Sukta 9
Sukta 7.9
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Agni (closely linked with Uṣas imagery)
Triṣṭubh (likely; verify by scansion)
ಅಗ್ನಿ (ಜಾತವೇದಸ್)ಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತನಾಗುವ ಅಗ್ನಿ-ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ—ಉಷಸ್ಸಿನ ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಏಳುವ ಪ್ರೇಮಿಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವವನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಎರಡುಮಟ್ಟದ ಅಸ್ತಿತ್ವ’ವನ್ನು (ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಜೀವನ) ಸರಿಪಡಿಸಲೆಂದು, ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು, ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು, ಬಲ, ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲೆಂದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
अबोधि जार उषसामुपस्थाद्धोता मन्द्रः कवितमः पावकः । दधाति केतुमुभयस्य जन्तोर्हव्या देवेषु द्रविणं सुकृत्सु ॥
ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ—ಉಷಸ್ಸುಗಳ ಉಪಸ್ಥದಿಂದ ಜಾರ (ಪ್ರಿಯತಮ): ಹೋತಾ, ಮಂದ್ರ (ಆನಂದಕರ), ಕವಿತಮ (ಅತಿಶಯ ಋಷಿಭಾವಯುತ), ಪಾವಕ (ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ)। ಅವನು ಜಂತುವಿನ ಉಭಯಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಕೇತು (ಚಿಹ್ನೆ/ಪ್ರಕಾಶ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವರಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಸುಕೃತ್ಸು (ಸತ್ಕರ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ) ದ್ರವಿಣ (ಧನ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ।
Mantra 2
स सुक्रतुर्यो वि दुरः पणीनां पुनानो अर्कं पुरुभोजसं नः । होता मन्द्रो विशां दमूनास्तिरस्तमो ददृशे राम्याणाम् ॥
ಅವನು ಸುಕ್ರತು—ಸರಿ ವಿವೇಕಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದವನು—ಪಣಿಗಳ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆಯುವವನು; ತಾನೇ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾ, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ವಾಣಿಯ ಪ್ರೇರಿತ ಅರ್ಕ (ಸ್ತೋತ್ರ-ಅಗ್ನಿ) ಯನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ. ಜನಗಳ ಆನಂದಮಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹೋತಾ, ದಮೂನಾಸ್—ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು—ರಮ್ಯಾಣಾಂ (ರಮಣೀಯ ಲೋಕ/ಸ್ಥಿತಿಗಳ) ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಮೀರಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
अमूरः कविरदितिर्विवस्वान्त्सुसंसन्मित्रो अतिथिः शिवो नः । चित्रभानुरुषसां भात्यग्रेऽपां गर्भः प्रस्व आ विवेश ॥
ಅವನು ಅಮೂರ—ಅವಿಮೂಢ—ಕವಿ; ಅದಿತಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲತೆ; ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ಮಿತ್ರ, ಋತದ ಸೌಹಾರ್ದ ನಿಯಮದವನು; ನಮ್ಮಿಗೆ ಶಿವ ಅತಿಥಿ. ಚಿತ್ರಭಾನು—ವಿವಿಧ ಕಿರಣಗಳವನು—ಉಷಸ್ಸುಗಳ ಮುಂದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಪಾಂ ಗರ್ಭಃ—ಜಲಗಳ ಗರ್ಭ/ಪುತ್ರ—ಪ್ರಸ್ವ (ಮುಂದೆ ತಳ್ಳುವ ಪ್ರೇರಣೆ) ಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 4
ईळेन्यो वो मनुषो युगेषु समनगा अशुचज्जातवेदाः । सुसंदृशा भानुना यो विभाति प्रति गावः समिधानं बुधन्त ॥
ಹೇ ಮನುಷ್ಯರೇ, ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗಾಗಿ ಇಳೇನ್ಯ—ಆಕಾಂಕ್ಷನೀಯ—ಜಾತವೇದಾಃ ಸಮನಾಗಾ (ಒಂದೇ ಚಲನೆ/ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಪ್ರವಾಹ) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸುಸಂದೃಶಾ ಭಾನುಗಳಿಂದ ವಿಭಾತಿ—ಸುಂದರ-ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಿರಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು—ಅವನ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಸಮಿಧಾನ (ಹಚ್ಚಿದ ಅಗ್ನಿ) ಕಡೆಗೆ ಗಾವಃ—ಪ್ರಕಾಶ-ಕಿರಣಗಳು—ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಚೇತನವಾಗುತ್ತವೆ.
Mantra 5
अग्ने याहि दूत्यं मा रिषण्यो देवाँ अच्छा ब्रह्मकृता गणेन । सरस्वतीं मरुतो अश्विनापो यक्षि देवान्रत्नधेयाय विश्वान् ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ದೌತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಬೇಡ. ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು. ಸರಸ್ವತಿಗೆ, ಮರುತರಿಗೆ, ಅಶ್ವಿನರಿಗೆ, ಅಪಃ (ಜಲದೇವತೆಗಳಿಗೆ) ಯಜಿಸು; ರತ್ನಧೇಯ—ಅಂತರಧನದ ನೆಲೆಯಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು.
Mantra 6
त्वामग्ने समिधानो वसिष्ठो जरूथं हन्यक्षि राये पुरंधिम् । पुरुणीथा जातवेदो जरस्व यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಸಮಿಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ: ಕ್ಷಯವಾಗುವ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ನಮ್ಮ ರಾಯೆಗಾಗಿ ಪುರಂಧಿ—ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಜಿಸು. ಓ ಜಾತವೇದಸ್, ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಾಯಕ, ಜ್ವಲಿಸು; ಮತ್ತು ಸ್ವಸ್ತಿಭಿಃ—ಮಂಗಳಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
Inside Sukta 9
How it unfolds
- Where it opens
Agni awakens at dawn, poetically as Uṣas’ lover, taking his seat as the gladdening, most seer-like Hotṛ.
- Development
Agni’s light becomes discernment (ketu) for the ‘twofold being’ and his priestly work establishes offerings among the gods and wealth among the doers of good.
- Climax
Jātavedas blazes with a ‘fair-seeing radiance’; the rays/cows of light awaken toward the kindled fire, marking the full revelation of dawn-fire as cosmic awakening.
- Where it settles
Vasiṣṭha’s direct prayer: Agni, burn away decay, sacrifice for our increase, blaze with many leadings, and protect us always with svasti.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the awakened, purifying Hotṛ—“kavitamaḥ pāvakaḥ”—who kindles at dawn, shines with fair radiance, and carries the oblations to the gods while bringing their gifts back to humans.
- Cosmic functionMediator between heaven and earth: he transforms offerings into divine reach, maintains ṛta through correct sacrifice, and manifests as the luminous principle that awakens the rays (gāvaḥ) and the day.
- Inner significanceThe awakened will and discerning fire of consciousness that rises with the dawn, burns away decay and inertia (jarūtha), clarifies perception (ketu), and aligns outer action with inner truth.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (Āditya/Manu lineage in later tradition) · Foremost seer of the Seventh Maṇḍala; celebrated as a paradigmatic priest-poet (hotṛ) whose hymns blend ritual precision with luminous dawn/fire imagery and ethical aspiration (sukṛt).
Famous verses
abodhi jāra uṣasām upasthāt
susaṃdṛśā bhānunā yo vibhāti
yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Hotṛ (sacrificial priest)
- Pāvaka (purifier)
- Jātavedas (knower of births/creatures)
- Dawn-awakening radiance linked with Uṣas
- Bearer of offerings and establisher of prosperity
- Protector granting svasti (well-being)
Also by this seer
- Majority of Rig Veda Maṇḍala 7 hymns (Vasiṣṭha family book)
- Hymns to Agni, Indra, Varuṇa–Mitra, and the Maruts within Maṇḍala 7
- Later Vedic-Itihāsa tradition associates him with priestly leadership and the Vasiṣṭha lineage of ritual experts
The rite, step by step
- Prepare the altar and fuel; establish ritual purity and silence
- Kindle Agni (samidhāna) as the dawn light appears
- Recite the sukta to invite Agni as Hotṛ and Jātavedas
- Offer oblations with the request that Agni place the havis among the gods and awaken auspicious ‘rays’ (gāvaḥ)
- Pray for removal of decay/weakness (jarūtha) and for increase of wealth and completeness (puraṃdhi)
- Conclude with a protection formula asking for continuous svasti (well-being)
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh (fuel sticks)
- Grain/oblations as havis (context-dependent)
Frequently Asked Questions
It is a poetic way to say that the sacrificial fire and the day’s light awaken together. As dawn rises, Agni is kindled and appears as the intimate companion of Uṣas, bringing warmth, clarity, and ritual readiness.
It points to both sides of human life: inner awareness and outer action (or individual and communal life). The hymn asks Agni to set a clear sign (ketu) and right order for both.
Vasiṣṭha asks Agni to strike down decaying weakness (jarūtha), to sacrifice for increase and completeness (puraṃdhi), to blaze forth as Jātavedas, and to protect the worshippers with lasting well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
