
Sukta 1.142
Dīrghatamas Āucathya (traditional for this adjoining Agni hymn cluster; attribution may vary by tradition)
Agni
Gāyatrī (probable for RV 1.142.1; verify by syllable count)
ഈ സൂക്തം യാഗാരംഭത്തിലെ അഗ്നി-ആഹ്വാനമാണ്: അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ച് ദേവന്മാരെ കൊണ്ടുവരാനും, കര്മ്മത്തിന്റെ “പുരാതന നൂല്” നീട്ടിപ്പിടിക്കാനും, ദിവ്യശക്തികളെ ബര്ഹിസ് (യാഗപുല്ല്) മേല് ഇരുത്താനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ലിറ്റര്ജി പുരോഗമിക്കുമ്പോള് ഋത (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം)ത്തിന്റെ രക്ഷകരായി രാത്രി–ഉഷസ് മുതലായ സഹദേവതകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു; അവസാനം സ്വാഹാ കൊണ്ടു ഫലപ്രദമാക്കിയ ഹവികളില് മുഖ്യ അതിഥികള് പങ്കുചേരുവാന് ക്ഷണിച്ചുകൊണ്ട് സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
समिद्धो अग्न आ वह देवाँ अद्य यतस्रुचे । तन्तुं तनुष्व पूर्व्यं सुतसोमाय दाशुषे ॥
സമിദ്ധനായ ഹേ അഗ്നേ, ഇന്ന് ദേവന്മാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ഹേ യതസ്രുചേ—ശരിയായ ഗതിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സ്രുചിയുള്ളവനേ. സുതസോമത്തിനായി, ദാശുഷേ—അർപ്പിക്കുന്ന ദാതാവിനായി—പൂർവ്യമായ (പുരാതന) തന്തുവിനെ വലിച്ചുനീട്ടി, യജ്ഞകർമ്മത്തിന്റെ സൂത്രം വ്യാപിപ്പിക്ക.
Mantra 2
घृतवन्तमुप मासि मधुमन्तं तनूनपात् । यज्ञं विप्रस्य मावतः शशमानस्य दाशुषः ॥
ഹേ തനൂനപാതേ, ഘൃതവന്തം—ഘൃതസമൃദ്ധമായതും—മധുമന്തം—മധുരരസപൂർണ്ണമായതുമായ—ഈ അർപ്പണത്തോടു സമീപിക്ക. വിപ്രന്റെ, മാവത്—ബലവാനും സമൃദ്ധനുമായ—യജ്ഞത്തെ, ശശമാന ദാശുഷഃ—സംയമത്തിൽ ശാന്തനാകുന്ന അർപ്പണകർത്താവിന്റെ—സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുക.
Mantra 3
शुचिः पावको अद्भुतो मध्वा यज्ञं मिमिक्षति । नराशंसस्त्रिरा दिवो देवो देवेषु यज्ञियः ॥
ശുചിയായും പാവകനായും അത്ഭുതകർമ്മവാനുമായവൻ, മധ്വാ—മധുരരസത്തോടെ—യജ്ഞത്തെ കലർത്തുന്നു. നരാശംസൻ, ദേവൻ, ത്രിരാ ദിവോ—ത്രിവിധമായി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നവൻ—ദേവന്മാരിൽ യജ്ഞിയനായി, അർപ്പണത്തെ ദൈവശക്തികൾക്കു യോഗ്യമാക്കുന്നു.
Mantra 4
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । इयं हि त्वा मतिर्ममाच्छा सुजिह्व वच्यते ॥
ഹേ അഗ്നേ, സ്തുതനും ജാഗ്രതനുമായവനേ, ഇവിടെ ഇന്ദ്രനെ—ചിത്രമായ, ദീപ്തമായ, പ്രിയമായ ശക്തിയെ—കൊണ്ടുവരിക. കാരണം, ഹേ സുജിഹ്വ (സുന്ദരജിഹ്വയുള്ളവനേ), എന്റെ ഈ മതി നിന്നെയേ വിളിക്കുന്നു; വാക്ക് യഥാവിധി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുകയും ജയസങ്കൽപം ഇവിടെ എത്തുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 5
स्तृणानासो यतस्रुचो बर्हिर्यज्ञे स्वध्वरे । वृञ्जे देवव्यचस्तममिन्द्राय शर्म सप्रथः ॥
യജ്ഞത്തിന്റെ സുസംയത അധ്വരത്തിൽ, സ്രുചുകളെ യഥാവിധി നിയന്ത്രിച്ച് പിടിച്ചു ബർഹി (പവിത്രാസനം) വിരിച്ചുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ദേവവാചസ്സിന്റെ ഏറ്റവും വിശാലമായ രൂപം ഞങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നു—വിപുലമായ ശർമ (ശാന്തി-രക്ഷ), അതിൽ സത്ത്വം വികസിക്കട്ടെ.
Mantra 6
वि श्रयन्तामृतावृधः प्रयै देवेभ्यो महीः । पावकासः पुरुस्पृहो द्वारो देवीरसश्चतः ॥
ഋതംകൊണ്ട് വർദ്ധിതമായ, പാവകവും ബഹുസ്പൃഹയും നിറഞ്ഞ മഹാദേവീ ദ്വാരങ്ങൾ വിശാലമായി തുറക്കപ്പെടട്ടെ; ദേവന്മാർക്കായി മഹീ പ്രയാ—മഹാമാർഗം—സജ്ജമാകട്ടെ. അവ പിറകോട്ടു ചേർന്നു നിൽക്കാതെ, അവരോഹിക്കുന്ന ശക്തികൾക്കായി പാത വിടുതൽ ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 7
आ भन्दमाने उपाके नक्तोषासा सुपेशसा । यह्वी ऋतस्य मातरा सीदतां बर्हिरा सुमत् ॥
സംഗമസ്ഥാനത്ത്, സമീപത്ത്, സുന്ദരരൂപങ്ങളായ രാത്രി-ഉഷസ്സുകൾ ഒരുമിച്ച് പ്രകാശിച്ച് വരിക. ഋതത്തിന്റെ രണ്ടു മഹാമാതാക്കൾ, സുമതിയും ശുഭഭാവവുംകൊണ്ട്, പവിത്ര ബർഹിസിൽ ഇരിക്കട്ടെ; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഋതത്തിന്റെ താളവും പുതുക്കലും സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 8
मन्द्रजिह्वा जुगुर्वणी होतारा दैव्या कवी । यज्ञं नो यक्षतामिमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् ॥
ആനന്ദം പകരുന്ന നാവുകളുള്ള, ശക്തമായ സ്തുതിയുള്ള, ദൈവിക കവികളായ രണ്ടു ഹോതാക്കൾ ഞങ്ങൾക്കായി ഈ യജ്ഞം യജിക്കട്ടെ—ഇന്ന് ഫലപ്രദമായത്, ദ്യൗവിനെ സ്പർശിക്കുന്നതു; ഞങ്ങളുടെ കർമ്മം ഉന്നത മനസ്സിലേക്കുയർന്ന് അവിടെനിന്ന് പ്രതികരണം താഴെയിറക്കട്ടെ.
Mantra 9
शुचिर्देवेष्वर्पिता होत्रा मरुत्सु भारती । इळा सरस्वती मही बर्हिः सीदन्तु यज्ञियाः ॥
ദേവന്മാരിൽ അർപ്പിതമായ ശുദ്ധ ഹോത്രാ-വാക്ക്—മരുത്സുകളിൽ ഭാരതി—മഹത്തായ ഇളാ, സരസ്വതി എന്നിവരോടൊപ്പം, യജ്ഞാർഹമായ ഈ ശക്തികൾ പവിത്ര ബർഹിസിൽ ഇരിക്കട്ടെ. ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രചോദിത വാക്കും, യുക്തമായ പോഷണവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ നദിപോലെ ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹവും സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 10
तन्नस्तुरीपमद्भुतं पुरु वारं पुरु त्मना । त्वष्टा पोषाय वि ष्यतु राये नाभा नो अस्मयुः ॥
ഞങ്ങൾക്കായി ആ അത്ഭുതവും ത്വരിതസഹായകവുമായ ശക്തി പലവിധ ആശ്രയമായി വരട്ടെ, സ്വസ്വഭാവത്താൽ തന്നെ സമൃദ്ധമായിരിക്കട്ടെ; ത്വഷ്ടൃ അത് നമ്മുടെ പോഷണത്തിനായി വ്യാപിപ്പിക്കട്ടെ; സമൃദ്ധിയുടെ ഈ നാഭി-ബന്ധനത്തിലൂടെ ഞങ്ങളെ റായ—ആധ്യാത്മിക ഐശ്വര്യം—യോട് ബന്ധിപ്പിക്കട്ടെ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുഖനാകാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 11
अवसृजन्नुप त्मना देवान्यक्षि वनस्पते । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरः ॥
ഹേ വനസ്പതേ, നിന്റെ സ്വസ്വഭാവത്താൽ തന്നെ വിടുതൽ നൽകി മുന്നോട്ടയച്ച് ദേവന്മാർക്ക് അർപ്പിക്ക; കാരണം അഗ്നി—ദേവന്മാരിൽ മെധാവിയായ ദേവൻ—ഹവ്യങ്ങളെ നന്നായി ഒരുക്കി, അവയെ പാകമാക്കി ഉയർന്ന ശക്തികൾക്ക് യോജ്യമായ ദ്രവ്യമാക്കുന്നു.
Mantra 12
पूषण्वते मरुत्वते विश्वदेवाय वायवे । स्वाहा गायत्रवेपसे हव्यमिन्द्राय कर्तन ॥
പോഷണവാൻ പൂഷണനു, മരുത്വാൻ മരുതുകൾക്കു, വിശ്വദേവന്മാർക്കും വായുവിന്നും ഊർദ്ധ്വ ആഹ്വാനത്തിൽ ഹവി അർപ്പിക്കുവിൻ. “സ്വാഹാ” എന്ന അഭിഷേക-നാദത്തോടെ, ഗായത്രീ-വേപസ്—കമ്പിത പ്രേരണ—മൂലം ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഹവ്യം രൂപപ്പെടുത്തുവിൻ.
Mantra 13
स्वाहाकृतान्या गह्युप हव्यानि वीतये । इन्द्रा गहि श्रुधी हवं त्वां हवन्ते अध्वरे ॥
സ്വാഹാ കൊണ്ട് സജ്ജമാക്കിയ ഹവ്യങ്ങളിലേക്കു സമീപിക്കൂ; അവയെ അനുഭവിച്ചു ആനന്ദിക്കുവാൻ വരൂ. ഹേ ഇന്ദ്രാ, വരിക; ഈ ഹവം ശ്രവിക്ക—അധ്വര യജ്ഞത്തിൽ മനുഷ്യർ നിന്നെ ഹവിക്കുന്നു, ഉയർന്നു കയറുന്ന ഇച്ഛയെ നിറവേറ്റുന്ന ശക്തിയായി.
It is an opening-invocation hymn: Agni is kindled and asked to bring the gods, establish the rite’s correct order, and help the offerings reach the divine powers.
Night and Dawn are praised as paired goddesses who embody the daily rhythm of Ṛta (cosmic order). Their presence symbolizes renewal, right timing, and harmony in the sacrifice.
It is a ritual metaphor: the sacrifice is like a woven work. Agni is asked to extend the traditional, time-tested sequence correctly so the yajña proceeds without break or error.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.