Rig Veda 2.18.1: Mandala 2, Sukta 18, Mantra 1

Sukta 2.18

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional for RV 2.18)

Devata: Indra (hymn context), with chariot imagery central

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

प्राता रथो नवो योजि सस्निश्चतुर्युगस्त्रिकशः सप्तरश्मिः । दशारित्रो मनुष्यः स्वर्षाः स इष्टिभिर्मतिभी रंह्यो भूत् ॥

Recitation with translationRig Veda 2.18.1

Transliteration

prātā́ rathó návo yóji sásniś cáturyugas trikáśaḥ saptáraśmiḥ | dáśāritro manuṣyàḥ svàrṣāḥ sá iṣṭíbhir matíbhī raṃhyó bhūt ||

Translation

പ്രഭാതത്തിൽ പുതിയ രഥം യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—സസ്നി (ഹാർനെസ്) ധരിച്ച, ചതുര്യുഗ (നാല് യോക്) ഉള്ള, ത്രികശ (മൂന്നു ചാട്ടി)യും സപ്തരശ്മി (ഏഴ് കയറുകൾ/ലഗാമുകൾ)യും ഉള്ള. ദശാരിത്ര (പത്ത് ഹാംകു/ചപ്പു)കളുള്ള, മാനുഷ്യ, സ്വർഷാഃ (സൂര്യലോക-വിജയി); നമ്മുടെ ഇഷ്ടി (യജ്ഞാർപ്പണം)യും മതി (ചിന്താ-പ്രേരണം)യും കൊണ്ട് അത് ഞങ്ങളെ വഹിക്കാൻ വേഗവാനാകട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रातः: in the morning
• प्रातः: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातः (avyaya; from प्रातर्)

• रथः: the chariot
• रथः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• नवः: new
• नवः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)

• योजि: was yoked / has been harnessed
• योजि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: युज्

• सस्निः: having a seat/back (well-equipped)
• सस्निः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सस्नि (प्रातिपदिक; ‘with a back/seat’, RV-lexeme)

• चतुर्युगः: having four yokes / four-harnessed
• चतुर्युगः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + युग (समास; प्रातिपदिक)

• त्रिकशः: with three whips (three-lashed)
• त्रिकशः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + कश (समास; प्रातिपदिक)

• सप्तरश्मिः: with seven reins
• सप्तरश्मिः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सप्त + रश्मि (समास; प्रातिपदिक)

• दशारित्रः: with ten oar-like parts / ten ‘aritra-s’
• दशारित्रः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दश + अरित्र (समास; प्रातिपदिक)

• मनुष्यः: the man / the mortal
• मनुष्यः: कर्तृ (सम्बन्ध/समनाधिकरण; रथ-वर्णन-प्रसङ्गे)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• स्वर्षाः: winning light/heaven; bringing good radiance
• स्वर्षाः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्वर् + सा/सन् (समास; प्रातिपदिक ‘स्वर्षा’)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इष्टिभिः: with offerings / oblations
• इष्टिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: इष्टि (प्रातिपदिक)

• मतिभिः: with thoughts / hymns / devotions
• मतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• रंह्यः: swift
• रंह्यः: कर्तृ (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: रंह्य (प्रातिपदिक; ‘swift’, RV)

• भूत्: became / was
• भूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू