Sukta 61
Sukta 7.61
Vasiṣṭha
Mitra–Varuṇa (with Sūrya as their ‘eye’)
Triṣṭubh
വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സൂക്തം ഋതം (കോസ്മിക ക്രമം) കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന മിത്ര–വരുണന്മാരെ സ്തുതിക്കുന്നു. അവരുടെ സർവദർശിയായ ‘കണ്ണായ’ സൂര്യൻ ഉദിച്ച് ലോകങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുകയും മനുഷ്യരുടെ പ്രേരണകളും ഉദ്ദേശങ്ങളും തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും താങ്ങിനിർത്തുന്ന അവരുടെ മഹാശക്തിയെ ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു; കാലത്തിന്റെ ക്രമബദ്ധമായ ഗതിയെ യജ്ഞം ചെയ്യാത്തവൻ നേരിടുന്ന അപകടത്തോടു വിരുദ്ധമായി കാണിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ എല്ലാ ദുഷ്കരമായ കടന്നുപോകലുകളും സുരക്ഷിതമായി കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകാനും ദീർഘകാല ക്ഷേമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കാനും പ്രാർത്ഥിച്ച് സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
उद्वां चक्षुर्वरुण सुप्रतीकं देवयोरेति सूर्यस्ततन्वान् । अभि यो विश्वा भुवनानि चष्टे स मन्युं मर्त्येष्वा चिकेत ॥
ഹേ വരുണ, നിന്റെ ചക്ഷു—സുപ്രതീക സൂര്യൻ—ഉദിക്കുന്നു; ദേവയോഃ (ഇരുദേവന്മാർ)ക്കായി സഞ്ചരിച്ച് തന്റെ പ്രകാശം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. സർവ്വ ഭുവനങ്ങളെയും ദർശിക്കുന്നവൻ, മർത്ത്യരിലുള്ള മന്യു (ആവേശം)യും കലുഷിത വാസനകളും തിരിച്ചറിയുന്നു.
Mantra 2
प्र वां स मित्रावरुणावृतावा विप्रो मन्मानि दीर्घश्रुदियर्ति । यस्य ब्रह्माणि सुक्रतू अवाथ आ यत्क्रत्वा न शरदः पृणैथे ॥
ഋതാവാന്മാരായ മിത്ര-വരുണന്മാരേ! പ്രചോദിതനായ വിപ്രൻ (ഋഷി) നിങ്ങളുടെ അടുക്കലേക്ക് ദീർഘശ്രുത (ദൂരത്തോളം കേൾക്കപ്പെടുന്ന) മന്മാനി—ചിന്താ-സ്തുതികൾ—പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു. ആരുടെ ബ്രഹ്മാണി (പവിത്ര മന്ത്ര-രചനകൾ) നിങ്ങൾ, സുക്രതൂ (ശുഭ ക്രതു/സങ്കൽപമുള്ളവർ), കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നുവോ—നിങ്ങളുടെ ക്രത്വാ (ഇച്ഛാശക്തി/സങ്കൽപബലം)കൊണ്ട് നിങ്ങൾ ഋതുക്കളുടെ അളവ്, ശറദഃ (വർഷചക്രത്തിന്റെ ഋതു-മാപം), പൂരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 3
प्रोरोर्मित्रावरुणा पृथिव्याः प्र दिव ऋष्वाद्बृहतः सुदानू । स्पशो दधाथे ओषधीषु विक्ष्वृधग्यतो अनिमिषं रक्षमाणा ॥
ഹേ സുദാനൂ (ഉദാരദാതാക്കളായ) മിത്ര-വരുണന്മാരേ! വിശാലമായ പൃഥ്വിയിൽ നിന്നുമും ഉയർന്ന മഹത്തായ ദിവത്തിൽ നിന്നുമും നിങ്ങൾ മുന്നോട്ടു വ്യാപിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ഔഷധികളിലും ജനസമൂഹങ്ങളിലും സ്പശഃ (കാവൽക്കാരൻമാർ/നിരീക്ഷകർ) സ്ഥാപിക്കുന്നു—തത്തത്ത സ്ഥാനങ്ങളിൽ വേർതിരിഞ്ഞ്—അനിമിഷം (കണ്ണിമയ്ക്കാതെ) ജാഗരൂകരായി കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 4
शंसा मित्रस्य वरुणस्य धाम शुष्मो रोदसी बद्बधे महित्वा । अयन्मासा अयज्वनामवीराः प्र यज्ञमन्मा वृजनं तिराते ॥
ഞാൻ മിത്ര-വരുണന്മാരുടെ ധാമ (ധാമൻ—വാസ-നിയമം/സ്ഥാപിത ക്രമം) സ്തുതിക്കുന്നു; അവരുടെ മഹത്തായ ശുഷ്മ (ബലം/തേജസ്) മഹിമയാൽ രോദസീ—ദിവവും പൃഥ്വിയും—ആലിംഗനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. മാസങ്ങൾ മുന്നോട്ടു നീങ്ങുന്നു; എന്നാൽ യജ്ഞം ചെയ്യാത്തവർ, അവീരാഃ (വീരബലം ഇല്ലാത്തവർ), മുന്നോട്ടു തള്ളപ്പെടുന്നു—യജ്ഞമന്മാ (യജ്ഞ-ഇച്ഛ/യജ്ഞഭാവം)യിൽ നിന്ന് അകന്ന്—വ്രജനം (കഠിന/അപായകരമായ പാത) കടത്തപ്പെടുന്നു.
Mantra 5
अमूरा विश्वा वृषणाविमा वां न यासु चित्रं ददृशे न यक्षम् । द्रुहः सचन्ते अनृता जनानां न वां निण्यान्यचिते अभूवन् ॥
ഹേ വൃഷണൗ (മിത്ര-വരുണ), നിങ്ങളുടെ ഈ സർവ്വ കൃത്യങ്ങളും അമൂഢ—അജ്ഞാനരഹിത—മാണ്; അവയിൽ വഞ്ചനാപൂർണ്ണമായ ചിത്ര-അദ്ഭുതം കാണപ്പെടുന്നില്ല, വെറും യക്ഷ—മായാജാലം/കൗതുകം—മാത്രവും ഇല്ല. മനുഷ്യരുടെ അനൃതത്തിൽ ദ്രുഹഃ—ദ്രോഹം—ചേർന്നു നിൽക്കും; എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ നിണ്യാനി—ഗൂഢവിധികൾ/നിയമങ്ങൾ—അചിതന്‍, അവിവേകിക്ക്, വെളിപ്പെടുകയില്ല.
Mantra 6
समु वां यज्ञं महयं नमोभिर्हुवे वां मित्रावरुणा सबाधः । प्र वां मन्मान्यृचसे नवानि कृतानि ब्रह्म जुजुषन्निमानि ॥
നമസ്കാരങ്ങളാൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ യജ്ഞം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; ഹേ മിത്ര-വരുണ, അവിഭക്തമായ ആകാംക്ഷയുടെ സമ്മർദ്ദത്തോടെ ഞാൻ നിങ്ങളെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. നിങ്ങളുടെ സ്തുതിക്കായി ഞാൻ പുതിയ മന്മാനി—ചിന്താ-രചനകൾ—മുന്നോട്ടു വെക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ഈ ബ്രഹ്മ—പ്രഭാവശാലിയായ വാക്ക്—ഈ മന്ത്രങ്ങളെ നിങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുമാറാകട്ടെ.
Mantra 7
इयं देव पुरोहितिर्युवभ्यां यज्ञेषु मित्रावरुणावकारि । विश्वानि दुर्गा पिपृतं तिरो नो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ, ഈ പുരോഹിതിഃ—മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച മാർഗ്ഗദർശകശക്തി—യജ്ഞങ്ങളിൽ നിങ്ങളിരുവർക്കുമായി, ഹേ മിത്ര-വരുണ, നിർമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ദുര്ഗാ—കഠിന കടവുകൾ/പാതകൾ—കടത്തി ഞങ്ങളെ തിരോ നഃ, അപ്പുറത്തേക്ക് എത്തിക്കൂ; നിങ്ങൾ സ്വസ്തിഭിഃ—ക്ഷേമാവസ്ഥകളാൽ—എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കൂ.
Frequently Asked Questions
Because Sūrya’s daily rising and all-pervading light symbolize their vigilant oversight: he “sees” all worlds, and that vision stands for their ability to detect truth, disorder, and human turbulence.
That cosmic order (ṛta) is actively guarded by Mitra and Varuṇa: time moves in an ordered way, moral law is real, and those aligned with sacrifice and truth receive protection and well-being.
It can be recited at dawn or before a fire/water offering as a prayer for clarity, self-restraint, harmonious relationships, and safe passage through difficulties—ending with the request for svasti (lasting well-being).
Ask anything about Sukta 61 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.