Sukta 46
Sukta 7.46
Vasiṣṭha
Triṣṭubh
വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സംക്ഷിപ്ത ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം രുദ്രനെ മഹാധനുർധരനായായി അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു; അവന്റെ വേഗമുള്ള, തീക്ഷ്ണമായ ശക്തി മുറിവേൽപ്പിക്കാനും ശമിപ്പിച്ച് സുഖപ്പെടുത്താനും കഴിയും. രുദ്രന്റെ മിന്നൽപോലെയുള്ള ബലവും ക്രോധവും ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകണമെന്നു കവി അപേക്ഷിക്കുന്നു; കുടുംബത്തിന്റെയും സന്തതിയുടെയും തുടർജീവിതത്തിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിനായി അവന്റെ “ആയിരം ഔഷധങ്ങളെ” ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ശമനം (ശാമന)യും സ്വസ്തിയും—ഭക്തിപൂർവമായ സ്തുതിയിലൂടെയും കരുണയ്ക്കായുള്ള നേരിട്ടുള്ള അപേക്ഷയിലൂടെയും ക്ഷേമം നേടുക എന്നതാണ്.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
इमा रुद्राय स्थिरधन्वने गिरः क्षिप्रेषवे देवाय स्वधाव्ने । अषाळ्हाय सहमानाय वेधसे तिग्मायुधाय भरता शृणोतु नः ॥
ഈ ഗിരഃ സ്ഥിരധന്വൻ രുദ്രനിലേക്കു—ക്ഷിപ്രേഷവ ദേവനിലേക്കു, സ്വധാവനിലേക്കു—ചെന്നെത്തുന്നു. അഷാള്ഹൻ, സഹമാനൻ, വേധസ്, തിഗ്മായുധൻ—തീക്ഷ്ണായുധധാരി—അവനിലേക്കു (ഞങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥന) കൊണ്ടുപോകുവിൻ; അവൻ ഞങ്ങളെ കേൾക്കട്ടെ.
Mantra 2
स हि क्षयेण क्षम्यस्य जन्मनः साम्राज्येन दिव्यस्य चेतति । अवन्नवन्तीरुप नो दुरश्चरानमीवो रुद्र जासु नो भव ॥
കാരണം അവൻ ഭൗമജന്മത്തിന്റെ സ്ഥിരവാസം (ക്ഷയ) വഴിയും ദിവ്യ സാമ്രാജ്യാധിപത്യത്തിലൂടെയും അറിയുന്നവൻ ആകുന്നു. രക്ഷക സഹായങ്ങളോടെ ഞങ്ങളോടടുത്തുവരിക; ഞങ്ങളുടെ വാതിലുകൾ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്ക. ഹേ രുദ്ര, ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനിയില്ലാത്തവനായി ഇരിക്ക; വേഗത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ അഭയം ആകുക.
Mantra 3
या ते दिद्युदवसृष्टा दिवस्परि क्ष्मया चरति परि सा वृणक्तु नः । सहस्रं ते स्वपिवात भेषजा मा नस्तोकेषु तनयेषु रीरिषः ॥
ആകാശത്തിൽ നിന്നു വിട്ടയക്കപ്പെട്ട നിന്റെ ആ മിന്നൽ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു—അത് ഞങ്ങളിൽ നിന്നു മാറിപ്പോകട്ടെ. ഹേ സുസ്വസിത (സ്വപിവാത) രുദ്ര, നിനക്കു ആയിരം ഭേഷജങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഞങ്ങളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങളിലും ഞങ്ങളുടെ സന്തതിവർദ്ധനങ്ങളിലും ഞങ്ങളെ ഹാനിക്കരുത്.
Mantra 4
मा नो वधी रुद्र मा परा दा मा ते भूम प्रसितौ हीळितस्य । आ नो भज बर्हिषि जीवशंसे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ രുദ്ര, ഞങ്ങളെ വധിക്കരുതേ; ഞങ്ങളെ അകറ്റി തള്ളരുതേ. നിന്റെ ക്രോധത്തിന്റെ പ്രഹാരത്തിനടിയിൽ ഞങ്ങൾ വീഴരുതേ. ബർഹിഷിൽ ജീവശംസ (ജീവന്റെ ആശീർവാദം) എന്ന വരം ഞങ്ങളോടു പങ്കിടുക; ഹേ ദേവശക്തികളേ, സ്വസ്തിഭിഃ സദാ ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക.
Inside Sukta 46
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by ‘carrying’ words of praise to Rudra the formidable archer, asking that he listen.
- Development
Rudra’s dangerous celestial force is acknowledged—his lightning roaming from heaven over earth—while the poet seeks its diversion and invokes Rudra’s healing capacity.
- Climax
The bold juxtaposition peaks: the same god of sharp weapons is said to hold ‘a thousand medicines,’ making him the supreme healer as well as potential afflicter.
- Where it settles
The hymn resolves in urgent, intimate supplication—‘do not slay us, do not cast us away’—and ends with a request for shared life-boons and enduring svasti-protection.
The deity: Rudra
- Cosmic functionHe embodies the sudden, disruptive force in nature—storm, lightning, disease, and their cessation—governing both affliction and healing, and enforcing boundaries through awe-inspiring power.
- Inner significancePsychologically, Rudra represents the fierce transformative energy that can shatter arrogance, purge impurities, and restore wholeness when approached with humility, truth, and restraint; his ‘medicine’ is the alchemy of suffering turned into renewal.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra); traditionally of the Maitrāvaruṇa line · One of the foremost Ṛgvedic seers of Mandala 7, celebrated for hymns of royal legitimacy, cosmic order (ṛta), and powerful devotional speech; famed in later tradition as the purohita of Sudās and a paradigmatic brahmarṣi.
Famous verses
इमा रुद्राय स्थिरधन्वने गिरः क्षिप्रेषवे देवाय स्वधाव्ने । अषाळ्हाय सहमानाय वेधसे तिग्मायुधाय भरता शृणोतु नः ॥sahasraṃ te … bheṣajā
mā no vadhī rudra
Attributes of the deity
- Steady bow, swift arrows (archer imagery)
- Lightning-like power and suddenness
- Unconquered, enduring strength
- Ambivalent deity: can harm or heal
- Possessor of ‘a thousand medicines’ (bheṣajā)
- Protector of lineage—invoked to spare children and descendants
- Bestower of svasti (well-being) when appeased
Also by this seer
- Principal authorship of much of Rig Veda Mandala 7 (Vasiṣṭha maṇḍala)
- Hymns to Varuṇa-Mitra emphasizing ṛta and moral order (e.g., RV 7.86–7.89)
- Royal and battle-context hymns associated with the Bharatas and Sudās (e.g., RV 7.18)
- Foundational presence in later Itihāsa-Purāṇa traditions as a teacher-sage and exemplar of brahmanical authority
The rite, step by step
- Prepare the sacred seat (barhis) and kindle Agni; establish a calm, orderly space (ṛta-aligned).
- Recite RV 7.46.1 as an opening praise, ‘bearing’ the prayer to the steady-bowed Rudra and requesting that he hear.
- Invoke turning-away of harm with RV 7.46.3, explicitly redirecting Rudra’s ‘lightning’ and calling upon his medicines for protection of children and progeny.
- Offer oblations with a conciliatory intention; maintain a tone of reverence rather than command.
- Conclude with RV 7.46.4 as a direct supplication: ‘Do not slay us… share with us on the barhis,’ followed by a svasti-prayer for ongoing safeguarding.
- Optionally repeat the final plea as a protective refrain, especially in times of fear (storm, illness, social tension).
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma (where applicable)
- Milk/curds or simple food-offerings (naivedya) in later domestic adaptations
- Fragrant herbs/resins (as a symbolic ‘medicine’ offering, aligned with bheṣajā)
Frequently Asked Questions
It praises Rudra’s immense power and asks him to turn away harm—especially lightning-like danger and wrath—while granting healing, protection, and well-being for the family and descendants.
In the Veda, Rudra governs sudden affliction (like storm and disease) but also its remedy. The hymn acknowledges his sharp weapons and then appeals to his ‘thousand medicines’ to protect and restore life.
It is traditionally suited for a calming/protective recitation during fire worship or when fearing storms, illness, or misfortune—ending with a humble plea for mercy and ongoing svasti (well-being).
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
