
Sukta 1.143
Agni (including the form Apām Napāt)
Triṣṭubh (probable for RV 1.143; verse length supports triṣṭubh cadence)
ഈ എട്ട് ഋക്കുകളുള്ള സ്തോത്രം യാഗത്തിന്റെ എപ്പോഴും പുതുക്കപ്പെടുന്ന ശക്തിയായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു—ഭൂമിയിൽ ഋത്വിജായി ആസീനനായി, വസുക്കൾ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവനായി—അവൻ വിധിയും ക്രമവുമായ ഋതത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ജലമയമായ രഹസ്യരൂപത്തിൽ അപാം നപാതായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; തടസ്സങ്ങളെ കഠിനമായി നീക്കുന്ന, ‘വനങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന’വനായി അവനെ വർണ്ണിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ കണ്ണിമയ്ക്കാത്ത കാവൽക്കാരനായി, ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാത്ത പ്രതിരോധങ്ങളാൽ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र तव्यसीं नव्यसीं धीतिमग्नये वाचो मतिं सहसः सूनवे भरे । अपां नपाद्यो वसुभिः सह प्रियो होता पृथिव्यां न्यसीददृत्वियः ॥
ഞാൻ അഗ്നിക്കായി—സഹസിന്റെ പുത്രനായി—വാക്കിന്റെ മതി രൂപമായ, കൂടുതൽ ശക്തവും സദാ പുതുമയുള്ളതുമായ ധീതിയെ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു. അപാം നപാത്, വസുക്കളോടുകൂടെ പ്രിയ ഹോതൃ, പൃഥിവിയിൽ ഋതുവിദ് സത്യ മന്ത്രിയായി ഇരിപ്പുറപ്പിച്ചു—ഋതക്രമത്തിൽ യജ്ഞവിധിയെ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 2
स जायमानः परमे व्योमन्याविरग्निरभवन्मातरिश्वने । अस्य क्रत्वा समिधानस्य मज्मना प्र द्यावा शोचिः पृथिवी अरोचयत् ॥
അവൻ പരമ വ്യോമത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ, അഗ്നി മാതരിശ്വനുവേണ്ടി—ജ്വാലയെ കൊണ്ടുവരുന്നവനുവേണ്ടി—പ്രകടമാകുന്നു. തന്റെ ക്രതു കൊണ്ടും ജ്വലനത്തിന്റെ മഹിമ കൊണ്ടും, തന്റെ ശോചിഷ് കൊണ്ട് ദ്യാവയും പൃഥിവിയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു—ചേതനയുടെ മേഖലയെ ഉണർത്തുന്നു.
Mantra 3
अस्य त्वेषा अजरा अस्य भानवः सुसंदृशः सुप्रतीकस्य सुद्युतः । भात्वक्षसो अत्यक्तुर्न सिन्धवोऽग्ने रेजन्ते अससन्तो अजराः ॥
ഈ അഗ്നിയുടെ തേജസ്സുകൾ അജരമാണ്; അവന്റെ ഭാനവഃ (കിരണങ്ങൾ) സുസന്ദൃശം—സുപ്രതീക (സുന്ദരമുഖൻ) ആയവന്റെ സുധ്യുത് (ദീപ്തപ്രകാശം). രാത്രിയെ അതിക്രമിച്ച് ഒഴുകുന്ന സിന്ധുക്കൾ (നദികൾ) പോലെ, ഹേ അഗ്നേ, അവ കുലുങ്ങി സഞ്ചരിക്കുന്നു—അസസന്ത (അക്ലാന്ത)വും അജര (അവിനാശി)വും.
Mantra 4
यमेरिरे भृगवो विश्ववेदसं नाभा पृथिव्या भुवनस्य मज्मना । अग्निं तं गीर्भिर्हिनुहि स्व आ दमे य एको वस्वो वरुणो न राजति ॥
ഭൃഗുക്കൾ ഉണർത്തിയ അഗ്നി—വിശ്വവേദസ് (സർവ്വജ്ഞൻ)—പൃഥിവിയുടെ നാഭി, മഹിമയാൽ ഭുവനത്തിന്റെ മധ്യം. ഗീർഭിഃ (സ്തുതികളാൽ) അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ച് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ദമേ (ഗൃഹത്തിൽ) വരുത്തുക. അവൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം വസുക്കൾ (സമ്പത്ത്) മേൽ രാജിക്കുന്നു—വരുണനെപ്പോലെ രാജതി, ഋത (വിശ്വക്രമം) ധരിച്ച്.
Mantra 5
न यो वराय मरुतामिव स्वनः सेनेव सृष्टा दिव्या यथाशनिः । अग्निर्जम्भैस्तिगितैरत्ति भर्वति योधो न शत्रून्त्स वना न्यृञ्जते ॥
അവൻ വരായ (പിന്മാറാൻ) ഇല്ല—മരുത്തുകളുടെ സ്വന (ഗർജ്ജനം) പോലെ, വിട്ടയക്കപ്പെട്ട സേന പോലെ, ദിവ്യ അശനി (വജ്രം) പോലെ. തീക്ഷ്ണ ജംഭൈഃ (താടികൾ) കൊണ്ട് അഗ്നി ഭക്ഷിച്ച് പൂർണ്ണമായി ഗ്രസിക്കുന്നു; യോദ്ധാവുപോലെ ശത്രുക്കളെ വീഴ്ത്തുന്നു—അകത്തുള്ള തടസ്സം നീക്കി വനങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
Mantra 6
कुविन्नो अग्निरुचथस्य वीरसद्वसुष्कुविद्वसुभिः काममावरत् । चोदः कुवित्तुतुज्यात्सातये धियः शुचिप्रतीकं तमया धिया गृणे ॥
സ്തുതിയിൽ ഇരിക്കുന്ന വീരസത് അഗ്നി ഞങ്ങൾക്കായി വീരനാകുമോ? അവൻ വസു (ശുഭസമ്പത്ത്) ആയി, വസുക്കളോടൊപ്പം ഞങ്ങളുടെ സത്യകാമം നിറവേറ്റുമോ? പ്രേരകനായ (ചോദഃ) അവൻ ഞങ്ങളുടെ ധിയകളെ ജയസിദ്ധിക്കായി പ്രചോദിപ്പിക്കുമോ? ശുചി-പ്രതീകം (ശുദ്ധതേജോമുഖം) ഉള്ള അവനെ ഞാൻ ഈ അഭിലാഷധിയയാൽ സ്തുതിക്കുന്നു.
Mantra 7
घृतप्रतीकं व ऋतस्य धूर्षदमग्निं मित्रं न समिधान ऋञ्जते । इन्धानो अक्रो विदथेषु दीद्यच्छुक्रवर्णामुदु नो यंसते धियम् ॥
ഘൃതപ്രതീകം, ഋതത്തിന്റെ ആധാരത്തിൽ ധൂർഷദ് (സ്ഥിരമായി) ഇരിക്കുന്ന അഗ്നിയെ—മിത്രനെപ്പോലെ—സമിധയാൽ ജ്വലിപ്പിച്ച് ക്രമത്തിലാക്കുന്നു. അവൻ ജ്വലിച്ചപ്പോൾ, അക്ര (വളയാത്ത), വിദഥങ്ങളിൽ ദീപ്തനായ്, ഞങ്ങൾക്കായി ശുക്രവർണാ (പ്രകാശവർണ) പ്രചോദിത ധിയയെ ഉയർത്തുന്നു.
Mantra 8
अप्रयुच्छन्नप्रयुच्छद्भिरग्ने शिवेभिर्नः पायुभिः पाहि शग्मैः । अदब्धेभिरदृपितेभिरिष्टेऽनिमिषद्भिः परि पाहि नो जाः ॥
അപ്രയുച്ഛൻ (അവിരത) അഗ്നേ, അപ്രയുച്ഛദ് (അവിരത) സംരക്ഷണങ്ങളോടെ—ശിവ (മംഗള)വും ശഗ്മ (ബലവാൻ)വുമായ പായുക്കളാൽ ഞങ്ങളെ കാക്കുക. അദബ്ധ (വഞ്ചിക്കാനാവാത്ത)വും അദൃപിത (വിഫലമാകാത്ത)വുമായ രക്ഷകളാൽ, ഇഷ്ട (ആഗ്രഹിത)നായ നീ, അനിമിഷദ് (അനിമേഷ) ജാഗ്രതയോടെ ഞങ്ങളുടെ ജാഃ—ഞങ്ങളുടെ ജനങ്ങളെയും ജന്മങ്ങളെയും—ചുറ്റിപ്പറ്റി കാത്തുകൊൾക.
Agni is praised—especially as the sacrificial fire (Hotṛ) and in the mysterious form Apām Napāt, the “Child of the Waters.”
It asks Agni to establish the rite in right order, destroy obstacles and hostile forces, and protect the people with steady, unfailing guardianship.
It points to a hidden, radiant fire-principle associated with the waters—Agni as a secret source of life and light that can emerge and act powerfully in the world.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.