Sukta 45
Sukta 7.45
Vasiṣṭha
Savitṛ
Triṣṭubh
ഈ സംക്ഷിപ്ത ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതിയിൽ വസിഷ്ഠൻ, അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ തന്റെ അശ്വങ്ങളോടുകൂടെ സഞ്ചരിച്ച് മനുഷ്യജീവിതത്തിന് ദാനങ്ങളും ശരിയായ ദിശയും വഹിക്കുന്ന ദിവ്യ പ്രേരകനായ സവിതാവിനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ആരാധകരെ യോജിച്ച വാസസ്ഥാനത്തിൽ “സ്ഥാപിക്കാനും”, അവരുടെ പ്രവൃത്തികളെ പ്രവർത്തനത്തിലാക്കാനും, പ്രകാശമയമായ ബുദ്ധിയെ വിപുലീകരിക്കാനും, നിലനിൽപ്പിനുള്ള പോഷണവും വിശാലമായ ജീവശക്തിയും നൽകാനും സവിതാവിനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. സ്തുതി വാചികമായ പ്രശംസാർപ്പണമായി അവസാനിക്കുന്നു; ദീർഘകാല ക്ഷേമവും സംരക്ഷണവും തേടുന്നു.
Mantras
Mantra 1
आ देवो यातु सविता सुरत्नोऽन्तरिक्षप्रा वहमानो अश्वैः । हस्ते दधानो नर्या पुरूणि निवेशयञ्च प्रसुवञ्च भूम ॥
സുരത്നൻ—സത്യരത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധനായ—ദേവൻ സവിതൃ ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ; അന്തരിക്ഷത്തിൽ തന്റെ അശ്വങ്ങളാൽ വഹിക്കപ്പെട്ട് സഞ്ചരിക്കട്ടെ. മനുഷ്യാത്മാവിനായി അനേകം വരങ്ങൾ കൈയിൽ ധരിച്ചു, ഞങ്ങളെ യഥാർത്ഥ വാസസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും, നമ്മുടെ കർമ്മങ്ങളെ സത്യപ്രസവത്തിലേക്ക് മുന്നോട്ടു പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 2
उदस्य बाहू शिथिरा बृहन्ता हिरण्यया दिवो अन्ताँ अनष्टाम् । नूनं सो अस्य महिमा पनिष्ट सूरश्चिदस्मा अनु दादपस्याम् ॥
അവന്റെ രണ്ടു ബാഹുക്കൾ ഉയർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—വിശാലവും ബന്ധനം അഴിക്കുന്നതുമായ—സ്വർണമയമായി, ദ്യൗവിന്റെ അറ്റങ്ങളോളം എത്തുന്നവ. ഇപ്പോൾ തീർച്ചയായും അവന്റെ മഹിമ വെളിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ശക്തിയുള്ള യഥാകർമ്മങ്ങളുടെ ദാനത്തിൽ സൂര്യനും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
Mantra 3
स घा नो देवः सविता सहावा साविषद्वसुपतिर्वसूनि । विश्रयमाणो अमतिमुरूचीं मर्तभोजनमध रासते नः ॥
സ ഘാ നഃ ദേവഃ സവിതാ സഹാവാ—ശക്തനായ സഹായകൻ—വസുപതിയായി ഞങ്ങൾക്കായി വസുക്കളെയും സമ്പത്തുകളെയും പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ. വിശാലമായ പ്രകാശമയ മതി വ്യാപിപ്പിച്ച്, പിന്നെ മർത്ത്യനെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന പോഷണം ഞങ്ങൾക്ക് ദാനമാക്കട്ടെ.
Mantra 4
इमा गिरः सवितारं सुजिह्वं पूर्णगभस्तिमीळते सुपाणिम् । चित्रं वयो बृहदस्मे दधातु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഈ നമ്മുടെ ഗിരഃ സുജിഹ്വ സവിതാരനെ—പൂർണ്ണ ഗഭസ്തിയുള്ളവനെ, സുപാണിയെ—ആരാധിക്കുന്നു. അവൻ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ചിത്രവും ബൃഹത്തുമായ വയഃ—ഉജ്ജ്വലവും വിശാലവുമായ ജീവശക്തി—സ്ഥാപിക്കട്ടെ; ഹേ സർവ ശക്തികളേ, സ്വസ്തിഭിഃ സദാ ഞങ്ങളെ കാക്കുവിൻ.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
Savitṛ is invited to come, moving through the midspace with his steeds, carrying human boons in his hand.
- Development
The prayer turns to Savitṛ’s practical grace: he establishes the worshippers in a right ‘dwelling’ and impels their works, while granting wealth and expanding luminous intelligence.
- Climax
Savitṛ as vasupati (lord of riches) spreads wide the bright intelligence and bestows the nourishment that sustains mortal life.
- Where it settles
The hymn offers its words of praise to the full-handed, fair-handed Savitṛ, asking for a vast, bright vitality and enduring protection through well-being (svasti).
The deity: Savitṛ
- In the VedaSavitṛ is praised as surátna (“rich in true treasures”), sujihva (“of good tongue”), and supāṇi/pūrṇagabhasti (“fair-handed, full-handed giver”), who impels beings and actions and grants boons suited to humanity.
- Cosmic functionAs the Impeller, Savitṛ sets the worlds and creatures into motion, regulates the rhythms of day and activity, and energizes prosperity and right undertaking under the law of ṛta.
- Inner significanceSavitṛ represents the awakening will and illumined drive within—clarity that initiates right action, establishes inner ‘dwelling’ (stability), expands luminous intelligence, and sustains life-force.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra); chief seer of the Vasiṣṭha family in the Rigveda · Foremost among the Rigvedic seers, especially associated with Mandala 7; celebrated for hymns of spiritual insight, royal legitimation, and the articulation of ṛta (cosmic order) in devotional language.
Famous verses
आ देवो यातु सविता सुरत्नोऽन्तरिक्षप्रा वहमानो अश्वैः । हस्ते दधानो नर्या पुरूणि निवेशयञ्च प्रसुवञ्च भूम ॥स घा नो देवः सविता सहावा साविषद्वसुपतिर्वसूनि । विश्रयमाणो अमतिमुरूचीं मर्तभोजनमध रासते नः ॥yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Impeller and initiator of works (prasava)
- Bestower of riches and nourishment (vasu, marta-bhojana)
- Luminous, wide-spreading intelligence (urūcī amati)
- Benevolent guide who ‘settles’ and ‘sets forth’ humans
- Generous hands; effective, truthful speech
Also by this seer
- Primary attribution of most of Rigveda Mandala 7 (Vasiṣṭha-maṇḍala)
- Hymns to Varuṇa–Mitra emphasizing ṛta and moral order
- Tradition links Vasiṣṭha with the Vasiṣṭha Dharmasūtra and broader Vasiṣṭha-smṛti literature (later)
The rite, step by step
- Prepare a clean place and kindle/approach the household fire (if in an Agnihotra setting) with quiet attention.
- Face east at dawn (or before commencing an important task), recollect Savitṛ as the impelling light.
- Recite the hymn (RV 7.45) with a brief sankalpa: for right dwelling, right impulse of works, and well-being.
- Conclude with a protective prayer (svasti) for oneself, household, and companions; sit briefly in silence to ‘receive’ the impulse.
Offerings
- Ghee (ājya) into fire (where applicable)
- Simple oblation such as grains or soma-substitute in later practice
- Water offering (arghya) at dawn
- Mental offering of speech (giraḥ) and intention
Frequently Asked Questions
Savitṛ is the Vedic “Impeller”—a divine power of awakening light that sets beings and actions in motion and grants right direction, prosperity, and well-being.
It asks Savitṛ to bring boons, place the worshipper in a fitting and stable ‘dwelling,’ impel their works in the right way, expand luminous intelligence, and give sustaining nourishment.
It is especially suitable at dawn or before beginning important work, as a prayer for auspicious initiation, clarity of mind, and protective well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
