Sukta 143
Sukta 1.143
Agni (including the form Apām Napāt)
Triṣṭubh (probable for RV 1.143; verse length supports triṣṭubh cadence)
अष्टर्चकं सूक्तमिदं यज्ञस्य नित्यनवीनं तेजोऽग्निं स्तौति—स पृथिव्यां ऋत्विजो निषण्णः, वसुभिरुपबृंहितः, ऋतं विधिं च प्रतिष्ठापयति। स आपां नपात् इति जलमर्मणि रहस्यरूपेणाहूयते, विघ्नानां घोरः प्रहर्ता वनानि च विशोधयन् इव, अन्ते चानिमिषो रक्षिता इव जनान् अव्यभिचारिभिः परिभिः पातुं प्रार्थ्यते।
Mantras
Mantra 1
प्र तव्यसीं नव्यसीं धीतिमग्नये वाचो मतिं सहसः सूनवे भरे । अपां नपाद्यो वसुभिः सह प्रियो होता पृथिव्यां न्यसीददृत्वियः ॥
सहसः सूनवेऽग्नये प्र तव्यसीं नव्यसीं च धीतिं वाचो मतिं च वहामि। स अपां नपात् वसुभिः सह प्रियः होता पृथिव्यां न्यसीदद् ऋत्वियः—ऋतं यथाक्रमं संस्थापयन्।
Mantra 2
स जायमानः परमे व्योमन्याविरग्निरभवन्मातरिश्वने । अस्य क्रत्वा समिधानस्य मज्मना प्र द्यावा शोचिः पृथिवी अरोचयत् ॥
स जायमानः परमे व्योमनि मातरिश्वनेऽग्निराविरभवत्। अस्य क्रत्वा समिधानस्य मज्मना च द्यावापृथिवी स्वेन शोचिषा प्रारोचयत्—चेतनाक्षेत्रं प्रबोधयन्।
Mantra 3
अस्य त्वेषा अजरा अस्य भानवः सुसंदृशः सुप्रतीकस्य सुद्युतः । भात्वक्षसो अत्यक्तुर्न सिन्धवोऽग्ने रेजन्ते अससन्तो अजराः ॥
अस्य त्वेषा अजराः, अस्य भानवः सुसंदृशाः—सुप्रतीकस्य सुद्युतः। भात्वक्षसोऽत्यक्तुर्न सिन्धवो यथा, हे अग्ने, रेजन्ते चलन्ति च—अससन्तोऽजराः।
Mantra 4
यमेरिरे भृगवो विश्ववेदसं नाभा पृथिव्या भुवनस्य मज्मना । अग्निं तं गीर्भिर्हिनुहि स्व आ दमे य एको वस्वो वरुणो न राजति ॥
यं भृगवो विश्ववेदसं इरिरे, स पृथिव्या नाभा भुवनस्य मज्मना। तं अग्निं गीर्भिर्हिनुहि स्व आ दमे; य एको वस्वो वरुणो न राजति, ऋतं धारयन्।
Mantra 5
न यो वराय मरुतामिव स्वनः सेनेव सृष्टा दिव्या यथाशनिः । अग्निर्जम्भैस्तिगितैरत्ति भर्वति योधो न शत्रून्त्स वना न्यृञ्जते ॥
न स वरा॑य नमति—मरुतामिव स्वनः, सेनेव सृष्टा, दिव्या यथाशनिः। अग्निर्जम्भैस्तिगितैरत्ति भर्वति; योधो न शत्रून् स वना न्यृञ्जते।
Mantra 6
कुविन्नो अग्निरुचथस्य वीरसद्वसुष्कुविद्वसुभिः काममावरत् । चोदः कुवित्तुतुज्यात्सातये धियः शुचिप्रतीकं तमया धिया गृणे ॥
कुविन्नोऽग्निरुचथस्य वीरसद्वसु: कुविद्वसुभिः काममावरत्। चोदः कुवित्तुतुज्यात्सातये धियः शुचिप्रतीकं तमया धिया गृणे॥
Mantra 7
घृतप्रतीकं व ऋतस्य धूर्षदमग्निं मित्रं न समिधान ऋञ्जते । इन्धानो अक्रो विदथेषु दीद्यच्छुक्रवर्णामुदु नो यंसते धियम् ॥
घृतप्रतीकं व ऋतस्य धूर्षदमग्निं मित्रं न समिधान ऋञ्जते। इन्धानो अक्रो विदथेषु दीद्यच्छुक्रवर्णामुदु नो यंसते धियम्॥
Mantra 8
अप्रयुच्छन्नप्रयुच्छद्भिरग्ने शिवेभिर्नः पायुभिः पाहि शग्मैः । अदब्धेभिरदृपितेभिरिष्टेऽनिमिषद्भिः परि पाहि नो जाः ॥
अप्रयुच्छन्नप्रयुच्छद्भिरग्ने शिवेभिर्नः पायुभिः पाहि शग्मैः। अदब्धेभिरदृपितेभिरिष्टेऽनिमिषद्भिः परि पाहि नो जाः॥
Frequently Asked Questions
Agni is praised—especially as the sacrificial fire (Hotṛ) and in the mysterious form Apām Napāt, the “Child of the Waters.”
It asks Agni to establish the rite in right order, destroy obstacles and hostile forces, and protect the people with steady, unfailing guardianship.
It points to a hidden, radiant fire-principle associated with the waters—Agni as a secret source of life and light that can emerge and act powerfully in the world.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.