Sukta 76
Sukta 1.76
Gautama (Gautama Rahūgaṇa tradition for RV 1.76–1.77; family hymn context: Gautamas)
Agni (as Hotṛ, inner divine Will and priest of the sacrifice)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Agni hymns in this section)
গৌতমসকলৰ এই সৰু ত্ৰিষ্টুভ স্তোত্ৰত অগ্নিক সত্য হোতৃ আৰু অন্তৰ্নিহিত পুৰোহিত ৰূপে সম্বোধন কৰা হৈছে; তেওঁক লাভ কৰিবলৈ কোনটো সঠিক মানসিক ভাৱ আৰু প্ৰেৰিত অন্তৰ্দৃষ্টি সৰ্বোত্তম—সেই কথা সুধা হৈছে। অগ্নিৰ ৰক্ষাকাৰী, শোধনকাৰী শক্তিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়, যাতে তেওঁ বৈৰী শক্তি (ৰক্ষস) দগ্ধ কৰে আৰু সোমপতি (সাধাৰণতে ইন্দ্ৰ)ক আহুতিলৈ আনি যজ্ঞক সঠিকভাৱে সম্পন্ন কৰায়। স্তোত্ৰৰ শেষত অগ্নিৰ প্ৰাচীন ঋষিত্ব স্মৰণ কৰি, আজিও ‘আনন্দিত চামচ’—অৰ্থাৎ স্বেচ্ছা আৰু আনন্দময় সংকল্পেৰে—যজ্ঞ কৰিবলৈ তেওঁক উদ্দীপিত কৰা হয়।
Mantras
Mantra 1
का त उपेतिर्मनसो वराय भुवदग्ने शंतमा का मनीषा । को वा यज्ञैः परि दक्षं त आप केन वा ते मनसा दाशेम ॥
হে অগ্নি, মনৰ কোন উপাসনা-উপায় তোমাৰ বাবে সৰ্বাধিক শান্তিদায়ক আৰু শ্ৰেষ্ঠ হ’ব? সেই কোন মনীষা—প্ৰেৰিত অন্তৰ্দৃষ্টি? কোনে যজ্ঞ-অৰ্ঘ্যসমূহেৰে তোমাৰ দক্ষ শক্তিক চাৰিওফালে আৱৰি পাইছে? আৰু কোন মনোভাৱ, কোন অন্তঃসংকল্পেৰে আমি তোমাক সত্যকৈ আত্মসমৰ্পণ-দানে দাশ কৰিম?
Mantra 2
एह्यग्न इह होता नि षीदादब्धः सु पुरएता भवा नः । अवतां त्वा रोदसी विश्वमिन्वे यजा महे सौमनसाय देवान् ॥
হে অগ্নি, ইয়ালৈ আহা; ইয়াত অদব্ধ—অভেদ্য হোতা ৰূপে বহা। আমাৰ বাবে সু-পুৰএতা—সু-অগ্ৰগামী নেতা হোৱা। বিশ্ব-প্ৰেৰক ৰোদসী—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—তোমাক ধাৰণ কৰক। আমাৰ মহৎ সৌমনস্যৰ বাবে দেৱতাসকলক যজ।
Mantra 3
प्र सु विश्वान्रक्षसो धक्ष्यग्ने भवा यज्ञानामभिशस्तिपावा । अथा वह सोमपतिं हरिभ्यामातिथ्यमस्मै चकृमा सुदाव्ने ॥
হে অগ্নি, সকলো ৰক্ষস—অন্ধকাৰৰ শক্তিসমূহ—সু-ৰূপে দগ্ধ কৰা। যজ্ঞসমূহৰ অভিশস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰা পাৱক—শোধক—হোৱা। তাৰ পাছত হৰিভ্যাম্—তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বদ্বয়েৰে—সোমপতিঁক বাহি আনা; সেই সুদাৱন—উদাৰ দাতাৰ—বাবে আমি অতিিথ্য—অৰ্ঘ্য-আতিথ্য—সাজি থৈছোঁ।
Mantra 4
प्रजावता वचसा वह्निरासा च हुवे नि च सत्सीह देवैः । वेषि होत्रमुत पोत्रं यजत्र बोधि प्रयन्तर्जनितर्वसूनाम् ॥
প্ৰজাশক্তিসম্পন্ন বাক্যৰে, হে অগ্নিবাহক (ৱহ্নি), তোমাক আহ্বান কৰোঁ; দেৱসকলৰ সৈতে আহি ইয়াত বহা। তুমি হোত্ৰ-কৰ্ম আৰু পোট্ৰ-কৰ্মো বহন কৰা, হে যজ্য; আগবাঢ়ি যোৱা প্ৰেৰক ৰূপে জাগ্ৰত হওঁক, হে বসুসমূহৰ জনক।
Mantra 5
यथा विप्रस्य मनुषो हविर्भिर्देवाँ अयजः कविभिः कविः सन् । एवा होतः सत्यतर त्वमद्याग्ने मन्द्रया जुह्वा यजस्व ॥
যেনেকৈ আগতে তুমি, কবিসকলৰ মাজত কবি হৈ, বিপ্ৰ মনুষ্যৰ হৱিৰে দেৱসকলক যজ্ঞ কৰাইছিলা; তেনেকৈ আজি, হে অগ্নি, অতি সত্য হোতৃ, আনন্দময় জুহ্বাৰে যজ্ঞ সম্পাদন কৰা।
Frequently Asked Questions
It teaches that the sacrifice succeeds through the right inner intention and insight, while Agni as Hotṛ purifies the rite, protects it from hostile forces, and brings the Gods to the offering.
Because the Vedic yajña is not only an outer ritual; it also requires a truthful, well-directed inner state. The hymn seeks the most peace-giving and effective way to align the mind with Agni.
In many Rigvedic contexts, the Soma-lord with tawny horses points to Indra, invited to drink Soma. Here Agni is asked to bring that deity as the honored guest of the offering.
Ask anything about Sukta 76 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
