Sukta 46
Sukta 7.46
Vasiṣṭha
Rudra
Triṣṭubh
વસિષ્ઠનું આ સંક્ષિપ્ત ત્રિષ્ટુભ સૂક્ત રુદ્રને મહાબળવાન ધનુર્ધર તરીકે સંબોધે છે—તેની ઝડપી, તીક્ષ્ણ શક્તિ ઘા પણ કરી શકે અને ઉપચાર પણ કરી શકે. કવિ પ્રાર્થના કરે છે કે રુદ્રનું વીજળી સમાન બળ અને ક્રોધ આપણાથી દૂર વળે, અને કુટુંબ, સંતાન તથા દીર્ઘ આયુષ્યના રક્ષણ માટે તેની “હજાર ઔષધિઓ”નું આહ્વાન કરે છે. ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ અને કરુણાની સીધી વિનંતિ દ્વારા શમન (શમન) અને સ્વસ્તિ (સ્વસ્તિ) પ્રાપ્ત કરવું—આ સૂક્તનો હેતુ છે.
Mantras
Mantra 1
इमा रुद्राय स्थिरधन्वने गिरः क्षिप्रेषवे देवाय स्वधाव्ने । अषाळ्हाय सहमानाय वेधसे तिग्मायुधाय भरता शृणोतु नः ॥
આ ગિરઃ સ્થિરધન્વન રુદ્ર માટે—ક્ષિપ્રેષવ દેવ માટે, સ્વધાવાન માટે—વહે છે. અષાળ્હ, સહમાન, વેધસ, તિગ્માયુધ—તીક્ષ્ણ શસ્ત્રધારી—તે સુધી (અમારી પ્રાર્થના) પહોંચાડો; તે અમને સાંભળે.
Mantra 2
स हि क्षयेण क्षम्यस्य जन्मनः साम्राज्येन दिव्यस्य चेतति । अवन्नवन्तीरुप नो दुरश्चरानमीवो रुद्र जासु नो भव ॥
કારણ કે તે પૃથ્વીજન્ય જન્મના સ્થિર નિવાસ (ક્ષય) દ્વારા અને દિવ્ય સામ્રાજ્ય-સ્વામિત્વ દ્વારા જાણે છે. રક્ષક સહાયોથી અમારી પાસે નજીક આવો; અમારા દ્વારોની આસપાસ ફરતા રહો. હે રુદ્ર, અમારે માટે અહિંસક રહો; શીઘ્રે અમારો આશ્રય બનો.
Mantra 3
या ते दिद्युदवसृष्टा दिवस्परि क्ष्मया चरति परि सा वृणक्तु नः । सहस्रं ते स्वपिवात भेषजा मा नस्तोकेषु तनयेषु रीरिषः ॥
આકાશમાંથી છૂટેલી તારી જે વીજળી પૃથ્વી પર ચારે તરફ ફરે છે—તે અમારાથી દૂર વળી જાય. હે સુશ્વાસિત (સ્વપિવાત) રુદ્ર, તારા હજાર ભેષજ છે; અમારા ટોકા-તનયોમાં અને અમારી વૃદ્ધિ-પ્રસૂતિઓમાં અમને હાનિ ન કર.
Mantra 4
मा नो वधी रुद्र मा परा दा मा ते भूम प्रसितौ हीळितस्य । आ नो भज बर्हिषि जीवशंसे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
હે રુદ્ર, અમને ન વધ કર; અમને દૂર ન ફેંક. તારા ક્રોધના પ્રહાર હેઠળ અમે ન પડીએ. બર્હિષ પર જીવશંસ (જીવન-આશીર્વાદ)નું દાન અમને વહેંચ; અને હે દેવશક્તિઓ, સ્વસ્તિભિઃ સદા અમારું રક્ષણ કરો.
Frequently Asked Questions
It praises Rudra’s immense power and asks him to turn away harm—especially lightning-like danger and wrath—while granting healing, protection, and well-being for the family and descendants.
In the Veda, Rudra governs sudden affliction (like storm and disease) but also its remedy. The hymn acknowledges his sharp weapons and then appeals to his ‘thousand medicines’ to protect and restore life.
It is traditionally suited for a calming/protective recitation during fire worship or when fearing storms, illness, or misfortune—ending with a humble plea for mercy and ongoing svasti (well-being).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.