Opening the text

Sukta 4.13
Vāmadeva Gautama
Agni with Dawn/Sun and invocation to the Aśvins
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଭାତେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବାକୁ ଆଲୋକର ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଉଦୟ ସହ ଯୋଡ଼େ। ଉଷା ପଥ ଖୋଲନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗୃହ୍ୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାତ-ଚିତ୍ରଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍ୱର୍ଗର ଅଦୃଶ୍ୟ ଆଧାର ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନମୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ନେଇଯାଏ—ଋତ ହେଉଛି ସେଇ ଗୁପ୍ତ ନିୟମ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦୁଇଟି—ଆଚାରିକ (ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ଆହୁତି ଆରମ୍ଭ କରିବା) ଏବଂ ଦାର୍ଶନିକ (ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶୃଙ୍ଖଳା ବିଷୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଜାଗ୍ରତ କରିବା)।
Mantra 1
प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यद्विभातीनां सुमना रत्नधेयम् । यातमश्विना सुकृतो दुरोणमुत्सूर्यो ज्योतिषा देव एति ॥
ଅଗ୍ନି ଉଷାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ପ୍ରକାଶର ବିଭାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ସୁମନା ହୋଇ ରତ୍ନଧେୟ ଧାରଣ କରି। ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ! ସୁକୃତ ଦୁରୋଣ (ସୁସଂସ୍କୃତ ଗୃହ)କୁ ଆସ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନିଜ ଜ୍ୟୋତି ସହ ଉପରକୁ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्द्रप्सं दविध्वद्गविषो न सत्वा । अनु व्रतं वरुणो यन्ति मित्रो यत्सूर्यं दिव्यारोहयन्ति ॥
ଦେବ ସବିତା ଉର୍ଧ୍ୱ କିରଣକୁ ଉପରେ ଉଠାନ୍ତି; ଦୀପ୍ତ ବିନ୍ଦୁକୁ ଗତିରେ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତି—ଆଲୋକର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନ୍ୱେଷକ ପରି। ଋତକୁ ଅନୁସରି ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର ଗତି କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋହଣ କରାନ୍ତି।
Mantra 3
यं सीमकृण्वन्तमसे विपृचे ध्रुवक्षेमा अनवस्यन्तो अर्थम् । तं सूर्यं हरितः सप्त यह्वीः स्पशं विश्वस्य जगतो वहन्ति ॥
ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର ବିରୋଧରେ ବିବେକୀ ଦ୍ରଷ୍ଟା କରି ଗଢ଼ିଲେ—ଧ୍ରୁବ କ୍ଷେମ ସହ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଖୋଜୁଥିବା—ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସାତ ତୀବ୍ରଗତି ହରିତା ବହନ କରନ୍ତି; ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତର ଚଳନଶୀଳର ସ୍ପଶ, ଗୁପ୍ତ ନିରୀକ୍ଷକ ଓ ସାକ୍ଷୀ।
Mantra 4
वहिष्ठेभिर्विहरन्यासि तन्तुमवव्ययन्नसितं देव वस्म । दविध्वतो रश्मयः सूर्यस्य चर्मेवावाधुस्तमो अप्स्वन्तः ॥
ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହକମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଆଗେ ବଢ଼; ତନ୍ତୁକୁ ତଳକୁ ବୁଣୁଥିବା ପରି। ହେ ଦୀପ୍ତ ଦେବଶକ୍ତି, ତୁମେ କଳା ଆବରଣକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମିମାନେ, ପ୍ରହାର କରି ଚିରି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ତଳକୁ ହଂକାଇଦେଲେ—ଚର୍ମ ଖୋଲିଦେବା ପରି—ଅନ୍ତର୍ଜଳମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ।
Mantra 5
अनायतो अनिबद्धः कथायं न्यङ्ङुत्तानोऽव पद्यते न । कया याति स्वधया को ददर्श दिवः स्कम्भः समृतः पाति नाकम् ॥
ଅନାୟତ, ଅନିବଦ୍ଧ—ଏହି କିଏ, ଯେ ଉଲ୍ଟା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ? କେଉଁ ସ୍ୱଧା (ସ୍ୱନିୟମ) ଦ୍ୱାରା ଏହା ଗତି କରେ—କିଏ ଏହାକୁ ଦେଖିଛି? ଋତରେ ସଂହତ ଦିବଃ ସ୍କମ୍ଭଃ, ଯେ ନାକ (ଲୋକ/ଆକାଶ-ଗୁମ୍ବଜ)କୁ ଧାରଣ କରି ପାଳନ କରେ।
It connects the morning kindling of Agni with the daily victory of light: dawn opens, the sun rises, and the rite invites divine help. It also reflects on the unseen order (ṛta) that holds the cosmos steady.
The Aśvins are swift helpers associated with dawn and safe arrival. Calling them to the “well-built home” fits the morning ritual context—seeking protection, health, and smooth beginnings as the day starts.
It is a poetic way of speaking about the supporting principle that keeps the sky and world from collapsing. The verse suggests this support is grounded in ṛta—truth and cosmic order—operating by its own law (svadhā).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.