Sukta 50
Sukta 4.50
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4; hymn 4.50 addressed to Bṛhaspati)
Bṛhaspati
Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)
ঋগ্বেদ ৪.৫০ হৈছে বृहস্পতিক উদ্দেশ্য কৰা ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ এটা সূক্ত। পবিত্ৰ বাক্ আৰু যাজকীয় শক্তিৰ অধিপতি হিচাপে তেওঁক সমাজৰ “ভিত্তি/আধাৰ”ৰ ৰক্ষক আৰু শত্রুভাৱাপন্ন আক্রমণ আৰু বাধা-বিঘ্ন অতিক্ৰম কৰা শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে। সূক্তটোৱে তেওঁৰ বিজয়ী পৰাক্ৰমৰ প্ৰশংসা কৰে, ঋত (সঠিক নিয়ম/শৃঙ্খলা)ৰ জননী-গৰ্ভক সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে, আৰু শেষত ইন্দ্ৰসহ বृहস্পতিক একেলগে আহ্বান কৰি বৃদ্ধি, সঠিক-বুদ্ধিসম্পন্ন পথপ্ৰদৰ্শন, আৰু বিপদ-আপদ/বাধা-বিঘ্ন চূর্ণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়।
Mantras
Mantra 2
धुनेतयः सुप्रकेतं मदन्तो बृहस्पते अभि ये नस्ततस्रे । पृषन्तं सृप्रमदब्धमूर्वं बृहस्पते रक्षतादस्य योनिम् ॥
হে বৃহস্পতী, যিসকল কঁপাই-উঠা আক্রমণকাৰী উল্লসিত হৈ আমাৰ ওপৰত ধাৱমান—সুপ্ৰকেত আলোকৰ বিপক্ষে—তুমি সেই শক্তিশালী, অদব্ধ, বিস্তৃত ভিত্তি ৰক্ষা কৰা; আৰু তাৰ গঠন-যোনি (योनि)কো পাহৰা।
Mantra 3
बृहस्पते या परमा परावदत आ त ऋतस्पृशो नि षेदुः । तुभ्यं खाता अवता अद्रिदुग्धा मध्वः श्चोतन्त्यभितो विरप्शम् ॥
হে বৃহস্পতী, যি পৰম দূৰ অঞ্চলৰ পৰা ঋত-স্পৰ্শীসকল (সত্য-স্পৰ্শী ঋষিসকল) আহি তোমাৰ ওচৰত উপবিষ্ট হ’ল। তোমাৰ বাবে খনন-করা কূপসমূহ, অদ্ৰি (পেষণ-শিলা) দ্বাৰা দুগ্ধিত, মধুৰস-মধু চুই চুই সকলোফালে বিস্তৃত কৰ্মক্ষেত্ৰলৈ (বিৰপ্শ) প্রবাহিত হয়।
Mantra 4
बृहस्पतिः प्रथमं जायमानो महो ज्योतिषः परमे व्योमन् । सप्तास्यस्तुविजातो रवेण वि सप्तरश्मिरधमत्तमांसि ॥
বৃহস্পতি প্ৰথমে জন্ম লৈ মহৎ জ্যোতিৰ পৰম ব্যোমত উদিত হ’ল। সাত-মুখবিশিষ্ট, মহাশক্তিত জন্মা—নিজ ৰৱে, সাত-ৰশ্মিধাৰী হৈ, তেওঁ অন্ধকাৰসমূহ বিচ্ছিন্ন কৰি পেলালে।
Mantra 5
स सुष्टुभा स ऋक्वता गणेन वलं रुरोज फलिगं रवेण । बृहस्पतिरुस्रिया हव्यसूदः कनिक्रदद्वावशतीरुदाजत् ॥
সু-ষ্টুভ স্তোত্ৰ আৰু ঋষিসমূহৰ গণসহ তেওঁ ৰৱেৰে ব’ল—আবৰণকাৰী গুহা—ভাঙি মুকলি কৰিলে। হব্যসূদ (হব্যৰ অগ্নি-উৎপাদক) বৃহস্পতি, গোমাতাৰ দৰে গর্জন কৰি, ওপৰলৈ উজ্জ্বল গাভীসমূহ—জ্ঞানৰ ৰশ্মিসমূহ—উদ্গীৰণ কৰিলে, যিসকল লুকাই আছিল।
Mantra 6
एवा पित्रे विश्वदेवाय वृष्णे यज्ञैर्विधेम नमसा हविर्भिः । बृहस्पते सुप्रजा वीरवन्तो वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
এনেদৰে পিতৃ-সদৃশ, বিশ্বদেৱময়, বলবান (বৃষ্ণে) জনলৈ আমি যজ্ঞেৰে, নমস্কাৰে আৰু হৱিৰে সেৱা কৰোঁ। হে বৃহস্পতী, আমি সুপ্ৰজা হওঁ, বীৰ্যৱন্ত হওঁ, আৰু ৰয়ি-সমৃদ্ধিৰ অধিপতি হওঁ।
Mantra 7
स इद्राजा प्रतिजन्यानि विश्वा शुष्मेण तस्थावभि वीर्येण । बृहस्पतिं यः सुभृतं बिभर्ति वल्गूयति वन्दते पूर्वभाजम् ॥
সেইজনেই ৰজা হয়; অন্তৰৰ তেজ (শুষ্ম) আৰু বীৰ্যৰ বলত তেওঁ সকলো প্ৰতিদ্বন্দ্বী জন্ম-দাবী আৰু প্ৰতিপক্ষৰ ওপৰত স্থিৰভাৱে থিয় হয়। যিজনে সু-ধাৰিত বৃহস্পতিকে অন্তৰত ধাৰে, সি আনন্দিত হয় আৰু সত্যৰ প্ৰাচীন প্ৰথম-ভাগীজনক (পূর্বভাজ) বন্দনা কৰে।
Mantra 8
स इत्क्षेति सुधित ओकसि स्वे तस्मा इळा पिन्वते विश्वदानीम् । तस्मै विशः स्वयमेवा नमन्ते यस्मिन्ब्रह्मा राजनि पूर्व एति ॥
সেইজনেই নিজৰ সু-স্থাপিত গৃহত (ওকস) বাস কৰে; তেওঁৰ বাবে পোষক ইলা বিশ্বদানী দান-প্ৰবাহ ফুলায়। যাৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মা (প্ৰেৰিত শক্তি) ৰাজসঙ্কল্পৰ আগত প্ৰথমে গতি কৰে, সেইজনলৈ সত্তাৰ জনসমূহ স্বয়ং নমি পৰে।
Mantra 9
अप्रतीतो जयति सं धनानि प्रतिजन्यान्युत या सजन्या । अवस्यवे यो वरिवः कृणोति ब्रह्मणे राजा तमवन्ति देवाः ॥
অপ্ৰতিহত হৈ সি ধনসমূহ একেলগে জয় কৰে—শত্ৰুৰ ধনো, আৰু নিজৰ স্বজনৰ ধনো; যি প্ৰয়োজনত ব্ৰাহ্মণৰ বাবে বিস্তৃত আশ্ৰয়/অৱকাশ (ৱৰিবঃ) কৰি দিয়ে। ব্ৰহ্মণক সন্মান কৰি সেৱা কৰা সেই ৰজাক দেৱতাসকলে ৰক্ষা কৰে।
Mantra 10
इन्द्रश्च सोमं पिबतं बृहस्पतेऽस्मिन्यज्ञे मन्दसाना वृषण्वसू । आ वां विशन्त्विन्दवः स्वाभुवोऽस्मे रयिं सर्ववीरं नि यच्छतम् ॥
ইন্দ্ৰ আৰু বृहস্পতি, এই যজ্ঞত সোম পান কৰক—আনন্দিত হৈ, বৃষণ্বসু (বলৱান ধন-আনয়নকাৰী) ৰূপে। স্বাভুৱ (নিজ স্বৰূপত স্থিত) সোমবিন্দুবোৰ তোমালোকৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰক; তাৰ পাছত আমাৰ ভিতৰত সৰ্ববীৰ (সকল বীৰশক্তিসম্পন্ন) ধন-সমৃদ্ধি স্থাপন কৰি দিয়া।
Mantra 11
बृहस्पत इन्द्र वर्धतं नः सचा सा वां सुमतिर्भूत्वस्मे । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्जजस्तमर्यो वनुषामरातीः ॥
বৃহস্পতি আৰু ইন্দ্ৰ, আমাৰ সৈতে একেলগে বৃদ্ধি পাওক; তোমালোকৰ সুমতি (শুভ-বুদ্ধিৰ পথপ্ৰদৰ্শন) আমাৰ ভিতৰত হওক। আমাৰ ধী (চিন্তা) কাম্য আৰু দৃঢ়ভাৱে ধৰা থাকক, আৰু আমাৰ পুরংধি (বোধ-সমৃদ্ধি) সুদৃঢ় গ্ৰহণশীল হওক; বাধা দিয়া আৰু ৰোধ কৰা শত্রুতাবোৰ চূর্ণ কৰক।
Frequently Asked Questions
Bṛhaspati is the lord of sacred speech and priestly power. In this hymn he protects the community, gives right counsel, and overcomes forces that block progress.
It asks him to repel assailants and hostility, guard the secure foundation of life and order, and strengthen inspired thought and understanding so the worshippers can stand firm.
Indra represents victorious force, while Bṛhaspati represents guiding intelligence and mantra-power. Together they are asked to increase the worshippers’ strength, clarity, and success against obstacles.
Ask anything about Sukta 50 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.