
Sukta 2.18
Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional for RV 2.18)
Indra (hymn context), with chariot imagery central
Triṣṭubh (probable)
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ స్తోత్రం, ఉషస్సుతో యోక్తమైన “కొత్త రథం”ను స్మరింపజేస్తుంది; అనేక యోకాలు, రశ్ములు (కట్టులు), మరియు పడవల తాళ్లలాగా తాళ్లు/తాళ్ళు (ఓర్లు) వంటి సమృద్ధమైన ప్రతీకాత్మక భాగాలతో అది వర్ణించబడుతుంది. కవుల అర్పణలతోను ప్రేరితమైన ఆలోచనతోను ఆ రథం వేగవంతం కావాలని ప్రార్థిస్తుంది. సోమపాన యజ్ఞానికి ఇంద్రుడు అత్యవసరంగా—ఇంకా ఎక్కువ సంఖ్యలోను బలంతోను—ఆహ్వానించబడుతున్నాడు; ఆయన ఆగమనం యజమానులకు విజయం, రక్షణ, మరియు యథోచిత భాగం (భగ)ను స్థిరపరచుగాక. ముగింపులో దక్షిణా (పురోహిత దానం) మరియు సామూహిక సమృద్ధి వైపు మళ్లుతుంది: దానధార ప్రవహించుగాక, సభలో వాక్కు “విస్తారంగా” ఉండుగాక, ప్రజలు వీర సంతానంతో సమృద్ధులగుగాక.
Mantra 1
प्राता रथो नवो योजि सस्निश्चतुर्युगस्त्रिकशः सप्तरश्मिः । दशारित्रो मनुष्यः स्वर्षाः स इष्टिभिर्मतिभी रंह्यो भूत् ॥
ప్రాతఃకాలంలో కొత్త రథం యోజింపబడింది—సస్ని (అలంకార-బంధనం) ధరించి; చతుర్యుగ (నాలుగు యుగాలు/జూళ్లు) కలది, త్రికశ (మూడు కొరడా) యుక్తం, సప్తరశ్మి (ఏడు లగ్గాలు) కలది. దశారిత్ర (పది పడవలు/తుడుపులు) గలది, మనుష్యకృతం, స్వర్షాః—సూర్యలోకాన్ని జయించేది. మా ఇష్టులు (యజ్ఞార్పణలు) మరియు మతులు (చేతన ప్రేరణలు) వలన అది మమ్మల్ని మోసుకెళ్లుటకు రంహ్యః—అత్యంత వేగవంతం—అగుగాక.
Mantra 2
सास्मा अरं प्रथमं स द्वितीयमुतो तृतीयं मनुषः स होता । अन्यस्या गर्भमन्य ऊ जनन्त सो अन्येभिः सचते जेन्यो वृषा ॥
అతడు దీనికి మొదటికి తగినవాడు; అతడే రెండవదానికి, మూడవదానికి కూడా; మనుష్యులలో అంతర్భూతుడైన హోతా (హోతృ) అతడే. ఒకడు మరొకరి గర్భాన్ని జనింపజేస్తాడు; మరియు అతడు—జెన్య వృషభుడు, శ్రేష్ఠ వీర్యవంతుడు—ఇతరులతో సంగమించి, శక్తులను ఒకే కార్యంలో ఏకపరుస్తాడు.
Mantra 3
हरी नु कं रथ इन्द्रस्य योजमायै सूक्तेन वचसा नवेन । मो षु त्वामत्र बहवो हि विप्रा नि रीरमन्यजमानासो अन्ये ॥
ఇంద్రుని రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) ఆయన రాక కోసం ఆయన రథానికి నేను నిశ్చయంగా జోడిస్తున్నాను—కొత్తగా, సుగఢంగా నిర్మితమైన వాక్యముతో కూడిన సూక్తంతో. ఇక్కడ అనేక విప్రులు నిన్ను దారి మళ్లించనీయకుము; ఇతర యజమానులు, ఇతరులు—తమ పిలుపువైపు నిన్ను లాగాలని చూస్తున్నారు.
Mantra 4
आ द्वाभ्यां हरिभ्यामिन्द्र याह्या चतुर्भिरा षड्भिर्हूयमानः । आष्टाभिर्दशभिः सोमपेयमयं सुतः सुमख मा मृधस्कः ॥
ఇంద్రా, రెండు హరులతో రా; నాలుగుతో రా, ఆరుగుతో—ఆహ్వానింపబడుతూ. ఎనిమిదితో, పదితో సోమపానార్థం రా; ఇక్కడ ఈ సుత (పిండిన) సోమం సిద్ధంగా ఉంది. సుమఖా—యజ్ఞంలో శోభించువాడా—మాలో హాని కలిగించువాడవు కావద్దు.
Mantra 5
आ विंशत्या त्रिंशता याह्यर्वाङा चत्वारिंशता हरिभिर्युजानः । आ पञ्चाशता सुरथेभिरिन्द्रा षष्ट्या सप्तत्या सोमपेयम् ॥
ఇరవైతో, ముప్పైతో మా వైపు రా; నలభైతో కూడ రా—నీ హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు/శక్తులు) యోగం చేసి. ఓ ఇంద్రా, యాభైతో సురథాలతో రా; అరవైతో, డెబ్బైతో—సోమపానార్థం; నీ అవతరణం విశాలముగా సంపూర్ణముగా ఉండుగాక.
Mantra 6
आशीत्या नवत्या याह्यर्वाङा शतेन हरिभिरुह्यमानः । अयं हि ते शुनहोत्रेषु सोम इन्द्र त्वाया परिषिक्तो मदाय ॥
ఎనభైతో, తొంభైతో మా వైపు రా; వంద హరులతో మోసుకొనివచ్చినవాడై రా. ఎందుకంటే ఈ సోమము, ఓ ఇంద్రా, శునహోత్ర అర్పణాలలో నీకోసమే—నీ మదార్థం చుట్టూ పరిషిక్తమై పోసబడింది; వచ్చి అందులో ప్రవేశించి, మా లోపల ఆనందాన్ని విజయం పొందించు.
Mantra 8
न म इन्द्रेण सख्यं वि योषदस्मभ्यमस्य दक्षिणा दुहीत । उप ज्येष्ठे वरूथे गभस्तौ प्रायेप्राये जिगीवांसः स्याम ॥
ఇంద్రునితో నా సఖ్యం విడిపోకుండుగాక; అతని దక్షిణా—ధర్మ్య దాన-శక్తి—మాకోసం పాలు దోహించుగాక. జ్యేష్ఠమైన, పరమ వరూత (రక్ష) లో, అతని కర-గ్రహంలో సమీపంగా నిలిపబడినవారమై, ప్రతి ముందడుగులో మళ్లీ మళ్లీ జయించువారమై ఉండుగాక.
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ఇప్పుడు, ఓ ఇంద్రా, గాయకునికై నీ వరానికి ప్రతిగా ఆ సమృద్ధమైన దక్షిణా—మఘోనీ—పాలువలె ఫలప్రదమగునుగాక. స్తోతృులకు శిక్షణనిచ్చి వారి మతిని వృద్ధిచేయుము; మా భగ—మా సౌభాగ్యభాగం—హానికాకూడదు. విధథ (సభ)లో మేము బృహద్వాక్యాన్ని పలుకుదుము; వీరాత్మలతో యుక్తులమగుదుము.
The ‘new chariot’ is a poetic and ritual image for freshly mobilized divine power at dawn. It also suggests the disciplined harnessing of faculties—reins, yokes, and direction—so the rite and the mind move swiftly toward success.
They intensify the summons, portraying Indra’s approach as ever larger and more complete. The escalating count signals urgency, abundance, and a wish for the deity’s full presence and strength at the Soma-drinking.
Dakṣiṇā is the ritual gift given to priests/singers, and more broadly the principle of generous recompense that sustains the rite. The hymn asks that this generosity ‘yield’ fruitfully, while safeguarding Bhaga—the community’s rightful share of good fortune.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.