Sukta 65
Sukta 1.65
Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.65)
Agni (probable; RV 1.65 is an Agni hymn in the standard Anukramaṇī tradition)
Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain from single pāda excerpt; full hymn needed for secure meter
ಋಗ್ವೇದ 1.65ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿದ್ದರೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾದ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ—ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಂತೆ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಂತೆ—ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಜೂತಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವವನು. ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅವನ ಅಪ್ರತಿಹತ ಉಕ್ಕನ್ನು (ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಶ್ವದಂತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹಗೊಂಡ ನದಿಯಂತೆ) ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ದೂರವರೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, “ಋತದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು” ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತಿಮಯ ಕ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವವನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
पश्वा न तायुं गुहा चतन्तं नमो युजानं नमो वहन्तम् ॥
ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಪಶುವಿನಂತೆ ಅವನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯೋಕುಮಾಡುವವನಿಗೆ (ಯುಜಾನ) ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣೆ/ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊರುವವನಿಗೆ (ವಹಂತ) ನಾವು ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತೇವೆ.
Mantra 2
सजोषा धीराः पदैरनु ग्मन्नुप त्वा सीदन्विश्वे यजत्राः ॥
ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧೀರ ಋಷಿಗಳು ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಯಜ್ಞಾರ್ಹರಾದ ಎಲ್ಲರೂ (ಯಜತ್ರ) ನಿನ್ನ ಸಮೀಪ ಕುಳಿತು—ಚೇತನ ಇಚ್ಛೆಯ ಜ್ವಾಲೆಯ ಸುತ್ತ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Mantra 3
ऋतस्य देवा अनु व्रता गुर्भुवत्परिष्टिर्द्यौर्न भूम ॥
ಋತದ ವ್ರತಗಳಂತೆ ದೇವರುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಪರಿಷ್ಠಿ—ಆವರಿಸುವ ಕ್ರಮ—ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಂತೆ ನಮ್ಮ ಭವದ ಲೋಕವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ದೃಢ ಸೀಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 4
वर्धन्तीमापः पन्वा सुशिश्विमृतस्य योना गर्भे सुजातम् ॥
ವರ್ಧಿಸುವ ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ಪನ್ವಾ—ಋತಸ್ಯ ಯೋನಿಯಾದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಜಾತನಾದ, ಸುಶಿಶ್ವಿ (ಸುಬೆಳೆದ) ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಸತ್ಯ-ಋತದ ಗುಪ್ತ ತೊಟ್ಟಿಲಿನಿಂದ ದೇವಶಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಿ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 5
पुष्टिर्न रण्वा क्षितिर्न पृथ्वी गिरिर्न भुज्म क्षोदो न शम्भु ॥
ಅವನು ಪುಷ್ಟಿಯಂತೆ ರಣ್ವಾ (ಆನಂದದಾಯಕ); ಪೃಥ್ವಿಯಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕ್ಷಿತಿಯಂತೆ ಆಧಾರ; ಗಿರಿಯಂತೆ ಭುಜ್ಮ (ಘನಭಾರ); ಮತ್ತು ಸಿಂಧುವಿನ ಕ್ಷೋದದಂತೆ ಕಲ್ಯಾಣಕರ ವೇಗವಂತ ಪ್ರವಾಹ—ಹೀಗೆ ದೇವಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಶುಭವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
Mantra 6
अत्यो नाज्मन्त्सर्गप्रतक्तः सिन्धुर्न क्षोदः क ईं वराते ॥
ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಶ್ವದಂತೆ ಅತಿ ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸುತ್ತದೆ; ಸಿಂಧುವಿನ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಕ್ಷೋದ (ಉಕ್ಕು) ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ—ದೇವ ಅಗ್ನಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಧಾವಿಸಿದಾಗ ಅವನನ್ನು ಯಾರು ತಡೆಯಬಲ್ಲರು?
Mantra 7
जामिः सिन्धूनां भ्रातेव स्वस्रामिभ्यान्न राजा वनान्यत्ति ॥
ನದಿಗಳ ಜಾಮಿ (ಬಂಧು), ಸಹೋದರನು ಸಹೋದರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಇರುವಂತೆ, ಅವನು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನಂತೆ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ಅಗ್ನಿ, ಸ್ವಾಮಿ, ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಅಂಕುರ-ವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು।
Mantra 8
यद्वातजूतो वना व्यस्थादग्निर्ह दाति रोमा पृथिव्याः ॥
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ, ಆಗ ಅಗ್ನಿ ನಿಜವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ರೋಮ (ಕೂದಲು) ನಿಂತಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ-ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಜಾಗೃತ ಕಂಪನಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಾನೆ।
Mantra 9
श्वसित्यप्सु हंसो न सीदन्क्रत्वा चेतिष्ठो विशामुषर्भुत् ॥
ಅವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಸದಂತೆ; ತನ್ನ ಕ್ರತು (ವಿವೇಕಯುಕ್ತ ಸಂಕಲ್ಪ)ದಿಂದ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗೃತನು—ಜನಗಳಿಗಾಗಿ ಉಷಾ-ಪ್ರೇರಕನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Mantra 10
सोमो न वेधा ऋतप्रजातः पशुर्न शिश्वा विभुर्दूरेभाः ॥
ಸೋಮದಂತೆ—ವೇಧಾ, ತಿಳಿದವನು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸುವವನು; ಋತದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು. ಕರುದಂತೆ ಯೌವನದ ಪಶು; ವಿಭು, ವ್ಯಾಪಕಸ್ವರೂಪ—ದೂರ ದೂರಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಋತದ ದೂರಗಾಮಿ ಶಕ್ತಿ ಅಗ್ನಿ.
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Agni, the sacred fire, as the priest and messenger who carries offerings and prayers from humans to the gods.
It points to Agni’s secret presence—fire latent in wood and also the inner flame of insight—something that must be sought, awakened, and honored through right effort and ritual.
Kindle and honor the divine flame so it can gather your energies, carry your intention upward, and align your actions with ṛta (truth-order), moving forward without obstruction.
Ask anything about Sukta 65 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.