Sukta 9
Sukta 7.9
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Triṣṭubh (likely; verify by scansion)
അഗ്നി (ജാതവേദസ്)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ഈ സൂക്തം, പ്രഭാതത്തിൽ ഉണരുന്ന അഗ്നി-പുരോഹിതനെ പുകഴ്ത്തുന്നു—ഉഷസ്സിന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുന്ന പ്രണയിയായി അവനെ ചിത്രീകരിച്ച്, മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും തമ്മിൽ മധ്യസ്ഥനായി തന്റെ ദൗത്യം ഏറ്റെടുക്കുന്നതായി വര്ണിക്കുന്നു. ‘ദ്വിവിധ സത്ത’ (അന്തരവും ബാഹ്യവും ആയ ജീവിതം) ശരിയാക്കാനും, ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ യാഗാർപ്പണങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കാനും, ധർമ്മനിഷ്ഠർക്കു ധനം, ശക്തി, ദീർഘകാല ക്ഷേമം എന്നിവ നൽകാനും അഗ്നിയോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
अबोधि जार उषसामुपस्थाद्धोता मन्द्रः कवितमः पावकः । दधाति केतुमुभयस्य जन्तोर्हव्या देवेषु द्रविणं सुकृत्सु ॥
ഉണർന്നിരിക്കുന്നു—ഉഷസ്സുകളുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ നിന്ന് ജാര (പ്രിയതമൻ): ഹോതാ, മന്ദ്ര (ആനന്ദകരൻ), കവിതമ (അത്യന്തം ഋഷിസ്വഭാവമുള്ളവൻ), പാവക (ശുദ്ധികാരകൻ)। ജന്തുവിന്റെ ഉഭയസ്വരൂപത്തിനായി കേതു (ചിഹ്നം/പ്രകാശം) സ്ഥാപിക്കുന്നു; ദേവന്മാരിൽ ഹവ്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയും, സുകൃത്സു (സത്കർമ്മികളിൽ) ദ്രവിണ (ധനം) സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।
Mantra 2
स सुक्रतुर्यो वि दुरः पणीनां पुनानो अर्कं पुरुभोजसं नः । होता मन्द्रो विशां दमूनास्तिरस्तमो ददृशे राम्याणाम् ॥
അവൻ സുക്രതു—ശരിയായ വിവേചനശക്തിയുള്ളവൻ—പണികളുടെ വാതിലുകൾ വിശാലമായി തുറക്കുന്നു; സ്വയം ശുദ്ധനായി, ഞങ്ങൾക്ക് അനേകം ശക്തികളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന വാണിയുടെ പ്രചോദിത അർക (സ്തോത്ര-അഗ്നി)യെ പ്രസവിപ്പിക്കുന്നു. ജനങ്ങളുടെ ആനന്ദമയവും ദീപ്തവുമായ ഹോതാ, ദമൂനാസ്—അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ—രമ്യാണാം (രമണീയ ലോക/സ്ഥിതികളുടെ) അന്ധകാരത്തെ അതീതമായി ദൃശ്യമാകുന്നു.
Mantra 3
अमूरः कविरदितिर्विवस्वान्त्सुसंसन्मित्रो अतिथिः शिवो नः । चित्रभानुरुषसां भात्यग्रेऽपां गर्भः प्रस्व आ विवेश ॥
അവൻ അമൂര—അവിഭ്രമൻ—കവി; അദിതി, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിശാലത; വിവസ്വാൻ, ദീപ്തൻ; മിത്ര, ഋതത്തിന്റെ സുസംവാദനിയമം; ഞങ്ങൾക്ക് ശിവമായ അതിഥി. ചിത്രഭാനു—വിവിധ ദീപ്തികളുള്ളവൻ—ഉഷസ്സുകളുടെ മുമ്പിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; അപാം ഗർഭഃ—ജലങ്ങളുടെ ഗർഭം/പുത്രൻ—പ്രസ്വ (മുന്നോട്ടുതള്ളുന്ന പ്രേരണം) സഹിതം പ്രത്യക്ഷതയിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 4
ईळेन्यो वो मनुषो युगेषु समनगा अशुचज्जातवेदाः । सुसंदृशा भानुना यो विभाति प्रति गावः समिधानं बुधन्त ॥
ഹേ മനുഷ്യരേ, യുഗങ്ങളിലുടനീളം നിങ്ങള്ക്കായി ഇളേനിയ—ആകാംക്ഷാർഹൻ—ജാതവേദാഃ സമനാഗാ (ഒരേ ചലനം/ഒരുമിച്ച പ്രവാഹം)യിൽ ജ്വലിച്ചു ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. സുസന്ദൃശാ ഭാനുവാൽ വിഭാതി—സുന്ദരദർശിയായ ദീപ്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ—അവന്റെ പ്രജ്വലിത സമിധാന (കൊളുത്തിയ അഗ്നി)ത്തിലേക്ക് ഗാവഃ—പ്രകാശകിരണങ്ങൾ—ഉണർന്ന് ബോധവാന്മാരാകുന്നു.
Mantra 5
अग्ने याहि दूत्यं मा रिषण्यो देवाँ अच्छा ब्रह्मकृता गणेन । सरस्वतीं मरुतो अश्विनापो यक्षि देवान्रत्नधेयाय विश्वान् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ദൗത്യത്തിനായി പോകുക; ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ. ബ്രഹ്മം നിർമ്മിക്കുന്ന ഗണത്തോടുകൂടെ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോകുക. സരസ്വതിയെയും, മരുതുകളെയും, അശ്വിനികളെയും, അപഃ (ജലദേവതകളെയും) യജിക്കുക; രത്നധേയ—അന്തരധനത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനത്തിനായി സർവ്വദേവന്മാരെയും അർപ്പിക്കുക.
Mantra 6
त्वामग्ने समिधानो वसिष्ठो जरूथं हन्यक्षि राये पुरंधिम् । पुरुणीथा जातवेदो जरस्व यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ അഗ്നേ, സമിധകളാൽ പ്രജ്വലിതനായ നിന്നെ വസിഷ്ഠൻ വിളിക്കുന്നു: ക്ഷയിക്കുന്ന ദൗർബല്യത്തെ സംഹരിക്ക; നമ്മുടെ റായെക്കായി പുരന്ധി—പൂർണ്ണത നൽകുന്ന ശക്തിയെ യജിക്കുക. ഹേ ജാതവേദസ്, അനേക മാർഗങ്ങളുള്ളവനേ, ജ്വലിക്ക; സ്വസ്തിഭിഃ—ക്ഷേമശക്തികളാൽ ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും കാത്തുകൊള്ളുക.
Inside Sukta 9
How it unfolds
- Where it opens
Agni awakens at dawn, poetically as Uṣas’ lover, taking his seat as the gladdening, most seer-like Hotṛ.
- Development
Agni’s light becomes discernment (ketu) for the ‘twofold being’ and his priestly work establishes offerings among the gods and wealth among the doers of good.
- Climax
Jātavedas blazes with a ‘fair-seeing radiance’; the rays/cows of light awaken toward the kindled fire, marking the full revelation of dawn-fire as cosmic awakening.
- Where it settles
Vasiṣṭha’s direct prayer: Agni, burn away decay, sacrifice for our increase, blaze with many leadings, and protect us always with svasti.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between heaven and earth: he transforms offerings into divine reach, maintains ṛta through correct sacrifice, and manifests as the luminous principle that awakens the rays (gāvaḥ) and the day.
- Inner significanceThe awakened will and discerning fire of consciousness that rises with the dawn, burns away decay and inertia (jarūtha), clarifies perception (ketu), and aligns outer action with inner truth.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (Āditya/Manu lineage in later tradition) · Foremost seer of the Seventh Maṇḍala; celebrated as a paradigmatic priest-poet (hotṛ) whose hymns blend ritual precision with luminous dawn/fire imagery and ethical aspiration (sukṛt).
Famous verses
abodhi jāra uṣasām upasthāt
susaṃdṛśā bhānunā yo vibhāti
yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Hotṛ (sacrificial priest)
- Pāvaka (purifier)
- Jātavedas (knower of births/creatures)
- Dawn-awakening radiance linked with Uṣas
- Bearer of offerings and establisher of prosperity
- Protector granting svasti (well-being)
Also by this seer
- Majority of Rig Veda Maṇḍala 7 hymns (Vasiṣṭha family book)
- Hymns to Agni, Indra, Varuṇa–Mitra, and the Maruts within Maṇḍala 7
- Later Vedic-Itihāsa tradition associates him with priestly leadership and the Vasiṣṭha lineage of ritual experts
The rite, step by step
- Prepare the altar and fuel; establish ritual purity and silence
- Kindle Agni (samidhāna) as the dawn light appears
- Recite the sukta to invite Agni as Hotṛ and Jātavedas
- Offer oblations with the request that Agni place the havis among the gods and awaken auspicious ‘rays’ (gāvaḥ)
- Pray for removal of decay/weakness (jarūtha) and for increase of wealth and completeness (puraṃdhi)
- Conclude with a protection formula asking for continuous svasti (well-being)
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh (fuel sticks)
- Grain/oblations as havis (context-dependent)
Frequently Asked Questions
It is a poetic way to say that the sacrificial fire and the day’s light awaken together. As dawn rises, Agni is kindled and appears as the intimate companion of Uṣas, bringing warmth, clarity, and ritual readiness.
It points to both sides of human life: inner awareness and outer action (or individual and communal life). The hymn asks Agni to set a clear sign (ketu) and right order for both.
Vasiṣṭha asks Agni to strike down decaying weakness (jarūtha), to sacrifice for increase and completeness (puraṃdhi), to blaze forth as Jātavedas, and to protect the worshippers with lasting well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
