Sukta 46
Sukta 7.46
Vasiṣṭha
Rudra
Triṣṭubh
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି—ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଆଘାତ କରିପାରେ ଓ ଚିକିତ୍ସା ମଧ୍ୟ କରିପାରେ। କବି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଯେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳି-ସଦୃଶ ବଳ ଓ କ୍ରୋଧ ଦୂରେ ହଟୁ, ଏବଂ ପରିବାର, ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ‘ହଜାର ଔଷଧ’କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି ଓ କ୍ଷମା-ଯାଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଶାନ୍ତିକରଣ (ଶମନ) ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ (ସ୍ୱସ୍ତି) ପ୍ରାପ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
इमा रुद्राय स्थिरधन्वने गिरः क्षिप्रेषवे देवाय स्वधाव्ने । अषाळ्हाय सहमानाय वेधसे तिग्मायुधाय भरता शृणोतु नः ॥
ଏହି ଗିରଃ ସ୍ଥିରଧନ୍ୱନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ—କ୍ଷିପ୍ରେଷବ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ, ସ୍ୱଧାବନଙ୍କ ପାଇଁ—ବହିଯାଏ। ଅଷାଳ୍ହ, ସହମାନ, ବେଧସ, ତିଗ୍ମାୟୁଧ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଧାରୀ—ତାଙ୍କ ପାଖକୁ (ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା) ବହନ କର; ସେ ଆମକୁ ଶୁଣୁନ୍ତୁ।
Mantra 2
स हि क्षयेण क्षम्यस्य जन्मनः साम्राज्येन दिव्यस्य चेतति । अवन्नवन्तीरुप नो दुरश्चरानमीवो रुद्र जासु नो भव ॥
କାରଣ ସେ ପୃଥିବୀଜନ୍ମର ସ୍ଥିର ନିବାସ (କ୍ଷୟ) ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ-ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଜାଣେ। ରକ୍ଷାକାରୀ ସହାୟତା ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟ ଆସ; ଆମ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଚଳାଚଳ କର। ହେ ରୁଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ଅହିଂସକ ହେଅ; ଶୀଘ୍ର ଆମର ଆଶ୍ରୟ ହେଅ।
Mantra 3
या ते दिद्युदवसृष्टा दिवस्परि क्ष्मया चरति परि सा वृणक्तु नः । सहस्रं ते स्वपिवात भेषजा मा नस्तोकेषु तनयेषु रीरिषः ॥
ଆକାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ତୋର ସେଇ ବିଜୁଳି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚାରିଦିଗେ ଘୁରେ—ସେ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଫେରିଯାଉ। ହେ ସୁଶ୍ୱାସିତ (ସ୍ୱପିବାତ) ରୁଦ୍ର, ତୋର ହଜାର ଭେଷଜ ଅଛି; ଆମ ଶିଶୁମାନଙ୍କରେ ଓ ଆମ ସନ୍ତତି-ବୃଦ୍ଧିରେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରନି।
Mantra 4
मा नो वधी रुद्र मा परा दा मा ते भूम प्रसितौ हीळितस्य । आ नो भज बर्हिषि जीवशंसे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ହେ ରୁଦ୍ର, ଆମକୁ ବଧ କରନି; ଆମକୁ ଦୂରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନି। ତୋର କ୍ରୋଧର ପ୍ରହାର ତଳେ ଆମେ ନ ପଡ଼ୁ। ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଜୀବଶଂସ (ଜୀବନ-ଆଶୀର୍ବାଦ)ର ଦାନ ଆମ ସହ ଭାଗ କର; ଏବଂ ହେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ, ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
Frequently Asked Questions
It praises Rudra’s immense power and asks him to turn away harm—especially lightning-like danger and wrath—while granting healing, protection, and well-being for the family and descendants.
In the Veda, Rudra governs sudden affliction (like storm and disease) but also its remedy. The hymn acknowledges his sharp weapons and then appeals to his ‘thousand medicines’ to protect and restore life.
It is traditionally suited for a calming/protective recitation during fire worship or when fearing storms, illness, or misfortune—ending with a humble plea for mercy and ongoing svasti (well-being).
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.