Sukta 91
Sukta 7.91
Vasiṣṭha
Vāyu (with Indra–Vāyu context continuing; Manu and Uṣas/Sūrya as supporting figures)
Triṣṭubh (probable)
अस्य सूक्तस्य वसिष्ठ ऋषिः वायुम् इन्द्रवायू च सख्येनाभ्याह्वयति, सोमयागं प्रति तौ निमन्त्रयन् रक्षणं बलं क्षेमं च याचते। स प्राचीनान् अनवद्यान् देवान् स्मारयति ये निरोधकाले मनुम् उपास्थाय, सूर्येण सहोषसं स्थापयामासुः—एषा धर्मस्य पुनःस्थापनस्य मानवानां पथे चक्षुष्मत्त्वस्य च प्रतिमा। अन्ते कवयः (वसिष्ठाः) स्वकृतया सुश्लिष्टया स्तुत्या दीर्घकालिकां स्वस्तिं, सामञ्जस्ययुक्तं कल्याणं च प्रार्थयन्ते।
Mantras
Mantra 1
कुविदङ्ग नमसा ये वृधासः पुरा देवा अनवद्यास आसन् । ते वायवे मनवे बाधितायावासयन्नुषसं सूर्येण ॥
कु॒विद् अङ्ग नमसा ये वृद्धासः पुरा देवाः अनवद्याः आसन्? ते वायवे मनवे बाधिताय उषसं सूर्येण आवासयन्—मानवपथे दीप्तं ऋतं प्रतिष्ठापयन्तः।
Mantra 2
उशन्ता दूता न दभाय गोपा मासश्च पाथः शरदश्च पूर्वीः । इन्द्रवायू सुष्टुतिर्वामियाना मार्डीकमीट्टे सुवितं च नव्यम् ॥
उशन्ता दूताः इव, अदभाय गोपाः, मासांश्च पाथश्च शरदश्च पूर्वीः अतिगच्छन्ति। इन्द्रवायू, वाम् इयाना सुष्टुतिः माडीर्कं च नव्यं सुवितं च ईट्टे—यात्रायाः नवानि द्वाराणि विवृण्वती।
Mantra 3
पीवोअन्नाँ रयिवृधः सुमेधाः श्वेतः सिषक्ति नियुतामभिश्रीः । ते वायवे समनसो वि तस्थुर्विश्वेन्नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥
पीवोऽन्नानां रयिवृद्धः सुमेधाः—नियुताम् अभिश्रीः श्वेतः सिषक्ति। ते वायवे समनसो वि तस्थुः; विश्वे नराḥ स्वपत्यानि चक्रुः—स्वाधिकारस्य सुशासनस्य च कर्माणि।
Mantra 4
यावत्तरस्तन्वो यावदोजो यावन्नरश्चक्षसा दीध्यानाः । शुचिं सोमं शुचिपा पातमस्मे इन्द्रवायू सदतं बर्हिरेदम् ॥
यावत्तरस्तन्वो यावदोजो यावन्नरश्चक्षसा दीध्यानाः । शुचिं सोमं शुचिपा पातमस्मे इन्द्रवायू सदतं बर्हिरेदम् ॥
Mantra 5
नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रमध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥
नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रं मध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥
Mantra 6
या वां शतं नियुतो याः सहस्रमिन्द्रवायू विश्ववाराः सचन्ते । आभिर्यातं सुविदत्राभिरर्वाक्पातं नरा प्रतिभृतस्य मध्वः ॥
या वां शतं नियुतो याः सहस्रमिन्द्रवायू विश्ववाराः सचन्ते । आभिर्यातं सुविदत्राभिरर्वाक्पातं नरा प्रतिबृतस्य मध्वः ॥
Mantra 7
अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणा इन्द्रवायू सुष्टुतिभिर्वसिष्ठाः । वाजयन्तः स्ववसे हुवेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणाः, इन्द्रवायू, वयं वसिष्ठाः सुष्टुतिभिः युष्मान् याचामहे। वाजयन्तः स्ववसे बलसमृद्धिं जिगीषवः युष्मान् हुवेम; यूयं नः सदा स्वस्तिभिः पात।
Frequently Asked Questions
Vāyu is primary, but the hymn strongly addresses the dual deity Indra–Vāyu, especially in the Soma-drinking context.
It recalls a divine act of removing obstruction and establishing luminous order—symbolically bringing clarity (Dawn) into full alignment with truth and vision (Sun) for human life.
It functions as an invitation and praise during Soma offerings, asking Indra–Vāyu/Vāyu to come, drink the purified Soma, sit on the offering seat, and grant strength and ongoing well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.