Sukta 65
Sukta 1.65
Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.65)
Agni (probable; RV 1.65 is an Agni hymn in the standard Anukramaṇī tradition)
Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain from single pāda excerpt; full hymn needed for secure meter
ఋగ్వేదం 1.65 అగ్నిని దాగి ఉన్నప్పటికీ కనుగొనదగిన జ్వాలగా స్తుతిస్తుంది—గుహలో వేటాడే మృగాన్ని అనుసరించినట్లు అతని జాడను పట్టుకుంటారు—ప్రార్థనచేత అతడు యోగంలో కట్టబడి, హవిస్సును దేవతల వద్దకు మోసుకెళ్తాడు. ఈ సూక్తం అతని అప్రతిహత ఉప్పొంగుదలను (విడిచిపెట్టిన అశ్వం లేదా పొంగిపొర్లే నది వలె) ఉత్సవంగా చెబుతుంది; అలాగే అతడిని దూరదీప్తి గల జ్ఞాత, “ఋతం నుండి జన్మించినవాడు”గా చిత్రించి, ఆరాధనను అప్రకాశం/అంధకారం నుండి వెలుగుమయమైన ఋత-క్రమానికి దారి చూపేవాడిగా వర్ణిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
पश्वा न तायुं गुहा चतन्तं नमो युजानं नमो वहन्तम् ॥
గుహలో దాగిన వేటను అనుసరించే పశువులాగ అతడు అన్వేషిస్తూ కదులుతాడు; శక్తులను యోజించి జోడించువానికీ, (హవ్యము/అర్పణము, ఆకాంక్ష) మోసుకొనువానికీ—మేము నమస్కారాన్ని మోసుకొని సమర్పిస్తాము.
Mantra 2
सजोषा धीराः पदैरनु ग्मन्नुप त्वा सीदन्विश्वे यजत्राः ॥
ఒకే సమ్మతిలో ధీరులు అడుగుజాడలను అనుసరించి వచ్చి నీకు సమీపంగా చేరుతారు; యజత్రులైన (యజ్ఞయోగ్యులైన) అందరూ నీ దగ్గర కూర్చుంటారు—చైతన్య-ఇచ్ఛ అగ్నిశిఖ చుట్టూ సమవేతమై.
Mantra 3
ऋतस्य देवा अनु व्रता गुर्भुवत्परिष्टिर्द्यौर्न भूम ॥
దేవులు Ṛta (ఋత) యొక్క వ్రత/నియమాలను అనుసరించి నడుస్తారు; వారి పరిష్టి (చుట్టుముట్టిన క్రమవ్యవస్థ) ద్యౌ మరియు భూమి వలె—మన భవ (అవతరణ/అవుతూ-ఉండుట) లోకాన్ని నిలబెట్టే నిశ్చిత సరిహద్దుగా అవుతుంది.
Mantra 4
वर्धन्तीमापः पन्वा सुशिश्विमृतस्य योना गर्भे सुजातम् ॥
వృద్ధి చెందుతూ పొంగే ఆపః (జలధారలు) ఆయనను పెంపొందిస్తాయి—సువృద్ధుడిని, ఋతస్య యోని అయిన గర్భంలో సుజాతుడిని. సత్య-ఋత యొక్క గూఢ ఊయల నుండి ఆ దేవశక్తి ఉదయించి, పోషింపబడుతుంది.
Mantra 5
पुष्टिर्न रण्वा क्षितिर्न पृथ्वी गिरिर्न भुज्म क्षोदो न शम्भु ॥
ఆయన రణ్వా (ఆనందదాయక) పుష్టిలా; భూమిలా విశాలమైన ఆధారంలా; పర్వతభారంలా, అలాగే శుభం తెచ్చే వేగవంతమైన ప్రవాహంలా—అటువంటి ఆ దేవశక్తి ధారకుడిగా, మంగళకరుడిగా నిలుస్తుంది.
Mantra 6
अत्यो नाज्मन्त्सर्गप्रतक्तः सिन्धुर्न क्षोदः क ईं वराते ॥
పందెం గుర్రంలా, మార్గంలో విడిచిపెట్టబడినట్లుగా—వరదలో పొంగే సింధు (నది) వేగంలా—ఆ (దైవ అగ్ని) దూసుకెళ్లినప్పుడు, ఆయనను ఎవరు ఆపగలరు?
Mantra 7
जामिः सिन्धूनां भ्रातेव स्वस्रामिभ्यान्न राजा वनान्यत्ति ॥
నదుల బంధువు; సోదరి పట్ల సోదరుడిలా, బలవంతుల మధ్య అతడు సంచరిస్తాడు; రాజువలె అడవులను తన అధీనంలోకి తీసుకుంటాడు—అగ్ని, ఆ అధిపతి, కార్యార్థం భూమి యొక్క వృద్ధులు/వనస్పతులను తనవిగా చేసుకొనువాడు.
Mantra 8
यद्वातजूतो वना व्यस्थादग्निर्ह दाति रोमा पृथिव्याः ॥
వాయువుచే ప్రేరితుడై అతడు అడవులలో వ్యాపించినప్పుడు, అగ్ని నిజంగా భూమి యొక్క రోమాలను నిటారుగా నిలబెడతాడు—ధరిత్రి ఉపరితల-స్వభావంలో స్పందనభరితమైన కంపనాన్ని మేల్కొలుపుతాడు.
Mantra 9
श्वसित्यप्सु हंसो न सीदन्क्रत्वा चेतिष्ठो विशामुषर्भुत् ॥
అతడు జలాలలో శ్వసిస్తాడు, అక్కడ కూర్చున్న హంసవలె; తన క్రతు (వివేకసంకల్పం) చేత అతడు అత్యంత జాగ్రత్తగలవాడు—ప్రజల కొరకు ఉషః-ప్రదాతగా అవతరిస్తాడు.
Mantra 10
सोमो न वेधा ऋतप्रजातः पशुर्न शिश्वा विभुर्दूरेभाः ॥
సోమునివలె—వేధా (జ్ఞాత-నిర్మాత), ఋతమునుండి జన్మించినవాడు; శిశుపశువులవలె—విభు (విస్తృత స్వరూపుడు), దూరదూరాల నుండే ప్రకాశించువాడు. ఇతడే అగ్ని—ఋతస్య దూరగామి శక్తి.
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Agni, the sacred fire, as the priest and messenger who carries offerings and prayers from humans to the gods.
It points to Agni’s secret presence—fire latent in wood and also the inner flame of insight—something that must be sought, awakened, and honored through right effort and ritual.
Kindle and honor the divine flame so it can gather your energies, carry your intention upward, and align your actions with ṛta (truth-order), moving forward without obstruction.
Ask anything about Sukta 65 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.