Rig Veda Sukta 61
Mandala 7Sukta 617 Mantras

Sukta 61

Sukta 7.61

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Mitra–Varuṇa (with Sūrya as their ‘eye’)

Chandas

Triṣṭubh

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ସର୍ବଦର୍ଶୀ ‘ଚକ୍ଷୁ’ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ ଓ ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରେରଣାକୁ ଚିହ୍ନେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଶକ୍ତିକୁ ଏହା ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସମୟର ସୁନିୟମିତ ଗତିକୁ ଅଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ବିପଦ ସହ ତୁଳନା କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ କଠିନ ପାରାପାରରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୁଶଳତାରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

Recitation with translationRig Veda 7.61

Mantras

Mantra 1

उद्वां चक्षुर्वरुण सुप्रतीकं देवयोरेति सूर्यस्ततन्वान् । अभि यो विश्वा भुवनानि चष्टे स मन्युं मर्त्येष्वा चिकेत ॥

ହେ ବରୁଣ, ତୁମ ଚକ୍ଷୁ—ସୁପ୍ରତୀକ ସୂର୍ଯ୍ୟ—ଉଦିତ ହୁଏ; ଦେବୟୋଃ (ଦୁଇ ଦେବ) ପାଇଁ ଗତି କରି ନିଜ ରଶ୍ମିକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ଯେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଦେଖେ, ସେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଠୁଥିବା ମନ୍ୟୁ (ଆବେଗ) ଓ କଳୁଷିତ ବାସନାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନେ।

Mantra 2

प्र वां स मित्रावरुणावृतावा विप्रो मन्मानि दीर्घश्रुदियर्ति । यस्य ब्रह्माणि सुक्रतू अवाथ आ यत्क्रत्वा न शरदः पृणैथे ॥

ହେ ଋତାବାନ ମିତ୍ର-ବରୁଣ! ପ୍ରେରିତ ବିପ୍ର (ଋଷି) ତୁମ ନିକଟକୁ ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ (ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଉଥିବା) ମନ୍ମାନି—ଚିନ୍ତା-ସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକ—ପ୍ରବାହିତ କରେ। ଯାହାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣି (ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର-ରଚନା)କୁ ତୁମେ, ସୁକ୍ରତୂ (ଶୁଭ କ୍ରତୁ/ସଙ୍କଳ୍ପବାନ), ରକ୍ଷା କର—ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତୁମ କ୍ରତ୍ୱା (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି/ସଙ୍କଳ୍ପବଳ)ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଋତୁମାନଙ୍କର ମାପ, ଶରଦଃ (ବର୍ଷଚକ୍ରର ଋତୁ-ପରିମାଣ), ପୂରଣ କର।

Mantra 3

प्रोरोर्मित्रावरुणा पृथिव्याः प्र दिव ऋष्वाद्बृहतः सुदानू । स्पशो दधाथे ओषधीषु विक्ष्वृधग्यतो अनिमिषं रक्षमाणा ॥

ହେ ସୁଦାନୂ (ଉଦାର ଦାତା) ମିତ୍ର-ବରୁଣ! ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରୁ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ, ବୃହତ୍ ଦିବରୁ ତୁମେ ଆଗକୁ ବ୍ୟାପିତ ହୁଅ। ତୁମେ ଓଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଶଃ (ପହରାଦାର/ନିରୀକ୍ଷକ) ସ୍ଥାପନ କର—ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୃଥକ୍—ଏବଂ ଅନିମିଷଂ (ପଳକ ନ ଝପକାଇ) ସତର୍କ ରହି ରକ୍ଷା କର।

Mantra 4

शंसा मित्रस्य वरुणस्य धाम शुष्मो रोदसी बद्बधे महित्वा । अयन्मासा अयज्वनामवीराः प्र यज्ञमन्मा वृजनं तिराते ॥

ମୁଁ ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ଧାମ (ଧାମନ୍—ନିବାସ-ନିୟମ/ସ୍ଥାପିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା)ର ସ୍ତୁତି କରେ; ତାଙ୍କର ମହାନ ଶୁଷ୍ମ (ବଳ/ତେଜ) ମହିମାଦ୍ୱାରା ରୋଦସୀ—ଦିବ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି। ମାସମାନେ ଆଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେମାନେ ଅବୀରାଃ (ବୀରବଳହୀନ), ସେମାନେ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଖାଇ ଯାଆନ୍ତି—ଯଜ୍ଞମନ୍ମା (ଯଜ୍ଞ-ଇଚ୍ଛା/ଯଜ୍ଞଭାବ)ରୁ ଦୂରେ—ଏବଂ ବ୍ରଜନ (କଠିନ/ସଙ୍କଟମୟ ପଥ) ପାର କରାଯାଆନ୍ତି।

Mantra 5

अमूरा विश्वा वृषणाविमा वां न यासु चित्रं ददृशे न यक्षम् । द्रुहः सचन्ते अनृता जनानां न वां निण्यान्यचिते अभूवन् ॥

ହେ ବୃଷଣୌ (ମିତ୍ର-ବରୁଣ), ତୁମମାନଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅମୂଢ—ଅଜ୍ଞାନରହିତ—ଅଟେ; ତାହାରେ ନ କୌଣସି ଛଳମୟ ଚିତ୍ର-ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଏ, ନ କେବଳ ଯକ୍ଷ—ମାୟାଜାଲ/କୌତୁକ. ଲୋକମାନଙ୍କର ଅନୃତ ସହ ଦ୍ରୁହଃ—ଦ୍ରୋହ—ଲଗି ରହେ; କିନ୍ତୁ ତୁମର ନିଣ୍ୟାନି—ଗୁପ୍ତ ବିଧାନ/ନିୟମ—ଅଚିତ, ଅବିବେକୀଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ ହୁଏ ନାହିଁ.

Mantra 6

समु वां यज्ञं महयं नमोभिर्हुवे वां मित्रावरुणा सबाधः । प्र वां मन्मान्यृचसे नवानि कृतानि ब्रह्म जुजुषन्निमानि ॥

ନମୋଭିଃ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞକୁ ବଢ଼ାଏ; ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ଅବିଭକ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାର ଦୃଢ଼ ଚାପ ସହିତ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ତୁମର ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ମୁଁ ନୂତନ ମନ୍ମାନି—ଚିନ୍ତା-ରଚନା—ଆଗରେ ରଖେ; ଆମେ କୃତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମ—ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାଣୀ—ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।

Mantra 7

इयं देव पुरोहितिर्युवभ्यां यज्ञेषु मित्रावरुणावकारि । विश्वानि दुर्गा पिपृतं तिरो नो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ପୁରୋହିତିଃ—ଆଗରେ ସ୍ଥାପିତ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଶକ୍ତି—ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ, କୃତ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗା—କଠିନ ଗତିପଥ/ପାରାପାର—ଅତିକ୍ରମ କରାଇ ଆମକୁ ତିରୋ ନଃ, ପାରକୁ ନେଇଯାଅ; ତୁମେ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣର ଅବସ୍ଥାମାନେ ଦ୍ୱାରା—ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Frequently Asked Questions

Because Sūrya’s daily rising and all-pervading light symbolize their vigilant oversight: he “sees” all worlds, and that vision stands for their ability to detect truth, disorder, and human turbulence.

That cosmic order (ṛta) is actively guarded by Mitra and Varuṇa: time moves in an ordered way, moral law is real, and those aligned with sacrifice and truth receive protection and well-being.

It can be recited at dawn or before a fire/water offering as a prayer for clarity, self-restraint, harmonious relationships, and safe passage through difficulties—ending with the request for svasti (lasting well-being).

Ask anything about Sukta 61 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play