Sukta 91
Sukta 7.91
Vasiṣṭha
Vāyu (with Indra–Vāyu context continuing; Manu and Uṣas/Sūrya as supporting figures)
Triṣṭubh (probable)
ವಸಿಷ್ಠರ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರ–ವಾಯುಗಳ ನಿಕಟ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಯುವನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಸೋಮಯಾಗಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಬಲ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಡ್ಡಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಗೆ ನೆರವಾದ ಪಾಪರಹಿತ ಪುರಾತನ ದೇವರನ್ನು ಇದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಉಷಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರಭಾತವನ್ನು ಉದಯಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಕೃತ್ಯವು ಋತದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೂ ಮಾನವ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಪ್ರತೀಕ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು (ವಸಿಷ್ಠರು) ತಮ್ಮ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸ್ವಸ್ತಿ—ಸೌಹಾರ್ದಮಯ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು—ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantras
Mantra 1
कुविदङ्ग नमसा ये वृधासः पुरा देवा अनवद्यास आसन् । ते वायवे मनवे बाधितायावासयन्नुषसं सूर्येण ॥
ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಆ ಪುರಾತನ, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರಾದ, ನಿರ್ದೋಷ ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುವರೇ? ಅವರು ವಾಯುವಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಮನುಗಾಗಿ, ಉಷಸ್ಸನ್ನು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಮಾಡಿಸಿದರು—ಮಾನವಪಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಋತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
Mantra 2
उशन्ता दूता न दभाय गोपा मासश्च पाथः शरदश्च पूर्वीः । इन्द्रवायू सुष्टुतिर्वामियाना मार्डीकमीट्टे सुवितं च नव्यम् ॥
ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ದೂತರಂತೆ, ತಪ್ಪದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಗೋಪರಾಗಿ, ಅವರು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನೂ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪೂರ್ವ ಶರದೃತುಗಳನ್ನೂ ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಇಂದ್ರ–ವಾಯು, ನಿಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ತುತಿ ನಿಮ್ಮ ಮೃಡೀಕ (ಕೃಪೆ) ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸುವಿತ (ಸುಮಾರ್ಗದರ್ಶನ)ವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Mantra 3
पीवोअन्नाँ रयिवृधः सुमेधाः श्वेतः सिषक्ति नियुतामभिश्रीः । ते वायवे समनसो वि तस्थुर्विश्वेन्नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥
ಬಲದ ಅನ್ನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರು, ರಯಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವರು, ಸುಮೇಧಸರು—ಯುಕ್ತವಾದ ನಿಯುತಗಳ ಮೇಲೆ ಶ್ವೇತ ತೇಜಸ್ಸು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅಭಿಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯುವಿಗಾಗಿ ಅವರು ಏಕಮನಸ್ಕರಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತರು; ಈ ನರರು ಎಲ್ಲ ಸ್ವಪತ್ಯ (ಸು-ಅಧಿಪತ್ಯ) ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಆತ್ಮಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು.
Mantra 4
यावत्तरस्तन्वो यावदोजो यावन्नरश्चक्षसा दीध्यानाः । शुचिं सोमं शुचिपा पातमस्मे इन्द्रवायू सदतं बर्हिरेदम् ॥
ದೇಹದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ ತಲುಪುವುದೋ, ಓಜಸ್ಸು (ಬಲ) ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದೋ, ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನರ-ಸಾಧಕರು ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವರೋ—ಹೇ ಶುಚಿಪಾ ಇಂದ್ರ–ವಾಯು, ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿರಿ; ಮತ್ತು ಈ ಅರ್ಪಣಾಸನವಾದ ಬರ್ಹಿಷ್ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಿರಿ.
Mantra 5
नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रमध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥
ನಿಯುವಾನ—ಯೌವನಯುತರೂ ನಿತ್ಯನವೀಕರಿಸುವವರೂ ಆಗಿ, ನಿಯುತ (ಯೋಕ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಸಹಿತ, ಸ್ಪಾರ್ಹವೀರ (ಆಕಾಂಕ್ಷಿತ ವೀರ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ) ಹೇ ಇಂದ್ರ–ವಾಯು, ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ನಮ್ಮತ್ತ ಬನ್ನಿರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಧುವಿನ ಈ ಮೊದಲ ಸಾರವನ್ನು ನಿಮಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ; ನಂತರ ತೃಪ್ತರಾಗಿ, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗಳನ್ನೂ ವಿಮೋಚನೆಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿರಿ.
Mantra 6
या वां शतं नियुतो याः सहस्रमिन्द्रवायू विश्ववाराः सचन्ते । आभिर्यातं सुविदत्राभिरर्वाक्पातं नरा प्रतिभृतस्य मध्वः ॥
ನಿಮ್ಮ ನಿಯುತಗಳು (ಯೋಕ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳು)—ನೂರೂ ಸಾವಿರವೂ—ಹೇ ಇಂದ್ರ–ವಾಯು, ಸರ್ವ ಇಚ್ಛಿತ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುविदತ್ರ (ಸರಿಯಾದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಸಹಿತ ನಮ್ಮತ್ತ ಇಳಿದು ಬನ್ನಿರಿ; ಹೇ ಇಬ್ಬರು ನರ (ಬಲಿಷ್ಠರು), ನಿಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಹೊತ್ತು ತಂದ ಮಧುವಿನ ಆನಂದವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿರಿ.
Mantra 7
अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणा इन्द्रवायू सुष्टुतिभिर्वसिष्ठाः । वाजयन्तः स्ववसे हुवेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬೇಡುವ ಉತ್ಸುಕ ಅಶ್ವಗಳಂತೆ, ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವಾಯು, ನಾವು ವಸಿಷ್ಠರು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸ್ವವಶತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ನೀವು ಸದಾ ಸ್ವಸ್ತಿ-ಸೌಹಾರ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿರಿ.
Frequently Asked Questions
Vāyu is primary, but the hymn strongly addresses the dual deity Indra–Vāyu, especially in the Soma-drinking context.
It recalls a divine act of removing obstruction and establishing luminous order—symbolically bringing clarity (Dawn) into full alignment with truth and vision (Sun) for human life.
It functions as an invitation and praise during Soma offerings, asking Indra–Vāyu/Vāyu to come, drink the purified Soma, sit on the offering seat, and grant strength and ongoing well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.