
Sukta 1.144
Dīrghatamas Aucathya (traditional attribution for RV 1.144–1.145; Agni hymns of the Dīrghatamas cycle)
Agni (as Hotṛ; the divine Will and priest of the inner sacrifice)
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ ഹോതൃനായി സ്തുതിക്കുന്നു—കർമ്മത്തിൽ ആദ്യം മുന്നേറുകയും, ശുദ്ധവും ദീപ്തവുമായ ധീ (ഉദ്ദേശം/ബോധം) ഉയർത്തി യജ്ഞത്തെ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദിവ്യ പുരോഹിതനായി. അഗ്നിയെ കാലാതീതനും എപ്പോഴും യുവാവും, ജോടിയായ ശക്തികൾ സേവിക്കുന്നവനും, അർപ്പിച്ച വാക്കിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് ഹവിയെ ഫലവത്താക്കുന്ന ദൃശ്യ സാന്നിധ്യവുമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ബാഹ്യമായി (പ്രജ്വലനം, ശരിയായ അനുഷ്ഠാനം)യും ആന്തരമായി (ഇച്ഛാശക്തി, വ്യക്തത, ഋതത്തോടുള്ള ശരിയായ അഭിമുഖത ജാഗ്രതമാക്കൽ)യും ആകുന്നു.
Mantra 1
एति प्र होता व्रतमस्य माययोर्ध्वां दधानः शुचिपेशसं धियम् । अभि स्रुचः क्रमते दक्षिणावृतो या अस्य धाम प्रथमं ह निंसते ॥
അന്തര്ഹോതൃ (പ്രോഹിതൻ) തന്റെ മായാ-ശക്തിയാൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു; ശുചിപേശസം (ശുദ്ധ-തേജസ്സുള്ള) ധീ (ചിന്ത/ബുദ്ധി)യെ ഉയർത്തി ധരിച്ച്. ദക്ഷിണാവർത്തനായി അവൻ ഹവിഷ്യത്തിന്റെ സ്രുചുകളിലേക്കു (അർപ്പണ-കരണ്ടികൾ) അടുക്കുന്നു—തന്റെ തന്നെ സത്തയുടെ ആദ്യ ധാമങ്ങളിലേക്കു, അവിടെ അവൻ സ്ഥാപിതനാകുന്നു.
Mantra 2
अभीमृतस्य दोहना अनूषत योनौ देवस्य सदने परीवृताः । अपामुपस्थे विभृतो यदावसदध स्वधा अधयद्याभिरीयते ॥
ഋതത്തിന്റെ ദോഹനങ്ങൾ (പാൽദോഹനത്തെപ്പോലെ ഒഴുക്ക്) അവനെ ചുറ്റി മുഴങ്ങി—ദേവന്റെ സദനത്തിലെ യോനിയിൽ പരിവൃതമായി. ജലങ്ങളുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ താങ്ങപ്പെട്ട് അവൻ വിശ്രമത്തിലായപ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ സ്വധാ (സ്വ-നിയമം/അന്തര്ശക്തി)യെ ഒഴുകാൻ വിട്ടു—ആ ശക്തികളാൽ തന്നെയാണ് അവൻ മുന്നോട്ട് യാത്ര ചെയ്യുന്നത്.
Mantra 3
युयूषतः सवयसा तदिद्वपुः समानमर्थं वितरित्रता मिथः । आदीं भगो न हव्यः समस्मदा वोळ्हुर्न रश्मीन्त्समयंस्त सारथिः ॥
സമവയസ്സുള്ള രണ്ടുപേർ രൂപത്തിൽ വേർപെടുന്നു; എങ്കിലും ഒരേ അർത്ഥ-ഉദ്ദേശ്യം പരസ്പര മാറിമാറി വഹിക്കുന്നു. പിന്നെ, ഹവ്യം സ്വീകരിക്കുന്ന ഭഗനെപ്പോലെ കൃപാനിധിയായ ദാതാവായി, അവൻ അവരെ നമ്മുടെ ദിശയിലേക്കു ആകർഷിക്കുന്നു; സാരഥിയെപ്പോലെ രശ്മികളെ (കുതിരക്കയർ) കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ശക്തികളെ ഒരൊറ്റ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുന്നു.
Mantra 4
यमीं द्वा सवयसा सपर्यतः समाने योना मिथुना समोकसा । दिवा न नक्तं पलितो युवाजनि पुरू चरन्नजरो मानुषा युगा ॥
അവനെ രണ്ടു സമശക്തികൾ സേവിക്കുന്നു—ഒരേ യോനിയിൽ നിന്നു ഒരുമിച്ച് ജനിച്ച, ജോടിയായ ദ്വയം, ഒരേ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ. പകലും രാത്രിയും പോലെ, അവൻ ഒരേസമയം പുരാതനനും സദാ യുവാവും; അനേകം പാതകളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, മനുഷ്യയുഗങ്ങളിലുടനീളം അജരനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 5
तमीं हिन्वन्ति धीतयो दश व्रिशो देवं मर्तास ऊतये हवामहे । धनोरधि प्रवत आ स ऋण्वत्यभिव्रजद्भिर्वयुना नवाधित ॥
പത്ത് ധീതികൾ—പ്രചോദിത ശക്തികൾ—അവനെ മുന്നോട്ടു തള്ളുന്നു; മർത്ത്യർ സഹായത്തിനായി ദേവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ചരിവുള്ള പ്രവതത്തിന്റെ ധനുസ്സിൽ നിന്നു അവൻ തന്റെ ബലം പ്രക്ഷേപിക്കുന്നു; പുതിയ വയുനങ്ങൾ—പുതിയ വിവേകങ്ങൾ—മറ്റും പുറത്തേക്കു നീങ്ങി വളയം ഭേദിക്കുന്ന ഉപായങ്ങളുമായ്, അവൻ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നു.
Mantra 6
त्वं ह्यग्ने दिव्यस्य राजसि त्वं पार्थिवस्य पशुपा इव त्मना । एनी त एते बृहती अभिश्रिया हिरण्ययी वक्वरी बर्हिराशाते ॥
ഓ അഗ്നേ, നീ ദിവ്യ രാജസിൽ അധിപനാണ്; പാർത്ഥിവ ലോകത്തിലും നിന്റെ സ്വസ്വഭാവത്താൽ, പശുപനെപ്പോലെ കാവൽക്കാരനാണ്. നിനക്കായി ഈ രണ്ടും—വിശാലവും ദീപ്തവുമായ, സ്വർണ്ണവും സമൃദ്ധമായി നെയ്തതുമായ—ബർഹിസ് എന്ന യജ്ഞാസനമായി ഇരിക്കുന്നു.
Mantra 7
अग्ने जुषस्व प्रति हर्य तद्वचो मन्द्र स्वधाव ऋतजात सुक्रतो । यो विश्वतः प्रत्यङ्ङसि दर्शतो रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयः ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഈ വചനം ജുഷസ്വ—ആനന്ദത്തോടെ സ്വീകരിക്ക; അതിലേക്കു തിരിയുക, ഹേ മന്ദ്ര, സ്വധാവാൻ, ഋതജാത, ശുക്രതു. സർവ്വദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന, ദർശനീയനും രണ്വനും ആയ നീ—ദൃഷ്ടികളുടെ സംഗമത്തിൽ പിതുമാൻ (പോഷണസമ്പന്ന) വാസസ്ഥലംപോലെ ക്ഷയ (ആശ്രയം) ആകുന്നു.
It praises Agni as the Hotṛ (priest of the sacrifice) who moves first, receives offerings, and establishes the rite by raising a pure and luminous intention (dhī).
Because Agni is the same divine fire-principle present in every age: the form changes (new kindling, new rites), but the cosmic function of fire and priestly will remains timeless.
It can be recited while lighting or tending a sacred fire, or as a meditation before any disciplined action—offering one’s speech and intention into clarity, truth (ṛta), and right order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.