Rig Veda Sukta 66
Mandala 1Sukta 6610 Mantras

Sukta 66

Sukta 1.66

Rishi

Gṛtsamada (traditional)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh (probable; requires verification)

ഋഗ്വേദം 1.66-ൽ അഗ്നിയെ അനേകദീപ്തികളാൽ ശോഭിക്കുന്ന, എല്ലാം കാണുന്ന സാന്നിധ്യമായി സ്തുതിക്കുന്നു—അവൻ ധനം, സൂര്യൻ, പ്രാണൻ, കൂടാതെ “ശാശ്വത പുത്രൻ”; അവൻ ജീവനെ താങ്ങി അന്തർബലത്തെ ഉണർത്തുന്നു. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അവന്റെ ദീപ്തമായ ഉദയം, യുദ്ധയോഗ്യമായ അവന്റെ ശക്തി, ഇരുട്ടിന്റെ പ്രവാഹങ്ങളെ മുന്നോട്ട് തള്ളി നീക്കി പ്രകാശമുള്ള “ഗാവുകൾ” (കിരണങ്ങൾ/അന്തര്ദൃഷ്ടികൾ) സ്വർഗ്ഗദർശനത്തോട് ഒത്തുചേരുന്നതാക്കുന്ന അവന്റെ കഴിവ് എന്നിവയെ ഈ സൂക്തം ആലോചിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

रयिर्न चित्रा सूरो न संदृगायुर्न प्राणो नित्यो न सूनुः ॥

അവൻ വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള റയിപോലെ; സത്യമായി കാണുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ; ആയുസ്സും പ്രാണനുംപോലെ; നിത്യപുത്രനെപ്പോലെ—അഗ്നി നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ധാരകമായ പൂർണ്ണതയും നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടുന്ന സാന്നിധ്യവും ആകുന്നു.

Mantra 2

तक्वा न भूर्णिर्वना सिषक्ति पयो न धेनुः शुचिर्विभावा ॥

തക്വനെപ്പോലെ—ഭൂർണി, ചുഴിയുന്ന വേഗംപോലെ, വനങ്ങളിലൂടെ ചേർന്നു സഞ്ചരിക്കുന്നു; ധേനുവിനെപ്പോലെ—പയസ് ഒഴുക്കി പോഷകധാര നൽകുന്നു; ശുചി, വിഭാവാ—ശുദ്ധനും വ്യാപകപ്രകാശനും ആയ അഗ്നി തന്റെ ദീപ്ത പോഷണം പകർന്നു നൽകുന്നു.

Mantra 3

दाधार क्षेममोको न रण्वो यवो न पक्वो जेता जनानाम् ॥

അഗ്നി ക്ഷേമം—സുരക്ഷിത വാസസ്ഥലം ധരിക്കുന്നു; ഗൃഹംപോലെ രണ്വ—ആനന്ദകരം. പക്വമായ യവം (ധാന്യം)പോലെ അവൻ ജനങ്ങൾക്കായി ജേതാ—വിജയി; മനുഷ്യയാത്രയ്ക്ക് ദൃഢമായ അടിത്തറ സ്ഥാപിച്ച് പ്രജകൾക്കായി വിജയം വരുത്തുന്നു.

Mantra 4

ऋषिर्न स्तुभ्वा विक्षु प्रशस्तो वाजी न प्रीतो वयो दधाति ॥

ഋഷിയെപ്പോലെ സ്തുതി പാടുന്നു; വിക്ഷു—കുലങ്ങളിൽ പ്രശസ്തൻ. വാജിയെപ്പോലെ പ്രീത—പ്രസന്ന വിജയിയായി വർധനയുടെ ബലങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നി साधകനു വളരുന്ന ഊർജങ്ങളും പോഷകശക്തികളും ദധാതി—നൽകുന്നു.

Mantra 5

दुरोकशोचिः क्रतुर्न नित्यो जायेव योनावरं विश्वस्मै ॥

ദുരോകശോചി—ദുര്‍ഗമ സ്ഥാനങ്ങളിലും ജ്വലിക്കുന്നവൻ, ക്രതു പോലെ നിത്യ—സ്ഥിരസങ്കൽപവാൻ; ജായയെപ്പോലെ യോനി-ഗൃഹത്തിൽ നിലകൊണ്ട് വിശ്വസ്മൈ—എല്ലാവർക്കും സന്നദ്ധൻ. അഗ്നി ഗൂഢാസനത്തിൽ വസിച്ച് സത്തയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങൾക്കും താനെയെ അർപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 6

चित्रो यदभ्राट् छ्वेतो न विक्षु रथो न रुक्मी त्वेषः समत्सु ॥

അവൻ തന്റെ ചിത്രവർണ്ണമായ തേജശക്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, ജനങ്ങളിൽ ശ്വേത-ശുദ്ധനായി ദീപ്തനാകുന്നു; രഥംപോലെ, സ്വർണ്ണദീപ്തിപോലെ—അന്തരസമരങ്ങളിൽ അവൻ തീവ്രബലമാകുന്നു.

Mantra 7

सेनेव सृष्टामं दधात्यस्तुर्न दिद्युत्त्वेषप्रतीका ॥

ചലനത്തിലാക്കിയ സൈന്യത്തെപ്പോലെ, അവൻ ക്രമബദ്ധമായ പരാക്രമം സ്ഥാപിക്കുന്നു; മിന്നലിന്റെ മിന്നലുപോലെ, അവന്റെ രൂപം ദീപ്തശക്തിയുടെ ഉഗ്രമുഖമാണ്.

Mantra 8

यमो ह जातो यमो जनित्वं जारः कनीनां पतिर्जनीनाम् ॥

അവൻ യമൻ—ഇരട്ടജനിതമായ ശക്തി; അവൻ യമൻ—ജനനം എന്ന കര്‍മ്മം തന്നേ; അവൻ കന്യകളുടെ ജാരൻ (പ്രേമി), സ്ത്രീകളുടെ പതി—ഭാവത്തിനുള്ളിലെ ജനനശക്തികളുടെ അധിപൻ.

Mantra 9

तं वश्चराथा वयं वसत्यास्तं न गावो नक्षन्त इद्धम् ॥

നിങ്ങളുടെ ഗമനത്തിൽ ഞങ്ങൾ അവനെ അനുഗമിക്കട്ടെ, അവനോടൊപ്പം വസിക്കട്ടെ; എങ്ങനെ പശുക്കൾ സ്വന്തം ഗൃഹത്തെ എത്തിച്ചേരുന്നുവോ, അങ്ങനെ നമ്മുടെ ശക്തികൾ പ്രജ്വലിതമായ അഗ്നിയിലേക്കു എത്തിച്ചേരുന്നു.

Mantra 10

सिन्धुर्न क्षोदः प्र नीचीरैनोन्नवन्त गावः स्वर्दृशीके ॥

സിന്ധുവിന്റെ തള്ളിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന പ്രവാഹംപോലെ അവൻ താഴ്ന്ന ഒഴുക്കുകളെ മുന്നോട്ടു തള്ളുന്നു; സൂര്യനെ ദർശിക്കുന്ന പശുക്കൾ—കിരണങ്ങൾ—ആ ദീപ്തമായ സമ്മർദ്ദത്തിന് കീഴടങ്ങി നമിഞ്ഞ് നീങ്ങുന്നു.

Frequently Asked Questions

It praises Agni as a sustaining, all-seeing power—like wealth, the sun, and breath—who purifies, protects, and leads the mind toward higher light (svar).

The sun image points to Agni’s illuminating knowledge, while breath points to his role as life-force and steady inner presence that renews energy and clarity.

In Vedic symbolism, “cows” often suggest rays, lights, or fruitful insights. Here they “bow” and move with Agni’s luminous pressure, meaning understanding aligns with the path to heavenly vision.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App