Sukta 9
Sukta 7.9
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Agni (closely linked with Uṣas imagery)
Triṣṭubh (likely; verify by scansion)
ଏହି ଅଗ୍ନି (ଜାତବେଦସ)ଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିବା ଅଗ୍ନି-ପୁରୋହିତଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଉଷାଙ୍କ କୋଳରୁ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରେମିକ ପରି ତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରିତ କରି—ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ‘ଦ୍ୱିବିଧ ସତ୍ତା’ (ଅନ୍ତର୍ଜୀବନ ଓ ବାହ୍ୟଜୀବନ)କୁ ସଠିକ୍ କରିବାକୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଧନ, ବଳ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୁଶଳ ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
अबोधि जार उषसामुपस्थाद्धोता मन्द्रः कवितमः पावकः । दधाति केतुमुभयस्य जन्तोर्हव्या देवेषु द्रविणं सुकृत्सु ॥
ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି—ଉଷାମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରୁ ଜାର (ପ୍ରିୟତମ): ହୋତା, ମନ୍ଦ୍ର (ଆନନ୍ଦଦାୟକ), କବିତମ (ଅତି ଋଷିଭାବମୟ), ପାବକ (ଶୁଦ୍ଧିକାରକ)। ସେ ଜନ୍ତୁର ଉଭୟ ସ୍ୱରୂପ ପାଇଁ କେତୁ (ଚିହ୍ନ/ପ୍ରକାଶ) ସ୍ଥାପନ କରେ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହବ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ସୁକୃତ୍ସୁ (ସତ୍କର୍ମୀମାନଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରବିଣ (ଧନ) ସ୍ଥାପନ କରେ।
Mantra 2
स सुक्रतुर्यो वि दुरः पणीनां पुनानो अर्कं पुरुभोजसं नः । होता मन्द्रो विशां दमूनास्तिरस्तमो ददृशे राम्याणाम् ॥
ସେ ସୁକ୍ରତୁ—ସଠିକ୍ ବିବେକଶକ୍ତିଧାରୀ—ପଣିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ବିସ୍ତୃତ କରି ଖୋଲେ; ନିଜେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଆମ ପାଇଁ ବହୁଶକ୍ତିକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ବାଣୀର ପ୍ରେରିତ ଅର୍କ (ସ୍ତୋତ୍ର-ଅଗ୍ନି)କୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ବିଶାମର ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋତା, ଦମୂନାସ—ସତ୍ତାର ଗୃହରେ ବସୁଥିବା—ରମ୍ୟାଣାମ୍ (ରମଣୀୟ ଲୋକ/ଅବସ୍ଥା)ର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।
Mantra 3
अमूरः कविरदितिर्विवस्वान्त्सुसंसन्मित्रो अतिथिः शिवो नः । चित्रभानुरुषसां भात्यग्रेऽपां गर्भः प्रस्व आ विवेश ॥
ସେ ଅମୂର—ଅବିମୂଢ—କବି; ଅଦିତି, ସର୍ବକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବିଶାଳତା; ବିବସ୍ୱାନ୍, ଦୀପ୍ତିମାନ; ମିତ୍ର, ଋତର ସୁସଂସନ୍ (ସମନ୍ୱୟ ନିୟମ)ର; ଆମ ପାଇଁ ଶିବ ଅତିଥି। ଚିତ୍ରଭାନୁ—ବିବିଧ ତେଜଧାରୀ—ଉଷାମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଦୀପ୍ତିତ ହୁଏ; ଅପାଂ ଗର୍ଭଃ—ଜଳମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ/ପୁତ୍ର—ପ୍ରସ୍ୱ (ଆଗକୁ ଠେଲିଦେଉଥିବା ପ୍ରେରଣା) ସହ ପ୍ରକଟତାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
Mantra 4
ईळेन्यो वो मनुषो युगेषु समनगा अशुचज्जातवेदाः । सुसंदृशा भानुना यो विभाति प्रति गावः समिधानं बुधन्त ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଯୁଗେ ଯୁଗେ ତୁମ ପାଇଁ ଇଳେନ୍ୟ—ଆକାଂକ୍ଷଣୀୟ—ଜାତବେଦାଃ ସମନାଗା (ଏକ ସାଧାରଣ ଗତି/ଏକତ୍ର ପ୍ରବାହ)ରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଛି। ଯେ ସୁସଂଦୃଶା ଭାନୁନା ବିଭାତି—ସୁଦୃଷ୍ଟି ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ସେହି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ସମିଧାନ (ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି) ପ୍ରତି ଗାବଃ—ଆଲୋକ-କିରଣମାନେ—ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ଚେତନ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 5
अग्ने याहि दूत्यं मा रिषण्यो देवाँ अच्छा ब्रह्मकृता गणेन । सरस्वतीं मरुतो अश्विनापो यक्षि देवान्रत्नधेयाय विश्वान् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦୂତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାଅ; କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଅନି। ବ୍ରହ୍ମ ଗଢ଼ୁଥିବା ଗଣ ସହିତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ, ମରୁତମାନଙ୍କୁ, ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟକୁ, ଏବଂ ଆପଃ (ଜଳଦେବତାମାନଙ୍କୁ) ଯଜ; ରତ୍ନଧେୟ—ଅନ୍ତର୍ଧନର ଆଧାର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।
Mantra 6
त्वामग्ने समिधानो वसिष्ठो जरूथं हन्यक्षि राये पुरंधिम् । पुरुणीथा जातवेदो जरस्व यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସମିଧାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ତୁମକୁ ବସିଷ୍ଠ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି: କ୍ଷୟଶୀଳ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ସଂହାର କର; ଆମ ରାୟେ ପାଇଁ ପୁରନ୍ଧି—ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ଯଜ। ହେ ଜାତବେଦସ, ବହୁ ନେତୃତ୍ୱର ଧାରକ, ଜ୍ୱଳି ଉଠ; ଏବଂ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
Frequently Asked Questions
It is a poetic way to say that the sacrificial fire and the day’s light awaken together. As dawn rises, Agni is kindled and appears as the intimate companion of Uṣas, bringing warmth, clarity, and ritual readiness.
It points to both sides of human life: inner awareness and outer action (or individual and communal life). The hymn asks Agni to set a clear sign (ketu) and right order for both.
Vasiṣṭha asks Agni to strike down decaying weakness (jarūtha), to sacrifice for increase and completeness (puraṃdhi), to blaze forth as Jātavedas, and to protect the worshippers with lasting well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.