Rig Veda Sukta 61
Mandala 7Sukta 617 Mantras

Sukta 61

Sukta 7.61

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Mitra–Varuṇa (with Sūrya as their ‘eye’)

Chandas

Triṣṭubh

వసిష్ఠుని ఈ స్తోత్రం ఋతం (సార్వత్రిక ధర్మవ్యవస్థ) యొక్క రక్షకులైన మిత్ర–వరుణులను స్తుతిస్తుంది. వారి సర్వదర్శి “కన్ను” అయిన సూర్యుడు లోకాలను పరిశీలించేందుకు ఉదయించి, మనుష్యుల అంతరాభిప్రాయాలను గ్రహిస్తాడని చెబుతుంది. ఆకాశం–భూములను నిలబెట్టే వారి విస్తారమైన శక్తిని కొనియాడి, కాలం క్రమబద్ధంగా సాగడాన్ని యజ్ఞం చేయని వాడికి ఎదురయ్యే ప్రమాదంతో పోల్చుతుంది. చివరికి, అన్ని కఠినమైన దాటింపులను సురక్షితంగా దాటించి, దీర్ఘకాల క్షేమంతో కాపాడమని ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది.

Mantras

Mantra 1

उद्वां चक्षुर्वरुण सुप्रतीकं देवयोरेति सूर्यस्ततन्वान् । अभि यो विश्वा भुवनानि चष्टे स मन्युं मर्त्येष्वा चिकेत ॥

హే వరుణా! నీ చక్షు—సుప్రతీక సూర్యుడు—ఉదయించును; దేవయోః—ఇద్దరు దేవుల—కొరకు సంచరిస్తూ తన కాంతిని విస్తరించును. సమస్త భువనాలను దర్శించువాడు, మర్త్యులలో ఉప్పొంగే మన్యు—ఆవేశం, కలుషిత భావం—నూ గ్రహించును.

Mantra 2

प्र वां स मित्रावरुणावृतावा विप्रो मन्मानि दीर्घश्रुदियर्ति । यस्य ब्रह्माणि सुक्रतू अवाथ आ यत्क्रत्वा न शरदः पृणैथे ॥

ఓ ఋతావాన్ మిత్ర-వరుణులారా! మీ ఇద్దరి వైపు ఈ విప్రుడు తన దీర్ఘశ్రుత (దూరం వరకు వినిపించే) మనోభావ/మంత్ర-చింతనలను ప్రవహింపజేస్తాడు. మీరు, సుక్రతు (శ్రేష్ఠ సంకల్పముగలవారు), కాపాడే ఆ బ్రహ్మాణి (పవిత్ర స్తోత్రాలు/మంత్ర-రచనలు)—మీ క్రత్వా (సంకల్ప-శక్తి) చేత శరదః (ఋతువులు/వర్షచక్రం) యొక్క పరిమాణాన్ని నింపుతారు.

Mantra 3

प्रोरोर्मित्रावरुणा पृथिव्याः प्र दिव ऋष्वाद्बृहतः सुदानू । स्पशो दधाथे ओषधीषु विक्ष्वृधग्यतो अनिमिषं रक्षमाणा ॥

ఓ సుదానూ (ఉదార దాతలు) మిత్ర-వరుణులారా! విస్తారమైన పృథివి నుండీ, ఎత్తైన మహత్తర దివ్ (ఆకాశం) నుండీ మీరు ముందుకు విస్తరించి ఉన్నారు. ఓషధుల్లో (మూలికలు/వృక్షజాతి) మరియు విక్షు (ప్రజలు) మధ్య మీ స్పశః (కాపలాదారులు/దర్శకులు) ను స్థాపిస్తారు—తమ తమ స్థానాలలో వేరువేరుగా—అనిమిష (ఇమడని) జాగ్రత్తతో రక్షిస్తూ।

Mantra 4

शंसा मित्रस्य वरुणस्य धाम शुष्मो रोदसी बद्बधे महित्वा । अयन्मासा अयज्वनामवीराः प्र यज्ञमन्मा वृजनं तिराते ॥

నేను మిత్ర-వరుణుల ధామన్ (నివాస-నియమం/ధర్మ-ఆధారం) ను స్తుతిస్తున్నాను; వారి శుష్మ (ప్రబల తేజస్సు/బలం) మహత్త్వంతో రోదసీ—ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం-భూమి)—ని ఆలింగనం చేసింది. మాసాలు ముందుకు సాగుతాయి; కాని అయజ్వన్ (యజ్ఞం చేయనివారు), అవీరాః (వీరబలంలేనివారు) యజ్ఞ-మనస్ (యజ్ఞభావం) నుండి దూరంగా తోలివేయబడి, వృజన (సంకటమయ/కఠిన మార్గం) దాటించబడతారు.

Mantra 5

अमूरा विश्वा वृषणाविमा वां न यासु चित्रं ददृशे न यक्षम् । द्रुहः सचन्ते अनृता जनानां न वां निण्यान्यचिते अभूवन् ॥

ఓ వృషణౌ (మిత్ర-వరుణా), మీ ఈ సమస్త కర్మలు అమూఢమైనవి; వాటిలో మోసపూరితమైన విచిత్రం కనబడదు, మాయిక యక్ష-ప్రదర్శన కూడా లేదు. మనుష్యుల అనృతంతో ద్రుహ్ (ద్రోహం) అంటుకుంటుంది; కాని మీ గూఢ నియమాలు అచేత మనస్సుకు కావు.

Mantra 6

समु वां यज्ञं महयं नमोभिर्हुवे वां मित्रावरुणा सबाधः । प्र वां मन्मान्यृचसे नवानि कृतानि ब्रह्म जुजुषन्निमानि ॥

నమోభిర్ (నమస్కారాలతో) మీ యజ్ఞాన్ని నేను మహిమపరుస్తాను; ఓ మిత్ర-వరుణా, అవిభక్త ఆహ్వానంతో మిమ్మల్ని పిలుస్తాను. మీ ఋచస్సుకు ఈ నూతన మనన-రూపాలను ముందుంచుతున్నాను; మేము కృతమైన బ్రహ్మ—ఈ మంత్రాలను—మీరు స్వీకరించండి.

Mantra 7

इयं देव पुरोहितिर्युवभ्यां यज्ञेषु मित्रावरुणावकारि । विश्वानि दुर्गा पिपृतं तिरो नो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ఓ దేవులారా, ఈ పురోహితి-శక్తి (అగ్రగామి ప్రేరణ) యజ్ఞాలలో మీ ఇద్దరికోసం ఏర్పడింది, ఓ మిత్ర-వరుణా. సమస్త దుర్గ మార్గాల పక్కకు మమ్మల్ని దాటించండి; మీరు సదా స్వస్తిభిః మమ్మల్ని రక్షించండి.

Frequently Asked Questions

Because Sūrya’s daily rising and all-pervading light symbolize their vigilant oversight: he “sees” all worlds, and that vision stands for their ability to detect truth, disorder, and human turbulence.

That cosmic order (ṛta) is actively guarded by Mitra and Varuṇa: time moves in an ordered way, moral law is real, and those aligned with sacrifice and truth receive protection and well-being.

It can be recited at dawn or before a fire/water offering as a prayer for clarity, self-restraint, harmonious relationships, and safe passage through difficulties—ending with the request for svasti (lasting well-being).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App