
Sukta 2.18
Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional for RV 2.18)
Triṣṭubh (probable)
ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഈ സ്തുതിഗാനം ഉഷസ്സിനോട് ചേർത്ത് കെട്ടിയ ‘പുതിയ രഥ’ത്തെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; പല നുകങ്ങളും, കയറുകളും, വള്ളങ്ങളും പോലെയുള്ള സമൃദ്ധമായ പ്രതീകഭാഗങ്ങളോടെ അതിനെ വരച്ച്, കവികളുടെ അർപ്പണങ്ങളും പ്രചോദിതചിന്തയും അതിനെ വേഗവാനാക്കട്ടെ എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. സോമപാനത്തിനായി ഇന്ദ്രനെ കൂടുതൽ എണ്ണത്തിലും കൂടുതൽ ശക്തിയിലും അത്യാവശ്യമായി ക്ഷണിക്കുന്നു; അവന്റെ വരവ് വിജയം, സംരക്ഷണം, യജ്ഞകർക്ക് യുക്തമായ പങ്ക് (ഭഗ) എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നു. അവസാനം ദക്ഷിണ (പുരോഹിതദാനം)യും സമൂഹസമൃദ്ധിയും ലക്ഷ്യമാക്കി: ദാനധാര ഒഴുകട്ടെ, സഭയിൽ വാക്ക് ‘വിശാല’മാകട്ടെ, ജനങ്ങൾ വീരസന്താനത്തോടെ സമ്പന്നരാകട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्राता रथो नवो योजि सस्निश्चतुर्युगस्त्रिकशः सप्तरश्मिः । दशारित्रो मनुष्यः स्वर्षाः स इष्टिभिर्मतिभी रंह्यो भूत् ॥
പ്രഭാതത്തിൽ പുതിയ രഥം യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—സസ്നി (ഹാർനെസ്) ധരിച്ച, ചതുര്യുഗ (നാല് യോക്) ഉള്ള, ത്രികശ (മൂന്നു ചാട്ടി)യും സപ്തരശ്മി (ഏഴ് കയറുകൾ/ലഗാമുകൾ)യും ഉള്ള. ദശാരിത്ര (പത്ത് ഹാംകു/ചപ്പു)കളുള്ള, മാനുഷ്യ, സ്വർഷാഃ (സൂര്യലോക-വിജയി); നമ്മുടെ ഇഷ്ടി (യജ്ഞാർപ്പണം)യും മതി (ചിന്താ-പ്രേരണം)യും കൊണ്ട് അത് ഞങ്ങളെ വഹിക്കാൻ വേഗവാനാകട്ടെ.
Mantra 2
सास्मा अरं प्रथमं स द्वितीयमुतो तृतीयं मनुषः स होता । अन्यस्या गर्भमन्य ऊ जनन्त सो अन्येभिः सचते जेन्यो वृषा ॥
ഇവൻ ഇതിന് ആദ്യത്തിന്നും യോഗ്യൻ; അവൻ തന്നേ രണ്ടാമത്തിന്നും, മൂന്നാമത്തിന്നും കൂടി—മനുഷ്യരിൽ വസിക്കുന്ന ഹോതൃ അവൻ. ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ ഗർഭത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നു; ആ ജന്യ വൃഷഭൻ മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ശക്തികളെ ഒരൊറ്റ പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
Mantra 3
हरी नु कं रथ इन्द्रस्य योजमायै सूक्तेन वचसा नवेन । मो षु त्वामत्र बहवो हि विप्रा नि रीरमन्यजमानासो अन्ये ॥
ഇന്ദ്രന്റെ രണ്ടു ഹരി (താമ്രവർണ്ണ) അശ്വങ്ങളെ, അവന്റെ വരവിനായി, പുതുതും നന്നായി പണിതതുമായ സൂക്ത-വചനത്തോടെ ഞാൻ അവന്റെ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്നു. ഇവിടെ അനേകം വിപ്രർ നിന്നെ വഴിതിരിപ്പിക്കരുത്—മറ്റു യജമാനർ, മറ്റുള്ളവർ—തങ്ങളുടെ വിളിയിലേക്കു വലിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 4
आ द्वाभ्यां हरिभ्यामिन्द्र याह्या चतुर्भिरा षड्भिर्हूयमानः । आष्टाभिर्दशभिः सोमपेयमयं सुतः सुमख मा मृधस्कः ॥
ഓ ഇന്ദ്രാ, രണ്ടു ഹരികളോടുകൂടെ വരിക; നാലോടുകൂടെ വരിക; ആറോടുകൂടെ കൂടി—വിളിക്കപ്പെടുമ്പോൾ. എട്ടോടുകൂടെ, പത്തോടുകൂടെ സോമപാനത്തിനായി വരിക: ഇതാ ഇവിടെ സുത (പിഴിഞ്ഞ) സോമം. ഓ സുമഖ (സുയജ്ഞ), ഞങ്ങളിലേക്കു ഹാനി കൊണ്ടുവരുന്നവനാകരുത്.
Mantra 5
आ विंशत्या त्रिंशता याह्यर्वाङा चत्वारिंशता हरिभिर्युजानः । आ पञ्चाशता सुरथेभिरिन्द्रा षष्ट्या सप्तत्या सोमपेयम् ॥
ഇരുപതിനോടും മുപ്പതിനോടും കൂടി ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക; നാല്പതിനോടും കൂടി വരിക—നിന്റെ ഹരികൾ (താമ്രവർണ്ണ അശ്വശക്തികൾ) യോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്. ഹേ ഇന്ദ്ര, അമ്പതിനോടും നല്ല രഥങ്ങളോടും കൂടി വരിക; അറുപതിനോടും എഴുപതിനോടും കൂടി സോമപേയ (സോമപാനം)ത്തിനായി വരിക—നിന്റെ അവതരണം വിശാലവും സമ്പൂർണ്ണവും ആകട്ടെ.
Mantra 6
आशीत्या नवत्या याह्यर्वाङा शतेन हरिभिरुह्यमानः । अयं हि ते शुनहोत्रेषु सोम इन्द्र त्वाया परिषिक्तो मदाय ॥
എൺപതിനോടും തൊണ്ണൂറിനോടും കൂടി ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക; നൂറു ഹരികൾ (താമ്രവർണ്ണ അശ്വശക്തികൾ) വഹിച്ചുകൊണ്ടു വരിക. കാരണം ഈ സോമം നിനക്കായിട്ടാണ്—ശുനഹോത്ര യാഗങ്ങളിൽ, ഹേ ഇന്ദ്ര—മദ (ആനന്ദോന്മാദം)ത്തിനായി ചുറ്റും പരിഷിക്തമായി പകർന്നിരിക്കുന്നു.
Mantra 8
न म इन्द्रेण सख्यं वि योषदस्मभ्यमस्य दक्षिणा दुहीत । उप ज्येष्ठे वरूथे गभस्तौ प्रायेप्राये जिगीवांसः स्याम ॥
ഇന്ദ്രനോടുള്ള എന്റെ സഖ്യം വിച്ഛേദിക്കപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ; അവന്റെ ദക്ഷിണാ—ധർമ്മപൂർവ്വ ദാനശക്തി—ഞങ്ങൾക്കായി പാൽ ദോഹിക്കട്ടെ. ജ്യേഷ്ഠമായ പരമ വരുഥ (രക്ഷ)യിൽ, അവന്റെ ഗഭസ്തി (കൈ/പിടി)യിൽ ചേർന്നു പിടിക്കപ്പെട്ടവരായി, ഓരോ പ്രയാണത്തിലും ഓരോ മുന്നേറ്റത്തിലും ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ജയിക്കുന്നവരാകട്ടെ.
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ജരിത്രൻ (സ്തോതാവ്) വേണ്ടി നിന്റെ വരത്തിന് പ്രത്യുത്തരമായി സമൃദ്ധിയുള്ള ആ ദക്ഷിണാ (ദാനം) ദോഹിക്കുന്നതുപോലെ ഫലം നൽകട്ടെ. സ്തോതാക്കൾക്ക് ശിക്ഷ നൽകുകയും അവരുടെ മതി വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക; നമ്മുടെ ഭഗ—സുഖത്തിന്റെ പങ്ക്—ഹാനിക്കു വിധേയമാകരുതേ. സുവീരർ (വീരാത്മാക്കൾ) ആയി നാം വിദഥ (സഭ)യിൽ ബൃഹത്—വിശാല വാക്ക്—ഉച്ചരിക്കട്ടെ.
At dawn the hymn opens by ‘yoking’ a new chariot—an emblem of swift, well-ordered power propelled by offering and inspired thought.
Indra is repeatedly summoned to the Soma-drinking with vivid chariot-and-steed imagery, expanding the scale of his approach (numbers and chariots) and the hoped-for force of his descent.
The urgent, cumulative invitation peaks in the call for Indra’s full arrival to the Soma rite—maximizing presence, strength, and effectiveness for the sacrificers’ aims.
The hymn resolves in social-ritual fulfilment: dakṣiṇā should flow in response, the praisers be increased, Bhaga (right share) remain unharmed, and the community speak ‘the Vast’ in assembly with heroic vitality.
prātā ratho navo yoji
ā viṃśatyā triṃśatā yāhy arvāṅ
bṛhad vadema vidathe
The ‘new chariot’ is a poetic and ritual image for freshly mobilized divine power at dawn. It also suggests the disciplined harnessing of faculties—reins, yokes, and direction—so the rite and the mind move swiftly toward success.
They intensify the summons, portraying Indra’s approach as ever larger and more complete. The escalating count signals urgency, abundance, and a wish for the deity’s full presence and strength at the Soma-drinking.
Dakṣiṇā is the ritual gift given to priests/singers, and more broadly the principle of generous recompense that sustains the rite. The hymn asks that this generosity ‘yield’ fruitfully, while safeguarding Bhaga—the community’s rightful share of good fortune.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.