Sukta 46
Sukta 4.46
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Maṇḍala 4)
Vāyu
Gāyatrī (8+8+8; typical for short Soma-invitations; verify in critical edition)
এই সৰু গায়ত্ৰী সূক্তটো এটা সোম-আহ্বান; ইয়াত বায়ুক—প্ৰায়ে ইন্দ্ৰৰ সৈতে—চেপা সোমলৈ দ্ৰুত আহি প্ৰথমে পান কৰিবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছে। ই তেওঁলোকৰ দীপ্তিমান ৰথৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু তেওঁলোকৰ আগমনে যজ্ঞক গতি দিয়া, বিমোচন আৰু সোমৰ আনন্দৰ নিৰ্বিঘ্ন ভোগ আনক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
अग्रं पिबा मधूनां सुतं वायो दिविष्टिषु । त्वं हि पूर्वपा असि ॥
হে বায়ু, মধুৰসসমূহৰ আগ ভাগ তুমি পান কৰা—দিবিষ্টিষু (দিব্য অধিবেশনসমূহত) সুত সোম। কিয়নো তুমি সঁচাকৈয়ে পূৰ্বপা—সৰ্বপ্ৰথম পানকাৰী।
Mantra 2
शतेना नो अभिष्टिभिर्नियुत्वाँ इन्द्रसारथिः । वायो सुतस्य तृम्पतम् ॥
হে বায়ু, আমাৰ বাবে শত সহায় লৈ—নিযুত্বান, ইন্দ্ৰক সাৰথি কৰি—সুত সোমে তৃপ্ত হওঁক।
Mantra 3
आ वां सहस्रं हरय इन्द्रवायू अभि प्रयः । वहन्तु सोमपीतये ॥
হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, তোমালোকৰ সহস্ৰ হৰয়ঃ (অশ্বশক্তি) যজ্ঞৰ প্ৰয়ঃ (অৰ্পণ) অভিমুখে তোমালোকক ইয়ালৈ বহি আনক, সোমপানৰ নিমিত্তে। বল আৰু প্ৰাণৰ এই যুগল শক্তি প্ৰচুৰভাৱে আহি অমৃত সোম গ্ৰহণ কৰি আমাৰ সত্তাক উত্তোলিত কৰক।
Mantra 4
रथं हिरण्यवन्धुरमिन्द्रवायू स्वध्वरम् । आ हि स्थाथो दिविस्पृशम् ॥
হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, হিৰণ্যবন্ধুৰ (সুৱৰ্ণ-বন্ধনীযুক্ত) সু-ধ্বৰ (সু-নিয়োজিত যজ্ঞগতি) ৰথত আৰূঢ় হওক; কিয়নো তোমালোক দিৱিস্পৃশ (স্বৰ্গ-স্পৰ্শী) ৰথত স্থিত। তোমালোকৰ দেৱীয় গতি আমাৰ কৰ্ম-যজ্ঞত অৱতৰি তাক দীপ্ত লোকসমূহৰ দিশে উত্তোলিত কৰক।
Mantra 5
रथेन पृथुपाजसा दाश्वांसमुप गच्छतम् । इन्द्रवायू इहा गतम् ॥
পৃথুপাজসা (বিস্তৃত শক্তিসম্পন্ন) ৰথেৰে দাশ্বাংসম্ (অৰ্পণকাৰী দাতা) ক ওচৰলৈ আগবাঢ়ক। হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, ইহা গতম্—ইয়ালৈ আহক, আমাৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰক—যাতে বল আৰু প্ৰাণৰ বিস্তৃত শক্তিসমূহ যজ্ঞ গ্ৰহণ কৰি তাক বিস্তাৰিত কৰে।
Mantra 6
इन्द्रवायू अयं सुतस्तं देवेभिः सजोषसा । पिबतं दाशुषो गृहे ॥
হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, এই সোম ৰস নিপীড়িত; দেৱসকলৰ সৈতে একসুৰে দাশুৰ গৃহত ইয়াক পান কৰা।
Mantra 7
इह प्रयाणमस्तु वामिन्द्रवायू विमोचनम् । इह वां सोमपीतये ॥
হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, ইয়াতেই তোমালোকৰ প্ৰয়াণ হওক, ইয়াতেই তোমালোকৰ বিমোচন; ইয়াতেই সোম-পানাৰ বাবে।
Frequently Asked Questions
Because in the Soma ritual Vāyu is traditionally invited to drink first (pūrvapāḥ). The hymn highlights his priority as the deity who begins the vital movement of the offering.
Indra and Vāyu are paired in several Soma hymns: Indra represents victorious force, while Vāyu represents swift breath and motion. Together they are invoked to arrive quickly and empower the sacrifice.
Vimocana means ‘release’ or ‘unbinding.’ In ritual terms it asks for obstacles to be removed; inwardly it suggests loosening inner knots so the Soma-inspired clarity and delight can be received.
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.