Rig Veda Sukta 91
Mandala 7Sukta 917 Mantras

Sukta 91

Sukta 7.91

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Vāyu (with Indra–Vāyu context continuing; Manu and Uṣas/Sūrya as supporting figures)

Chandas

Triṣṭubh (probable)

വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്ര–വായു എന്ന അടുത്ത കൂട്ടുകെട്ടിൽ വായുവിനെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത് സോമയാഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും സംരക്ഷണം, ശക്തി, ക്ഷേമം എന്നിവ അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തടസ്സങ്ങളുടെ സമയത്ത് മനുവിനെ സഹായിച്ച പാപരഹിതമായ പുരാതന ദേവന്മാരെ ഇത് സ്മരിക്കുന്നു; സൂര്യനോടൊപ്പം ഉഷസ്സിനെ സ്ഥാപിച്ച് പ്രഭാതത്തെ ഉദിപ്പിച്ച ആ പ്രവർത്തി ഋതത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനത്തിന്റെയും മനുഷ്യപഥത്തിന് വ്യക്തദർശനത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. അവസാനം കവികൾ (വസിഷ്ഠർ) തങ്ങളുടെ നന്നായി നിർമ്മിച്ച സ്തുതിയിലൂടെ ദീർഘകാല സ്വസ്തി—സൗഹാർദ്ദപരമായ ക്ഷേമം—അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

कुविदङ्ग नमसा ये वृधासः पुरा देवा अनवद्यास आसन् । ते वायवे मनवे बाधितायावासयन्नुषसं सूर्येण ॥

നമസ്കാരത്താൽ ആ പുരാതനവും ശക്തിയിൽ വർദ്ധിച്ചും കുറ്റമറ്റവുമായ ദേവന്മാർ ജയിക്കപ്പെടുമോ? അവർ വായുവിന്നും തടസ്സംകൊണ്ട് പീഡിതനായ മനുവിന്നും വേണ്ടി, ഉഷസ്സിനെ സൂര്യനോടൊപ്പം വസിപ്പിച്ചു—മാനവപഥത്തിൽ പ്രകാശിതമായ ഋതം (ക്രമം) സ്ഥാപിച്ചു.

Mantra 2

उशन्ता दूता न दभाय गोपा मासश्च पाथः शरदश्च पूर्वीः । इन्द्रवायू सुष्टुतिर्वामियाना मार्डीकमीट्टे सुवितं च नव्यम् ॥

ആഗ്രഹത്തോടെ, ദൂതന്മാരെപ്പോലെ, തെറ്റാതെ കാക്കുന്ന ഗോപരായി, അവർ മാസങ്ങളെയും പാതകളെയും അനേകം മുൻ ശറദ്‌ഋതുക്കളെയും കടന്നുപോകുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്ര–വായു, നിങ്ങളിലേക്കു വരുന്ന സുനിർമ്മിത സ്തുതി നിങ്ങളുടെ മൃഡീക (കൃപ)യും പുതുമയുള്ള സുവിതം (സുമാർഗ്ഗനയനം)യും അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Mantra 3

पीवोअन्नाँ रयिवृधः सुमेधाः श्वेतः सिषक्ति नियुतामभिश्रीः । ते वायवे समनसो वि तस्थुर्विश्वेन्नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥

ബലത്തിന്റെ ആഹാരത്തിൽ സമൃദ്ധരും, റയിയെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവരും, സുമേധസ്സുകളുമായ അവർ—യുക്തമായ നിയുതങ്ങളിൽ വെളുത്ത തേജസ് ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു; അഭിശ്രീ ദീപ്തമാകുന്നു. വായുവിന്നായി അവർ ഏകമനസ്സോടെ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു; ഈ നരന്മാർ സർവ്വ സ്വപത്യ (സു-അധിപത്യം) കർമ്മങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തി, ആത്മസ്വാമിത്വം കൈവരിച്ചു.

Mantra 4

यावत्तरस्तन्वो यावदोजो यावन्नरश्चक्षसा दीध्यानाः । शुचिं सोमं शुचिपा पातमस्मे इन्द्रवायू सदतं बर्हिरेदम् ॥

ശരീരത്തിന്റെ വ്യാപ്തി എത്രത്തോളം എത്തുമോ, ഓജസ് (ബലം) എത്രത്തോളം വ്യാപിക്കുമോ, ദർശനത്താൽ നര-സാധകർ എത്രത്തോളം ദീപ്തി ജ്വലിപ്പിക്കുമോ—ഹേ ശുചിപാ ഇന്ദ്ര–വായൂ, ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു ശുദ്ധ സോമം പാനം ചെയ്യുവിൻ; ഈ അർപ്പണാസനമായ ബർഹിസിൽ ഇരിക്കുവിൻ.

Mantra 5

नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रमध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥

നിയുവാന—യൗവനവും നിത്യനവീകരണവും ഉള്ളവരായി, നിയുത് (യോജിത ശക്തികൾ) സഹിതം, സ്പാർഹവീര (ആഗ്രഹ്യമായ വീര്യശക്തിയിൽ സമൃദ്ധ) ഹേ ഇന്ദ്ര–വായൂ, ഒരേ രഥത്തിൽ ചേർന്ന് ഞങ്ങളിലേക്കു വരുവിൻ. കാരണം മധുവിന്റെ ഈ ആദ്യ സാരം നിങ്ങള്ക്കായി അർപ്പിച്ച് കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; പിന്നെ തൃപ്തരായി, ഞങ്ങള്ക്കായി വിപുലതകളും വിമോചനങ്ങളും വിടുവിക്കുവിൻ.

Mantra 6

या वां शतं नियुतो याः सहस्रमिन्द्रवायू विश्ववाराः सचन्ते । आभिर्यातं सुविदत्राभिरर्वाक्पातं नरा प्रतिभृतस्य मध्वः ॥

നിങ്ങളുടെ നിയുതുകൾ (യോജിത ശക്തികൾ)—നൂറും ആയിരവും—ഹേ ഇന്ദ്ര–വായൂ, സർവ്വ ഇഷ്ടസമ്പത്തുകളാൽ സമൃദ്ധമായി, നിങ്ങളോടു ചേർന്നു വരുന്നു. അവയോടൊപ്പം സുവിദത്ര (ശരിയായ കണ്ടെത്തലിന്റെ വ്യക്തമായ ശക്തികൾ) സഹിതം ഞങ്ങളിലേക്കു ഇറങ്ങി വരുവിൻ; ഹേ രണ്ടു നര (ബലവാന്മാർ), നിങ്ങളിലേക്കു അർപ്പിച്ച് വഹിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന മധുവിന്റെ ആനന്ദം പാനം ചെയ്യുവിൻ.

Mantra 7

अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणा इन्द्रवायू सुष्टुतिभिर्वसिष्ठाः । वाजयन्तः स्ववसे हुवेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

കീർത്തി തേടുന്ന ഉത്സുക അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ, ഹേ ഇന്ദ്ര-വായു, ഞങ്ങൾ വസിഷ്ഠർ സുനിർമ്മിത സ്തുതികളാൽ നിങ്ങളോടു യാചിക്കുന്നു. നമ്മുടെ സ്വവശതയ്ക്കായി ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധി ജയിക്കാൻ പരിശ്രമിച്ച് നിങ്ങളെ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; നിങ്ങൾ സദാ സ്വസ്തികളാൽ ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക.

Frequently Asked Questions

Vāyu is primary, but the hymn strongly addresses the dual deity Indra–Vāyu, especially in the Soma-drinking context.

It recalls a divine act of removing obstruction and establishing luminous order—symbolically bringing clarity (Dawn) into full alignment with truth and vision (Sun) for human life.

It functions as an invitation and praise during Soma offerings, asking Indra–Vāyu/Vāyu to come, drink the purified Soma, sit on the offering seat, and grant strength and ongoing well-being (svasti).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App