Rig Veda 4.13.3: Mandala 4, Sukta 13, Mantra 3

Sukta 4.13

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Sūrya (with his Harits)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यं सीमकृण्वन्तमसे विपृचे ध्रुवक्षेमा अनवस्यन्तो अर्थम् । तं सूर्यं हरितः सप्त यह्वीः स्पशं विश्वस्य जगतो वहन्ति ॥

Recitation with translationRig Veda 4.13.3

Transliteration

yáṃ sīm ákṛṇvan támase vipṛ́ce dhruvá-kṣemā anava-syánto ártham | táṃ sū́ryaṃ harítaḥ saptá yahvī́ḥ spáśaṃ víśvasya jágato vahanti ||

Translation

ഇരുട്ടിനെതിരേ വിവേചകനായ ദ്രഷ്ടാവാകാൻ അവർ ആരെയോ രൂപപ്പെടുത്തി—ധ്രുവക്ഷേമത്തോടെ ലക്ഷ്യം തേടുന്നവരായി—ആ സൂര്യനെ ഏഴ് വേഗവതിയായ ഹരിതകൾ വഹിക്കുന്നു; സർവ്വ ജഗത്തിന്റെ ചലനങ്ങളുടെ സ്പശം, ഗൂഢ നിരീക്ഷകനും സാക്ഷിയും.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सीम्: indeed; just; him
• सीम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सीम् (निपात/अव्यय)

• अकृण्वन्तम्: (him) not making / not doing
• अकृण्वन्तम्: कर्म
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: कृ (धातु) → कृण्वत् (वर्तमान कृदन्त) + अ- (निषेध/अभाव-उपसर्ग)

• तमसे: for darkness; to the darkness
• तमसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• विपृचे: in the mingling/confusing (state); in the entangling
• विपृचे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: वि- + पृच् (धातु) → विपृच् (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• ध्रुवक्षेमाः: having firm security; steadfast in safety
• ध्रुवक्षेमाः: कर्तृ
• Type: Adjective (compound)
• Root: ध्रुव- + क्षेम (समास-प्रातिपदिक)

• अनवस्यन्तः: not seeking; not desiring
• अनवस्यन्तः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: अन्- + वस्/वस्य् (धातु ‘to desire/seek’, Vedic) → वस्यन्त् (वर्तमान कृदन्त) + अन्- (निषेध)

• अर्थम्: aim; purpose; object
• अर्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• हरितः: the bay mares (sun’s steeds)
• हरितः: कर्तृ
• Type: Noun (f.)
• Root: हरित् (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: —
• Type: Numeral
• Root: सप्तन् (संख्या)

• यह्वीः: swift/impetuous (fem.)
• यह्वीः: कर्तृ
• Type: Adjective (f.)
• Root: यह्वी (प्रातिपदिक)

• स्पशम्: the spy; watcher
• स्पशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्पश् (प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all; of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• जगतः: of the moving world; of creation
• जगतः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• वहन्ति: they carry; they convey
• वहन्ति: —
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)