Opening the text

Sukta 1.76
Gautama (Gautama Rahūgaṇa tradition for RV 1.76–1.77; family hymn context: Gautamas)
Agni (as Hotṛ, inner divine Will and priest of the sacrifice)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Agni hymns in this section)
ഗൗതമരുടെ ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം അഗ്നിയെ യഥാർത്ഥ ഹോതൃവായും അന്തർപുരോഹിതനായും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു; അവനെ ഏറ്റവും നന്നായി എത്തിപ്പെടാൻ ഏതു ശരിയായ മാനസിക സമീപനവും പ്രചോദിത ദർശനവും ഉചിതമാണെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. അഗ്നിയുടെ രക്ഷകവും ശുദ്ധീകരകവുമായ ശക്തി രക്ഷസ്സുകളെപ്പോലുള്ള വൈരശക്തികളെ ദഹിപ്പിക്കട്ടെ; സോമസ്വാമിയെ (സാധാരണയായി ഇന്ദ്രനെ) ഹവിയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന് യാഗകർമ്മം നടത്തട്ടെ എന്നും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അവസാനം അഗ്നിയുടെ പുരാതന ഋഷിത്വം സ്മരിച്ച്, ഇന്ന് ‘ആനന്ദമുള്ള സ്രുചി’യോടെ—അഥവാ സന്നദ്ധവും സന്തോഷഭരിതവുമായ ഉദ്ദേശത്തോടെ—യജ്ഞം നിർവഹിക്കണമെന്ന് ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
का त उपेतिर्मनसो वराय भुवदग्ने शंतमा का मनीषा । को वा यज्ञैः परि दक्षं त आप केन वा ते मनसा दाशेम ॥
ഹേ അഗ്നേ, മനസ്സിന്റെ ഏത് സമീപനം/അഭിഗമനമാണ് നിനക്കു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും ഏറ്റവും ശാന്തിദായകവും ആകുക? ഏത് മണീഷാ—പ്രേരിത അന്തർദൃഷ്ടി—ആണ് അത്? യജ്ഞാർപ്പണങ്ങളാൽ ആരാണ് നിന്റെ ദക്ഷ—ശക്തി/കൗശലം—ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് പ്രാപിച്ചത്? ഏത് മനോഭാവത്തോടെ ഞങ്ങൾ നിനക്കു സത്യമായി ദാനം/അർപ്പണം ചെയ്യാം?
Mantra 2
एह्यग्न इह होता नि षीदादब्धः सु पुरएता भवा नः । अवतां त्वा रोदसी विश्वमिन्वे यजा महे सौमनसाय देवान् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇവിടെ വരിക; ഇവിടെ അദബ്ധ—അപരാജിത—ഹോതാവായി ഇരിക്ക. ഞങ്ങൾക്ക് സുപുരഏതാ—നല്ല അഗ്രഗാമി നേതാവ്—ആകുക. സർവ്വത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന ദ്യാവാ-പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും) നിന്നെ ധരിക്കട്ടെ. ഞങ്ങളുടെ മഹാ സൗമനസ്യ—ആത്മസൗഹൃദം—നിമിത്തം ദേവന്മാർക്കു യജ്ഞം ചെയ്യുക.
Mantra 3
प्र सु विश्वान्रक्षसो धक्ष्यग्ने भवा यज्ञानामभिशस्तिपावा । अथा वह सोमपतिं हरिभ्यामातिथ्यमस्मै चकृमा सुदाव्ने ॥
ഹേ അഗ്നേ, എല്ലാ രക്ഷസ്—അന്ധകാരശക്തികൾ—നെയും പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിക്ക; യജ്ഞങ്ങളെ അഭിശസ്തി—വൈരിയുടെ ആക്രമണം—നിന്ന് കാക്കുന്ന പാവക—ശുദ്ധികർത്താവ്—ആകുക. തുടർന്ന് ഹരിഭ്യാം—താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ—സഹിത സോമപതിയെ കൊണ്ടുവരിക; ആ സുദാവൻ—ഉദാരദാതാവ്—നിമിത്തം ഞങ്ങൾ അഥിത്യം—അർപ്പണത്തിന്റെ അതിഥിസേവ—ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 4
प्रजावता वचसा वह्निरासा च हुवे नि च सत्सीह देवैः । वेषि होत्रमुत पोत्रं यजत्र बोधि प्रयन्तर्जनितर्वसूनाम् ॥
പ്രജാവത്തായ വചനത്തോടെ, ഹേ അഗ്നി—ജ്വാലാവാഹക—ഞാൻ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; വാ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇവിടെ ഇരിക്ക. ഹോത്രത്തിന്റെയും പോത്രത്തിന്റെയും യജ്ഞകർമ്മം നീ വഹിക്കുന്നു; ഹേ വസുക്കളുടെ ജനകാ, മുന്നേ പോകുന്നവനായി ജാഗരൂകനാകുക.
Mantra 5
यथा विप्रस्य मनुषो हविर्भिर्देवाँ अयजः कविभिः कविः सन् । एवा होतः सत्यतर त्वमद्याग्ने मन्द्रया जुह्वा यजस्व ॥
നീ മുമ്പ്—കവികളിൽ കവി ആയി—വിദ്വാൻ മനുഷ്യനുവേണ്ടി അവന്റെ ഹവികളാൽ ദേവന്മാരെ യജിച്ചതുപോലെ, ഇന്നും, ഹേ സത്യതമ ഹോതൃ, ഹേ അഗ്നി, ആനന്ദമയ ജുഹ്വയാൽ യജിക്ക.
It teaches that the sacrifice succeeds through the right inner intention and insight, while Agni as Hotṛ purifies the rite, protects it from hostile forces, and brings the Gods to the offering.
Because the Vedic yajña is not only an outer ritual; it also requires a truthful, well-directed inner state. The hymn seeks the most peace-giving and effective way to align the mind with Agni.
In many Rigvedic contexts, the Soma-lord with tawny horses points to Indra, invited to drink Soma. Here Agni is asked to bring that deity as the honored guest of the offering.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.