Sukta 90
Sukta 7.90
Vasiṣṭha (traditional for RV 7.90)
Vāyu (often paired with Indra in soma setting; dual vām suggests a dyad)
Jagatī (likely; long pādas typical of Jagatī in soma invitations)
ഈ സൂക്തം പ്രധാനമായി വായുവിനോടുള്ള—പലപ്പോഴും ഇന്ദ്ര–വായു എന്ന ദ്വയരൂപത്തിൽ—സോമപാനത്തിനുള്ള ക്ഷണഗീതമാണ്. അധ്വര്യുക്കൾ ഒരുക്കിയ തേൻസമൃദ്ധമായി പിഴിഞ്ഞ സോമം പാനം ചെയ്യാൻ, യോജിപ്പിച്ച സംഘങ്ങളോടുകൂടി അതിവേഗം വരുവാൻ കവി അവരെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ആചാരപരമായ വിളിയോടൊപ്പം, ഉഷസ്സിന്റെ ഉദയവും വ്യാപിക്കുന്ന വെളിച്ചവും അദ്ദേഹം സ്മരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെ വരവ് പ്രകാശമുള്ള വിശാലാവകാശങ്ങൾ തുറക്കുന്നതുമായും ജലങ്ങളുടെ (ആപഃ) പ്രവാഹവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം വസിഷ്ഠർ സ്വസ്തിയിലൂടെ ബലം, വർധനം, കീർത്തി, ദീർഘകാല സംരക്ഷണം എന്നിവ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
प्र वीरया शुचयो दद्रिरे वामध्वर्युभिर्मधुमन्तः सुतासः । वह वायो नियुतो याह्यच्छा पिबा सुतस्यान्धसो मदाय ॥
വീരബലത്തോടെ, ശുദ്ധമായ മധുമന്ത സുതാസങ്ങൾ—അധ്വര്യുക്കൾ ഒരുക്കിയവ—നിങ്ങളിരുവരിലേക്കു മുന്നേറി ഒഴുകിയെത്തി. ഹേ വായു, നിന്റെ നിയുതങ്ങളെ (യോജിത രഥദളങ്ങളെ) കൊണ്ടുവന്ന് ഇവിടെ വരിക; സുത സോമരസത്തിന്റെ അന്ധസ പാനം ചെയ്യുക, മദത്തിനായി—ആത്മവിസ്താരകമായ ഉന്മാദാനന്ദത്തിനായി.
Mantra 2
ईशानाय प्रहुतिं यस्त आनट् छुचिं सोमं शुचिपास्तुभ्यं वायो । कृणोषि तं मर्त्येषु प्रशस्तं जातोजातो जायते वाज्यस्य ॥
ഹേ വായു, നിന്റെ ഈശാനത്വത്തിനായി യാരോ നിനക്കു അഗ്ര-ആഹുതി അർപ്പിക്കുന്നു—ഹേ ശുചിപാ, നിനക്കായി ശുദ്ധ സോമം കൊണ്ടുവരുന്നു—നീ ആ ആഹുതിയെ മർത്ത്യരിൽ പ്രശംസിതമാക്കുന്നു; അവനിൽ വാജ്യ (ബല-സമൃദ്ധി) വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.
Mantra 3
राये नु यं जज्ञतू रोदसीमे राये देवी धिषणा धाति देवम् । अध वायुं नियुतः सश्चत स्वा उत श्वेतं वसुधितिं निरेके ॥
റായ (അന്തര സമൃദ്ധി)ക്കായി ഈ രണ്ടും—ദ്യൗയും പൃഥ്വിയും—ദിവ്യ ശക്തിയെ ജനിപ്പിക്കുന്നു; അതേ വർദ്ധനയ്ക്കായി ദേവി ധിഷണാ ദേവനെ അന്തരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് വായുവിന്റെ സ്വകീയ നിയുതഃ (യുക്ത ശക്തികൾ) വന്ന് അവനോട് ചേർന്നു നിൽക്കും; പിന്നെ ശ്വേത വസുധിതി—സമൃദ്ധിയുടെ അടിത്തറ—സ്ഥിരമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
Mantra 4
उच्छन्नुषसः सुदिना अरिप्रा उरु ज्योतिर्विविदुर्दीध्यानाः । गव्यं चिदूर्वमुशिजो वि वव्रुस्तेषामनु प्रदिवः सस्रुरापः ॥
ഉഷസ്സിന്റെ ഉദയശക്തികൾ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു—സുദിനം കൊണ്ടുവന്ന്, ദോഷരഹിതമായി; ദീധ്യാന (പ്രജ്വലിത ധ്യാനം)ത്തിൽ അവർ വിശാല ജ്യോതി കണ്ടെത്തുന്നു. കിരണങ്ങളുടെ മറഞ്ഞ ഗവ്യം (ഗോ-ധനം/പ്രകാശ-പെൻ) പോലും അവർ തുറന്നുവിടുന്നു; അവരുടെ പാത പിന്തുടർന്ന് പ്രദിവ (ആകാശീയ ഉയരങ്ങൾ)യിൽ നിന്ന് ആപഃ—ജലധാരകൾ—ഒഴുകിവരുന്നു.
Mantra 5
ते सत्येन मनसा दीध्यानाः स्वेन युक्तासः क्रतुना वहन्ति । इन्द्रवायू वीरवाहं रथं वामीशानयोरभि पृक्षः सचन्ते ॥
അവർ സത്യമായ മനസ്സാൽ ദീപ്തരായി, സ്വന്തം സ്വധർമത്തിൽ യുക്തരായി, ക്രതു (ഇച്ഛാശക്തി)കൊണ്ട് മുന്നോട്ട് വഹിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്ര–വായു, നിങ്ങളുടെ വീരവാഹന രഥത്തെ ചുറ്റി പോഷക സമൃദ്ധികൾ കൂട്ടമായി ചേരുന്നു; നിങ്ങളിരുവരുടെയും ഈശാനത്വം (ആധിപത്യം) പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നതുപോലെ ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു.
Mantra 6
ईशानासो ये दधते स्वर्णो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्हिरण्यैः । इन्द्रवायू सूरयो विश्वमायुरर्वद्भिर्वीरैः पृतनासु सह्युः ॥
ഈശാനന്മാരായ (ആധിപത്യമുള്ള) അവർ, ഞങ്ങൾക്കായി സ്വർ (svàr) — പ്രകാശമയ ലോകം — സ്ഥാപിക്കുന്നവർ; ഗോഭിഃ (കിരണങ്ങൾ)യും അശ്വൈഃ (വേഗശക്തികൾ)യും, വസുഭിഃ (സമ്പത്ത്)യും ഹിരണ്യൈഃ (സുവർണം)യും സഹിതം—ഹേ ഇന്ദ്ര–വായു, അത്തരം സൂരയഃ (പ്രകാശിതർ) വീരന്മാർ സമ്പൂർണ്ണ ആയുസ്സോളം നിലനിൽക്കട്ടെ; അർവദ്ഭിഃ (ധാവക) വീരശക്തികളോടെ പൃതനാസു (യുദ്ധങ്ങളിൽ) ജയിക്കട്ടെ.
Mantra 7
अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणा इन्द्रवायू सुष्टुतिभिर्वसिष्ठाः । वाजयन्तः स्ववसे हुवेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ശ്രവസ് (കീർത്തി) തേടുന്ന കുതിരകളെപ്പോലെ, ഞങ്ങൾ വസിഷ്ഠർ, ഹേ ഇന്ദ്ര–വായു, സുഷ്ടുതിഭിഃ (സുനിർമ്മിത സ്തുതികളാൽ) നിങ്ങളെ അപേക്ഷിക്കുന്നു. സ്വവസ (സ്വവർധനം)ക്കായി വാജ (ബല-സമൃദ്ധി) കൊണ്ടുവരുന്നവരായി, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ഹുവേമ (ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു)—നിങ്ങൾ സദാ ഞങ്ങളെ സ്വസ്തിഭിഃ (മംഗളശക്തികളാൽ) കാത്തുകൊള്ളുക.
Inside Sukta 90
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with the rush of pure, honey-rich Soma offerings toward the invited deities, urging Vāyu to come swiftly with his yoked teams and drink for exhilaration.
- Development
The poet broadens the frame from ritual action to cosmic correspondences: dawn rises, the wide light is discovered, hidden luminous spaces are opened, and the Waters flow from the heights—signs that the rite participates in the world-order.
- Climax
The decisive appeal is the active calling of Indra–Vāyu with well-fashioned praise for force (vāja), self-increase, and victorious potency—gods arriving to empower the sacrificer.
- Where it settles
The sukta resolves in a sustained prayer for protection and well-being: may Indra–Vāyu guard the worshippers always with svasti and sustaining powers.
The deity: Vāyu
- In the VedaVāyu is the swift-moving life-breath and wind, drawn by yoked teams (niyut), first to taste the Soma, and a ready hearer of the invitation at the pressing. In this sukta he is invoked with the language of quick approach, exhilaration (mada), and the purity and sweetness of the libation.
- Cosmic functionHe sets air and movement in motion, circulates vitality between heaven and earth, and mediates the gods’ presence through the flowing current of prāṇa-like power; with Indra he supports victorious force and the right distribution of Soma’s might.
- Inner significanceVāyu signifies the inward breath and the energizing current that carries aspiration toward clarity; as Indra–Vāyu, the pair symbolizes power guided by life-force—strength that becomes effective when yoked to disciplined invocation and right offering.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (one of the Saptaṛṣi lineages) · Foremost seer of Mandala 7, famed as a royal purohita and master of brahman (effective sacred speech), closely associated with the Bharatas/Tr̥tsus and with hymns of protection and right order (ṛta).
Famous verses
प्र वीरया शुचयो दद्रिरे वामध्वर्युभिर्मधुमन्तः सुतासः । वह वायो नियुतो याह्यच्छा पिबा सुतस्यान्धसो मदाय ॥उच्छन्नुषसः सुदिना अरिप्रा उरु ज्योतिर्विविदुर्दीध्यानाः । गव्यं चिदूर्वमुशिजो वि वव्रुस्तेषामनु प्रदिवः सस्रुरापः ॥yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Swift approach (āyāhi)
- Yoked teams/niyut
- First drinker of Soma in many Soma rites
- Bringer of exhilaration (mada) and expansion
- Linked with vitality, breath, and motion
- Often paired with Indra for victorious force and protection
Also by this seer
- Rigveda Mandala 7 (many hymns attributed to Vasiṣṭha and the Vasiṣṭhas)
- Key Vasiṣṭha hymns to Varuṇa–Mitra and Ṛta (e.g., RV 7.86–7.89)
- Later tradition links Vasiṣṭha to dharma and royal counsel in Itihāsa–Purāṇa narratives
The rite, step by step
- Prepare the Soma: press, strain, and mix to make it ‘honey-rich’ (madhumant).
- Adhvaryu sets the offering and recites the invitation verses calling Vāyu (and Indra–Vāyu) to come with niyut.
- Offer Soma into the appropriate cups (graha) and present it for the deity’s ‘drinking’ through mantra.
- Recite praise that links the rite with cosmic opening—dawn’s widening light and the Waters’ flow—affirming ṛta.
- Conclude with a protective petition (svasti) for ongoing guarding and well-being.
Offerings
- Pressed Soma (suta andhas)
- Soma-libation in grahas for Vāyu / Indra–Vāyu
- Accompanying ghee/oblations customary to Soma service (contextual)
Frequently Asked Questions
Vāyu is central, and the hymn often addresses the paired form Indra–Vāyu, especially in the Soma-pressing setting.
It invites them to come quickly to the sacrifice, drink the pressed Soma, and grant strength, increase, fame, and protection to the worshippers.
These images show that the ritual is aligned with cosmic order: dawn reveals the wide light, hidden radiance is opened, and the waters flow—signs of renewal and right unfolding (ṛta).
Ask anything about Sukta 90 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
