Sukta 65
Sukta 1.65
Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.65)
Agni (probable; RV 1.65 is an Agni hymn in the standard Anukramaṇī tradition)
Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain from single pāda excerpt; full hymn needed for secure meter
RV 1.65 ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜି ପାରିବା ଶିଖା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ—ଗୁହାରେ ଶିକାରକୁ ଟ୍ରାକ୍ କରିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ—ଯିଏ ପ୍ରାର୍ଥନାଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆହୁତି ବହନ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତ ତାଙ୍କର ଅପରାଜେୟ ଉଦ୍ଗାରକୁ (ମୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱ କିମ୍ବା ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ ପରି) ଉତ୍ସବ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦୂରପ୍ରଭା ଜ୍ଞାତା, “ଋତରୁ ଜନ୍ମିତ,” ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରେ—ଯିଏ ଉପାସନାକୁ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
पश्वा न तायुं गुहा चतन्तं नमो युजानं नमो वहन्तम् ॥
ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ଶିକାରକୁ ଖୋଜି ପଶୁ ଯେପରି ପଦଚିହ୍ନ ଧରି ଚାଲେ, ସେପରି ସେ ଖୋଜି ଅଗ୍ରସର ହୁଏ; ଯେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ କରେ (ୟୁଜାନ) ଓ ଯେ ଅର୍ପଣ/ଆକାଙ୍କ୍ଷାକୁ ବହନ କରେ (ୱହନ୍ତ), ତାହାଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରୁ।
Mantra 2
सजोषा धीराः पदैरनु ग्मन्नुप त्वा सीदन्विश्वे यजत्राः ॥
ଏକମତ ହୋଇ ଧୀର ଋଷିମାନେ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରେ ଆଗେଇ ତୋ ପାଖକୁ ଆସି ବସନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞାର୍ହ (ୟଜତ୍ର) ତୋ ନିକଟେ ବସନ୍ତି—ଚେତନ ଇଚ୍ଛାର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଘେରି ଏକତ୍ର ହୋଇ।
Mantra 3
ऋतस्य देवा अनु व्रता गुर्भुवत्परिष्टिर्द्यौर्न भूम ॥
ଋତର ବ୍ରତ ଅନୁସାରେ ଦେବମାନେ ଗତି କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପରିଷ୍ଟି—ସର୍ବତ୍ର ଘେରିଥିବା ଶୃଙ୍ଖଳା—ଦ୍ୟୌ ଓ ଭୂମି ପରି ହୋଇ, ଆମ ଭବନର ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନିଶ୍ଚିତ ସୀମା ହୁଏ।
Mantra 4
वर्धन्तीमापः पन्वा सुशिश्विमृतस्य योना गर्भे सुजातम् ॥
ବର୍ଧମାନ ଆପଃ (ଜଳ) ପନ୍ୱା—ଋତସ୍ୟ ଯୋନିରୂପ ଗର୍ଭରେ ସୁଜାତ, ସୁଶିଶ୍ୱି (ସୁବିକଶିତ) ତାହାକୁ ବଢ଼ାଇ ପୋଷଣ କରେ। ସତ୍ୟ-ଋତର ଗୁପ୍ତ ପାଳନାରୁ ଦେବଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ପୋଷିତ ହୁଏ।
Mantra 5
पुष्टिर्न रण्वा क्षितिर्न पृथ्वी गिरिर्न भुज्म क्षोदो न शम्भु ॥
ସେ ପୁଷ୍ଟି ପରି ରଣ୍ୱା (ଆନନ୍ଦଦାୟକ); ପୃଥିବୀ ପରି ବିଶାଳ କ୍ଷିତି ପରି ଆଧାର; ଗିରି ପରି ଭୁଜ୍ମ (ଘନ ଭାର); ଏବଂ ସିନ୍ଧୁର କ୍ଷୋଦ ପରି କଲ୍ୟାଣକର ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ—ଏଭଳି ଦେବଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧାରଣ କରି ଶୁଭ ଦାନ କରେ।
Mantra 6
अत्यो नाज्मन्त्सर्गप्रतक्तः सिन्धुर्न क्षोदः क ईं वराते ॥
ପଥରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅଶ୍ୱ ପରି ଅତି ବେଗରେ ଧାଉଛି; ସିନ୍ଧୁର ବନ୍ୟାପ୍ରବାହ ପରି କ୍ଷୋଦ (ଉଛ୍ୱାସ/ଉଛାଳ) ଉଠେ—ଦେବ ଅଗ୍ନି ଯେତେବେଳେ ଧାଇ ବାହାରେ, ତାହାକୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ?
Mantra 7
जामिः सिन्धूनां भ्रातेव स्वस्रामिभ्यान्न राजा वनान्यत्ति ॥
ନଦୀମାନଙ୍କର ଜାମି (ସଗ), ଭଉଣୀ ପାଇଁ ଭାଇ ପରି, ସେ ମହାବଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରେ; ରାଜା ପରି ବନମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧିକାରରେ ନେଇଥାଏ—ଅଗ୍ନି, ସ୍ୱାମୀ, ଯେ ଯଜ୍ଞକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ଅଙ୍କୁର-ବୃଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ନିଜ ହକ୍ ଭାବେ ଦାବି କରେ।
Mantra 8
यद्वातजूतो वना व्यस्थादग्निर्ह दाति रोमा पृथिव्याः ॥
ଯେତେବେଳେ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚୟ ପୃଥିବୀର ରୋମ (ଲୋମ) ଉଭା କରେ—ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠ-ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଗ୍ରତ କମ୍ପନରେ ଉଦ୍ବୋଧିତ କରେ।
Mantra 9
श्वसित्यप्सु हंसो न सीदन्क्रत्वा चेतिष्ठो विशामुषर्भुत् ॥
ସେ ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛି, ସେଠାରେ ବସିଥିବା ହଂସ ପରି; ନିଜ କ୍ରତୁ (ବିବେକମୟ ସଙ୍କଳ୍ପ) ଦ୍ୱାରା ସେ ସର୍ବାଧିକ ଜାଗ୍ରତ—ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଷା-ପ୍ରେରକ ହୁଏ।
Mantra 10
सोमो न वेधा ऋतप्रजातः पशुर्न शिश्वा विभुर्दूरेभाः ॥
ସୋମ ପରି—ବେଧା, ଜ୍ଞାତା ଓ ଗଢ଼ନକାର; ଋତରୁ ଜନ୍ମିତ। ବଛଡ଼ା ପରି ଯୁବ ପଶୁ; ବିଭୁ, ବ୍ୟାପକ ସ୍ୱରୂପ—ଦୂର ଦୂରରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଋତର ଦୂରଗାମୀ ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି।
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Agni, the sacred fire, as the priest and messenger who carries offerings and prayers from humans to the gods.
It points to Agni’s secret presence—fire latent in wood and also the inner flame of insight—something that must be sought, awakened, and honored through right effort and ritual.
Kindle and honor the divine flame so it can gather your energies, carry your intention upward, and align your actions with ṛta (truth-order), moving forward without obstruction.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.