Sukta 46
Sukta 4.46
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Maṇḍala 4)
Vāyu
Gāyatrī (8+8+8; typical for short Soma-invitations; verify in critical edition)
ഈ ചെറു ഗായത്രി സ്തുതിഗാനം ഒരു സോമ-ആഹ്വാനമാണ്; വായുവിനെ—പലപ്പോഴും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം—പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമത്തിനരികിലേക്ക് വേഗത്തിൽ വന്ന് ആദ്യം പാനം ചെയ്യാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. അവരുടെ ദീപ്തമായ രഥത്തെ പുകഴ്ത്തി, യാഗം പ്രവർത്തനത്തിലാകാൻ അവരുടെ വരവ് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു; അതിലൂടെ വിമോചന (vimocana)വും സോമാനന്ദം തടസ്സമില്ലാതെ അനുഭവിക്കലും ലഭിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अग्रं पिबा मधूनां सुतं वायो दिविष्टिषु । त्वं हि पूर्वपा असि ॥
ഹേ വായുവേ, മധുരങ്ങളിലൊക്കെയും ആദ്യം നീ കുടിക്ക—ദിവിഷ്ടികളിൽ (ദിവ്യ യജ്ഞസത്രങ്ങളിൽ) പിഴിഞ്ഞ ഈ സോമം. കാരണം നീ തന്നെയാണ് പൂർവപാ—മറ്റുള്ളവർക്കുമുമ്പെ പാനം ചെയ്യുന്നവൻ.
Mantra 2
शतेना नो अभिष्टिभिर्नियुत्वाँ इन्द्रसारथिः । वायो सुतस्य तृम्पतम् ॥
ഹേ വായുവേ, ഞങ്ങൾക്കായി നൂറു സഹായങ്ങളോടെ, നിയുത്വാൻ—നിന്റെ യുക്ത സംഘങ്ങളോടുകൂടെ, ഇന്ദ്രനെ സാരഥിയാക്കി, പിഴിഞ്ഞ സോമത്തിൽ തൃപ്തനാകുക. (ഞങ്ങളുടെ) പ്രാണൻ ആനന്ദത്തിൽ തൃപ്തനായി, ശക്തികൾ യഥാദിശയിൽ പ്രവഹിക്കട്ടെ.
Mantra 3
आ वां सहस्रं हरय इन्द्रवायू अभि प्रयः । वहन्तु सोमपीतये ॥
ഹേ ഇന്ദ്രനും വായുവും, നിങ്ങളുടെ സഹസ്ര ഹരി (അശ്വങ്ങൾ/കിരണശക്തികൾ) അർപ്പണത്തോട്ടു നിങ്ങളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ, സോമപാനത്തിനായി. ബലവും പ്രാണവും ഒന്നിച്ചുള്ള ശക്തികൾ സമൃദ്ധിയായി വന്ന് അമൃതം സ്വീകരിച്ച് നമ്മുടെ സത്തയെ ഉയർത്തട്ടെ.
Mantra 4
रथं हिरण्यवन्धुरमिन्द्रवायू स्वध्वरम् । आ हि स्थाथो दिविस्पृशम् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രനും വായുവും, സ്വർണ്ണബന്ധനമുള്ള രഥം—യജ്ഞത്തിന്റെ സുസംവിധാനമായ ഗതിയുള്ളത്—അതിൽ आरोഹണം ചെയ്യുവിൻ; കാരണം നിങ്ങൾ ദിവിസ്പൃശ് (സ്വർഗ്ഗസ്പർശി) രഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. നിങ്ങളുടെ ദിവ്യ ചലനം നമ്മുടെ കർമത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി അതിനെ തേജോമയ ലോകങ്ങളിലേക്കുയർത്തട്ടെ.
Mantra 5
रथेन पृथुपाजसा दाश्वांसमुप गच्छतम् । इन्द्रवायू इहा गतम् ॥
വിശാലമായ തേജസ്സുള്ള രഥത്തോടെ അർപ്പണം നല്കുന്നവന്റെ അടുക്കൽ സമീപിക്കുവിൻ. ഹേ ഇന്ദ്രനും വായുവും, ഇവിടെ വരുവിൻ—നമ്മുടെ കർമക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുവിൻ—ബലവും പ്രാണവും എന്ന വിശാല ശക്തികൾ യജ്ഞത്തെ ധരിച്ചു അതിനെ വിപുലമാക്കട്ടെ.
Mantra 6
इन्द्रवायू अयं सुतस्तं देवेभिः सजोषसा । पिबतं दाशुषो गृहे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രനും വായുവും, ഈ സോമം പിഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഏകമനസ്സോടെ, ദാതാവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും ഇതു പാനം ചെയ്വിൻ. (ഇന്ദ്രൻ—തേജോബലം, വായു—പ്രാണശക്തി) ഈ ആനന്ദരസം അന്തരത്തിൽ ഗ്രഹിച്ച്, നമ്മുടെ അന്തർനിവാസത്തിൽ ദിവ്യസഖ്യം സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Mantra 7
इह प्रयाणमस्तु वामिन्द्रवायू विमोचनम् । इह वां सोमपीतये ॥
ഹേ ഇന്ദ്രവായൂ, ഇവിടെ തന്നെയാകട്ടെ നിങ്ങളുടെ പ്രയാണാരംഭം—ഇവിടെ തന്നെയാകട്ടെ നിങ്ങളുടെ വിമോചനം. ഇവിടെ തന്നെയാകട്ടെ സോമപാനത്തിനായി (വരിക). പ്രാണശക്തിയും തേജോബലവും നമ്മുടെ അന്തരത്തിൽ ഗതി ആരംഭിച്ച്, ഊർജങ്ങളെ ബന്ധിക്കുന്ന കെട്ടുകൾ അഴിച്ചു വിടട്ടെ; ആനന്ദം തടസ്സമില്ലാതെ സ്വീകരിക്കപ്പെടട്ടെ.
Frequently Asked Questions
Because in the Soma ritual Vāyu is traditionally invited to drink first (pūrvapāḥ). The hymn highlights his priority as the deity who begins the vital movement of the offering.
Indra and Vāyu are paired in several Soma hymns: Indra represents victorious force, while Vāyu represents swift breath and motion. Together they are invoked to arrive quickly and empower the sacrifice.
Vimocana means ‘release’ or ‘unbinding.’ In ritual terms it asks for obstacles to be removed; inwardly it suggests loosening inner knots so the Soma-inspired clarity and delight can be received.
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.