम्भसे ॥
હે ઇન્દુ, તારી ગિરઃ (વાણી/મંત્ર) ઓજસથી મર્મૃજ્યંતે—કર્મમાં ઉત્સુક એવી. જેમના દ્વારા તું મદ (આનંદ-ઉન્માદ) માટે શોભે છે; શુદ્ધ મંત્ર શક્તિ બની આંતરિક રતિનું અલંકાર થાય છે.
Mantra 8
तं त्वा मदाय घृष्वय उ लोककृत्नुमीमहे । तव प्रशस्तयो महीः ॥
હે ઘર્ષ્વ (અગ્નિસમાન તેજસ્વી) પ્રભુ! આનંદ-મદ માટે અમે તને જ શોધીએ છીએ—હે સર્વ લોકોના પૂર્ણ કર્તા! તારી પ્રશસ્તિઓ મહાન છે.
Mantra 9
अस्मभ्यमिन्दविन्द्रयुर्मध्वः पवस्व धारया । पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव ॥
હે ઇન્દુ, ઇન્દ્રને ઇચ્છનાર! અમારા માટે મધુ સમે ધારા રૂપે પવિત્ર થઈ વહે—વર્ષાથી સમૃદ્ધ પર્જન્ય સમાન.
Mantra 10
गोषा इन्दो नृषा अस्यश्वसा वाजसा उत । आत्मा यज्ञस्य पूर्व्यः ॥
હે ઇન્દુ! તું ગોષા (ગાયો/કિરણો આપનાર), નૃષા (વીરત્વ આપનાર), અશ્વસા (અશ્વવેગ સમ પ્રાણબળ આપનાર), અને વાજસા (બળ-સમૃદ્ધિ આપનાર) છે; તું યજ્ઞનો પ્રાચીન આત્મા છે.
Frequently Asked Questions
It praises Soma while he is being filtered and purified, asking him to become radiant and powerful, and to strengthen Indra and the sacrificer’s victorious energy.
In Vedic ritual language, Soma is the invigorating drink that empowers Indra; symbolically, purified delight and clarity feed the higher will that overcomes obstacles.
It means “the ancient Self of the sacrifice”: Soma is portrayed as the innermost essence that makes the offering effective—both ritually as Soma-juice and inwardly as purified spiritual force.
Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.